Proverbs

Những Châm Ngôn Khác của Sa-lô-môn

1Sau đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, do triều thần của Vua Ê-xê-chia, nước Giu-đa sưu tầm và sao chép:

2Vinh quang của Đức Chúa Trời là giữ kín một điều gì,tìm tòi, khám phá là vinh quang của các vua.

3Không ai biết trời cao, đất thấp bao nhiêu,lòng vua chúa cũng khó dò như vậy!

4Khi khử sạch cáu cặn khỏi bạc,con có vật liệu để chế tạo vật quý.

5Khi trừ diệt người xấu trước mặt vua,ngôi nước ngươi sẽ vững mạnh nhờ công lý.

6Trước mặt vua, con chớ phô trương,cũng đừng tranh địa vị với hàng cao trọng,

7Thà ngồi thấp, rồi được nhấc lên cao,còn hơn bị hạ trước bao nhiêu người.

8Đừng hấp tấp kiện thưa ai cả,vì biết đâu con phải bị thua. Khi danh dự tổn thương, con sẽ làm gì?

9Tốt hơn cả là hai bên ngồi đối chất,nhưng đừng tiết lộ điều gì cho người khác,

10Kẻo đối phương nghe được, lên án con nói xấu,và con không thể rút lại được lời mình.

11Lời bàn đúng lúc,chẳng khác gì trái táo vàng trên đĩa bạc.

12Nghe lời chỉ trích của người khôn ngoan,là giá trị hơn đeo nữ trang bằng vàng.

13Một sứ giả trung tín làm thỏa dạ chủ mình.Như tuyết mát lạnh giữa mùa gặt với nắng hè gay gắt.

14Hứa cho, nhưng chẳng giữ lời,giống như có mây, có gió, rồi lại chẳng mưa.

15Lòng kiên nhẫn thắng hơn cường lực,lưỡi dịu dàng bẻ gãy cả xương.

16Con có thích mật ong?Cũng đừng ăn nhiều quá, kẻo con phải mửa ra!

17Chớ đến nhà láng giềng thường quá,e nhàm mặt, người sẽ chán ghét con.

18Lời chứng gian vô cùng hiểm nguy,hại người chẳng khác nào gươm, tên, và dùi cui.

19Đặt lòng tin vào một người không đáng tin cậy,chẳng khác gì nhai với răng bị gãy, hay đi với chân khập khiễng.

20Hát xướng trước người đang âu sầu buồn bã,cũng như lột áo người ngày đông tháng giá, như đổ giấm vào vết thương.

21Đói cho ăn, khát cho uống,săn sóc kẻ thù, cho nước họ uống.

22Làm như vậy con sẽ chất than lửa đỏ trên đầu họ,và Chúa Hằng Hữu sẽ thưởng cho con.

23Gió bấc đem mưa,nói hành sinh giận.

24Thà ở nơi góc mái nhà,còn hơn ở chung nhà với đàn bà hay sinh sự.

25Được tin lành từ xứ xa đưa vào,như được nước mát lúc khát khao.

26Người công chính ngã quỵ trước người gian ác,sẽ như suối nước bị dấy đục một nguồn nước bị hư.

27Ăn nhiều mật có hại,tìm vinh quang cá nhân quá cũng không tốt.

28Ai không chế ngự lòng mình, chẳng lo tự chủ,như thành bỏ ngỏ không có tường.

1được quần thần của Khít-ki-gia, vua nước Giu-đa, ghi chép lại.

2đức vua vinh quang khi thấu hiểu việc nước.

3tâm trí bậc đế vương thật vô phương dò thấu.

4thợ bạc sẽ có một cái bình.

5ngai vàng sẽ kiên vững trên nền công chính.

6chớ đứng vào chỗ của hàng vị vọng.

7Điều mắt con nhìn thấy,

8thì rốt cuộc con sẽ ăn nói ra sao ?

9nhưng đừng tiết lộ chuyện riêng của người khác,

10và con không rút lại được những lời nói xấu.

11khác chi táo vàng trên đĩa bạc chạm trổ.

12tựa nhẫn vàng hay kiềng vàng hảo hạng.

13người đó làm vững lòng ông chủ.

14chẳng khác nào có mây, có gió mà chẳng có mưa.

15lời mềm mỏng làm nát tan xương cốt.

16ăn quá nhiều, ắt sẽ mửa ra thôi.

17kẻo nó chán ngấy con mà đem lòng ghét bỏ.

18chẳng khác nào chuỳ, gươm và tên nhọn.

19sẽ như răng lung lay, như chân lảo đảo.

20hay đổ thêm giấm vào nước chanh.

21nó có khát, hãy cho nước uống.

22và ĐỨC CHÚA sẽ thưởng cho con.

23lời nói lén làm người ta nổi giận.

24còn hơn chung sống với một bà hay gây.

25tựa nước mát khi cổ họng ráo khô.

26chính nhân bị kẻ gian ác làm nghiêng ngửa.

27những lời ca ngợi, con chớ mải kiếm tìm.

28ví như thành bỏ ngỏ, không tường luỹ chở che.