Acts

1The high priest said, “Are these things so?”

2He said, “Brothers and fathers, listen. The God of glory appeared to our father Abraham when he was in Mesopotamia, before he lived in Haran,

3and said to him, ‘Get out of your land and away from your relatives, and come into a land which I will show you.’

4Then he came out of the land of the Chaldaeans and lived in Haran. From there, when his father was dead, God moved him into this land where you are now living.

5He gave him no inheritance in it, no, not so much as to set his foot on. He promised that he would give it to him for a possession, and to his offspring after him, when he still had no child.

6God spoke in this way: that his offspring would live as aliens in a strange land, and that they would be enslaved and mistreated for four hundred years.

7‘I will judge the nation to which they will be in bondage,’ said God, ‘and after that they will come out and serve me in this place.’

8He gave him the covenant of circumcision. So Abraham became the father of Isaac, and circumcised him the eighth day. Isaac became the father of Jacob, and Jacob became the father of the twelve patriarchs.

9“The patriarchs, moved with jealousy against Joseph, sold him into Egypt. God was with him

10and delivered him out of all his afflictions, and gave him favour and wisdom before Pharaoh, king of Egypt. He made him governor over Egypt and all his house.

11Now a famine came over all the land of Egypt and Canaan, and great affliction. Our fathers found no food.

12But when Jacob heard that there was grain in Egypt, he sent out our fathers the first time.

13On the second time Joseph was made known to his brothers, and Joseph’s family was revealed to Pharaoh.

14Joseph sent and summoned Jacob his father and all his relatives, seventy-five souls.

15Jacob went down into Egypt and he died, himself and our fathers;

16and they were brought back to Shechem and laid in the tomb that Abraham bought for a price in silver from the children of Hamor of Shechem.

17“But as the time of the promise came close which God had sworn to Abraham, the people grew and multiplied in Egypt,

18until there arose a different king who didn’t know Joseph.

19The same took advantage of our race and mistreated our fathers, and forced them to abandon their babies, so that they wouldn’t stay alive.

20At that time Moses was born, and was exceedingly handsome to God. He was nourished three months in his father’s house.

21When he was abandoned, Pharaoh’s daughter took him up and reared him as her own son.

22Moses was instructed in all the wisdom of the Egyptians. He was mighty in his words and works.

23But when he was forty years old, it came into his heart to visit his brothers,the children of Israel.

24Seeing one of them suffer wrong, he defended him and avenged him who was oppressed, striking the Egyptian.

25He supposed that his brothers understood that God, by his hand, was giving them deliverance; but they didn’t understand.

26“The day following, he appeared to them as they fought, and urged them to be at peace again, saying, ‘Sirs, you are brothers. Why do you wrong one another?’

27But he who did his neighbour wrong pushed him away, saying, ‘Who made you a ruler and a judge over us?

28Do you want to kill me as you killed the Egyptian yesterday?’

29Moses fled at this saying, and became a stranger in the land of Midian, where he became the father of two sons.

30“When forty years were fulfilled, an angel of the Lord appeared to him in the wilderness of Mount Sinai, in a flame of fire in a bush.

31When Moses saw it, he wondered at the sight. As he came close to see, the voice of the Lord came to him,

32‘I am the God of your fathers: the God of Abraham, the God of Isaac, and the God of Jacob.’ Moses trembled and dared not look.

33The Lord said to him, ‘Take off your sandals, for the place where you stand is holy ground.

34I have surely seen the affliction of my people who are in Egypt, and have heard their groaning. I have come down to deliver them. Now come, I will send you into Egypt.’

35“This Moses whom they refused, saying, ‘Who made you a ruler and a judge?’—God has sent him as both a ruler and a deliverer by the hand of the angel who appeared to him in the bush.

36This man led them out, having worked wonders and signs in Egypt, in the Red Sea, and in the wilderness for forty years.

37This is that Moses who said to the children of Israel, ‘The Lord our God will raise up a prophet for you from amongst your brothers, like me.’

38This is he who was in the assembly in the wilderness with the angel that spoke to him on Mount Sinai, and with our fathers, who received living revelations to give to us,

39to whom our fathers wouldn’t be obedient, but rejected him and turned back in their hearts to Egypt,

40saying to Aaron, ‘Make us gods that will go before us, for as for this Moses who led us out of the land of Egypt, we don’t know what has become of him.’

41They made a calf in those days, and brought a sacrifice to the idol, and rejoiced in the works of their hands.

42But God turned away and gave them up to serve the army of the sky,as it is written in the book of the prophets,‘Did you offer to me slain animals and sacrificesforty years in the wilderness, O house of Israel?

43You took up the tabernacle of Moloch,the star of your god Rephan,the figures which you made to worship,so I will carry you away beyond Babylon.’

