Proverbs

1Lời của ông A-gua là con ông Gia-ke, người Ma-xa. Ông A-gua tuyên sấm như sau với ông I-thi-ên, với ông I-thi-ên và ông U-khan :

2Quả tôi ngu dốt hơn mọi người,

2không có chút thông minh của con người.

3Tôi đã không được học hỏi về sự khôn ngoan,

3không hiểu biết chi về Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời rồi lại xuống ?

4Ai đã gom gió vào lòng bàn tay ?

4Ai đã dồn nước vào áo choàng ?

4Ai đã ấn định biên cương cho cõi đất ?

4Danh Đấng ấy là chi ? Và con Đấng ấy tên là gì ?

4Hẳn con đã biết.

5Mọi lời Thiên Chúa phán đều được chứng nghiệm.

5Người là khiên thuẫn cho ai tìm ẩn náu nơi Người.

6Đừng thêm thắt chi vào lời Người phán dạy

6kẻo bị Người quở trách, và con thành kẻ nói dối nói gian.

7Con chỉ xin hai điều,

7Ngài đừng nỡ chối từ trước khi con nhắm mắt :

8Xin đẩy xa con lời dối trá và chuyện lọc lừa.

8Xin đừng để con túng nghèo,

8cũng đừng cho con giàu có ;

8chỉ xin cho con cơm bánh cần dùng,

9kẻo được quá đầy dư, con sẽ khước từ Ngài mà nói :

9“ĐỨC CHÚA là ai vậy ?”

9hay nếu phải túng nghèo, con sinh ra trộm cắp,

9làm ô danh Thiên Chúa của con.

10Chớ đặt điều nói xấu nô lệ với chủ nó,

10kẻo nó nguyền rủa con và con phải chịu tội.

11Có hạng người nguyền rủa cha

11và không cầu phúc cho mẹ.

12Có hạng người cứ cho mình là trong sạch

12dù chưa được gột rửa khỏi vết nhơ.

13Có hạng người giương cặp mắt kiêu kỳ,

13đưa cái nhìn ngạo mạn.

14Có hạng người răng như kiếm, hàm như dao,

14ăn sống nuốt tươi kẻ nghèo hèn khốn khổ,

14gạt họ ra khỏi đất nước, khỏi loài người.

15Đỉa có hai đứa con gái là : “Cho nữa đi ! Cho nữa đi !”

15Có ba điều không bao giờ thoả mãn,

15và bốn chuyện không bao giờ nói : “Đủ rồi !”

16Đó là : cõi âm ty, lòng dạ son sẻ,

16đất chẳng bao giờ no nước,

16và lửa không bao giờ nói : “Đủ rồi !”

17Kẻ nào giương mắt chế giễu cha,

17và coi thường chuyện vâng lời mẹ,

17sẽ bị quạ ở lũng sâu móc mắt, và bị loài diều hâu rỉa thịt.

18Có ba điều quá kỳ diệu đối với tôi,

18và bốn chuyện tôi không sao hiểu nổi,

19đó là đường diều hâu bay lượn trên trời,

19đường rắn bò trên đá,

19đường thuyền bè đi lại giữa biển khơi,

19và đường của chàng thanh niên tìm đến cô thiếu nữ.

20Đường của người phụ nữ ngoại tình cũng vậy :

20cô ả ăn xong, chùi miệng và nói : “Em có làm điều gì xấu đâu !”

21Có ba điều khiến đất chuyển rung,

21và bốn chuyện nó không sao chịu nổi :

22Đầy tớ lên ngôi vua,

22kẻ ngu được dư thừa cơm bánh,

23người đàn bà dễ ghét kiếm được tấm chồng,

23đứa nữ tỳ hưởng sản nghiệp bà chủ.

24Trên mặt đất có bốn loài bé nhỏ,

24nhưng rất mực khôn ngoan :

25Loài kiến là đám dân yếu ớt,

25nhưng mới mùa hè đã biết chuẩn bị thức ăn.

26Loài ngân thử là đám dân nhược tiểu,

26nhưng lại biết làm nhà nơi hốc đá.

27Châu chấu nào có vua đâu,

27thế mà vẫn di chuyển theo hàng ngũ.

28Thằn lằn, ta bắt được bằng tay,

28nhưng nó sống cả nơi đền đài vua chúa.

29Ba loài có bước đi lẫm liệt,

29và bốn loài có dáng dấp oai phong :

30Sư tử, dũng mãnh hơn mọi loài thú

30và không chịu lùi bước trước bất cứ loài nào,

31gà trống nghênh ngang hay dê đực,

31và ông vua điều khiển quân binh.

32Nếu con đã dại dột tự đề cao,

32khi nghĩ lại, con hãy đặt tay lên miệng.

33Vì đánh sữa sẽ được bơ, bóp mũi sẽ bật máu,

33và chọc giận sẽ sinh chuyện đôi co.