Proverbs

1Don’t be envious of evil men,neither desire to be with them;

2for their hearts plot violenceand their lips talk about mischief.

3Through wisdom a house is built;by understanding it is established;

4by knowledge the rooms are filledwith all rare and beautiful treasure.

5A wise man has great power.A knowledgeable man increases strength,

6for by wise guidance you wage your war,and victory is in many advisors.

7Wisdom is too high for a fool.He doesn’t open his mouth in the gate.

8One who plots to do evilwill be called a schemer.

9The schemes of folly are sin.The mocker is detested by men.

10If you falter in the time of trouble,your strength is small.

11Rescue those who are being led away to death!Indeed, hold back those who are staggering to the slaughter!

12If you say, “Behold, we didn’t know this,”doesn’t he who weighs the hearts consider it?He who keeps your soul, doesn’t he know it?Shall he not give to every man according to his work?

13My son, eat honey, for it is good,the droppings of the honeycomb, which are sweet to your taste;

14so you shall know wisdom to be to your soul.If you have found it, then there will be a reward: Your hope will not be cut off.

15Don’t lay in wait, wicked man, against the habitation of the righteous.Don’t destroy his resting place;

16for a righteous man falls seven times and rises up again,but the wicked are overthrown by calamity.

17Don’t rejoice when your enemy falls.Don’t let your heart be glad when he is overthrown,

18lest the LORD see it, and it displease him,and he turn away his wrath from him.

19Don’t fret yourself because of evildoers,neither be envious of the wicked;

20for there will be no reward to the evil man.The lamp of the wicked will be snuffed out.

21My son, fear the LORD and the king.Don’t join those who are rebellious,

22for their calamity will rise suddenly.Who knows what destruction may come from them both?

23These also are sayings of the wise: To show partiality in judgement is not good.

24He who says to the wicked, “You are righteous,”peoples will curse him, and nations will abhor him—

25but it will go well with those who convict the guilty,and a rich blessing will come on them.

26An honest answeris like a kiss on the lips.

27Prepare your work outside,and get your fields ready. Afterwards, build your house.

28Don’t be a witness against your neighbour without cause.Don’t deceive with your lips.

29Don’t say, “I will do to him as he has done to me;I will repay the man according to his work.”

30I went by the field of the sluggard,by the vineyard of the man void of understanding.

31Behold, it was all grown over with thorns.Its surface was covered with nettles, and its stone wall was broken down.

32Then I saw, and considered well.I saw, and received instruction:

33a little sleep, a little slumber,a little folding of the hands to sleep,

34so your poverty will come as a robberand your want as an armed man.

1Chớ ganh tị người ác,cũng đừng mong kết bạn với họ.

2Vì lòng chúng đầy âm mưu bạo tàn,môi nói ra toàn lời nguy hại.

3Nhà cửa xây trên nền khôn ngoanvà được vững vàng do hiểu biết.

4Do tri thức các phòngđược đầy vật quý hiếm.

5Người khôn ngoan là người có sức lớn,người tri thức lại càng thêm năng lực.

6Đánh giặc phải nhờ mưu khôn ngoan;muốn chiến thắng, cần nhiều mưu sĩ.

7Với người dại, khôn ngoan là điều cao xa quá.Nơi cổng thành, nó chẳng dám hé miệng ra.

8Ai mưu tính điều ác,sẽ nổi danh là người gian xảo.

9Âm mưu của người dại là tội lỗi;người nhạo báng bị người ta ghê tởm.

10Chỉ người yếu hènmới sờn lòng trong ngày hoạn nạn.

11Hãy cứu người bị đưa đến cõi chết;hãy ngăn bước người lảo đảo đi đến chỗ tử vong.

12Đừng tự nói: “Chúng tôi chẳng biết chuyện gì cả.”Vì Đức Chúa Trời hiểu rõ lòng người, và Ngài nhìn thấy. Đấng canh giữ mạng sống con biết rõ con đã biết. Ngài sẽ báo trả mỗi người tùy việc họ đã làm.

13Con ơi, hãy ăn mật ong vì nó tốt,mật của tàn ong ngon ngọt cho miệng con.

14Cũng hãy biết rằng khôn ngoan ngọt ngào cho linh hồn con.Nếu con tìm được khôn ngoan, con sẽ tràn đầy hy vọng, và hy vọng của con sẽ không bị cắt đứt.

15Đừng rình rập nhà người công chính,cũng đừng cướp phá nơi ở của người,

16Vì người công chính vẫn đứng dậy, dù bị ngã bảy lần.Nhưng chỉ một tai vạ, người ác đã bại liệt ngay.

17Khi kẻ địch sa cơ, con chớ mừng;khi nó ngã, lòng con đừng hớn hở.

18Kẻo e Chúa Hằng Hữu không bằng lòngvà ngưng ra tay trừng phạt nó chăng.

19Chớ nóng lòng vì công việc người ác,đừng ganh tị khi người dữ thành đạt.

20Đời người ác không có tương lai;đèn người dữ nay mai sẽ tắt.

21Con ơi, phải kính sợ Chúa và tôn trọng vua.Đừng liên kết với bọn người phản loạn,

22vì họa tai sẽ đến bất ngờ.Ai lường được hình phạt của Chúa Hằng Hữu và vua?

Một Vài Châm Ngôn Khác

23Đây là lời của người khôn ngoan:Khi xét xử, đừng thiên vị ai cả.

24Ai tuyên bố với người ác rằng “Anh vô tội,”sẽ bị mọi người nguyền rủa không thôi.

25Ai trách phạt người ác, sẽ được mọi người ưa thích;và tràn đầy phước hạnh.

26Lời nói thẳngxuất phát từ tình thương.

27Lo làm ăn trong ngoài chu tất,rồi hãy tính đến việc cất nhà.

28Đừng vô cớ làm chứng hại láng giềng;môi miệng con đừng thốt ra lời dối trá.

29Chớ nói: “Tôi báo trả lại điều nó làm cho tôi!Tôi chỉ tốt với người tốt với tôi thôi!”

30Ta có qua ruộng một người kém siêng năng,và vườn nho của người ngu dại.

31Cỏ mọc um tùm, gai phủ giăng.Rào dậu điêu tàn nghiêng ngửa đổ.

32Quan sát cảnh ấy, ta để ý,suy xét, và học được rằng:

33Ngủ một chút, mơ màng thêm một chút,khoanh tay nghỉ một chút nữa thôi—

34cảnh nghèo đến như kẻ trộm;bạo tàn, đột ngột như phường cướp tấn công.