44“Our fathers had the tabernacle of the testimony in the wilderness, even as he who spoke to Moses commanded him to make it according to the pattern that he had seen;

45which also our fathers, in their turn, brought in with Joshua when they entered into the possession of the nations whom God drove out before the face of our fathers to the days of David,

46who found favour in the sight of God, and asked to find a habitation for the God of Jacob.

47But Solomon built him a house.

48However, the Most High doesn’t dwell in temples made with hands, as the prophet says,

49‘heaven is my throne,and the earth a footstool for my feet.What kind of house will you build me?’ says the Lord.‘Or what is the place of my rest?

50Didn’t my hand make all these things?’

51“You stiff-necked and uncircumcised in heart and ears, you always resist the Holy Spirit! As your fathers did, so you do.

52Which of the prophets didn’t your fathers persecute? They killed those who foretold the coming of the Righteous One, of whom you have now become betrayers and murderers.

53You received the law as it was ordained by angels, and didn’t keep it!”

54Now when they heard these things, they were cut to the heart, and they gnashed at him with their teeth.

55But he, being full of the Holy Spirit, looked up steadfastly into heaven and saw the glory of God, and Jesus standing on the right hand of God,

56and said, “Behold, I see the heavens opened and the Son of Man standing at the right hand of God!”

57But they cried out with a loud voice and stopped their ears, then rushed at him with one accord.

58They threw him out of the city and stoned him. The witnesses placed their garments at the feet of a young man named Saul.

59They stoned Stephen as he called out, saying, “Lord Jesus, receive my spirit!”

60He knelt down and cried with a loud voice, “Lord, don’t hold this sin against them!” When he had said this, he fell asleep.

1Bấy giờ vị thượng tế hỏi ông Tê-pha-nô : “Có đúng như vậy không ?”

2Ông đáp : “Thưa quý vị là những bậc cha anh, xin nghe tôi đây : Thiên Chúa hiển vinh đã hiện ra với ông Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta, khi ông còn đang ở miền Mê-xô-pô-ta-mi-a, trước khi ông đến ở Kha-ran.

3*Người phán với ông : Hãy rời bỏ xứ sở, họ hàng ngươi, và đến đất Ta sẽ chỉ cho ngươi*.

4Ông liền bỏ xứ người Can-đê mà đến ở Kha-ran. Sau khi thân phụ qua đời, Người bảo ông rời nơi ấy đến đất này, nơi anh em hiện đang ở.

5Người không ban cho ông sản nghiệp nào ở đất này, dù một tấc đất cũng không, nhưng hứa cho ông cũng như cho dòng dõi ông được chiếm hữu đất này, mặc dầu bấy giờ ông không có con.

6Thiên Chúa phán với ông rằng *dòng dõi ông sẽ trú ngụ nơi đất khách quê người, và người ta sẽ bắt họ làm nô lệ và ngược đãi họ trong vòng bốn trăm năm.*

7Người lại phán : *Nhưng Ta sẽ xét xử dân đã bắt chúng làm nô lệ, và sau đó chúng sẽ ra đi và sẽ thờ phượng Ta tại nơi này*.

8Rồi Người ban cho ông giao ước, mà dấu hiệu là phép cắt bì ; và như thế, sau khi sinh ông I-xa-ác được tám ngày, ông làm phép cắt bì cho con ; ông I-xa-ác cũng làm như thế cho ông Gia-cóp, và ông Gia-cóp đã làm như thế cho mười hai tổ phụ.

9“Các tổ phụ ghen ông Giu-se nên đã bán ông cho người ta đưa sang Ai-cập. Nhưng Thiên Chúa vẫn ở với ông.

10Người cứu ông khỏi mọi bước ngặt nghèo, *cho ông được cảm tình của Pha-ra-ô, vua Ai-cập, và được khôn ngoan trước mặt nhà vua, khiến nhà vua đặt ông làm tể tướng cai quản nước Ai-cập và toàn thể hoàng cung*.

11*Rồi xảy ra nạn đói trong cả nước Ai-cập và tại Ca-na-an* : đó là thời rất ngặt nghèo, và cha ông chúng ta không tìm đâu ra lương thực.

12Khi ông Gia-cóp nghe nói bên Ai-cập có lúa mì, liền sai cha ông chúng ta đi lần thứ nhất.

13Rồi đến lần thứ hai, thì ông Giu-se cho các anh em nhận ra mình ; bấy giờ Pha-ra-ô biết rõ gốc tích của ông Giu-se.

14Ông Giu-se liền sai đi mời thân phụ là ông Gia-cóp, cùng với tất cả họ hàng là bảy mươi lăm người.

15Vậy ông Gia-cóp xuống Ai-cập. Ông đã qua đời ở đó, và cha ông chúng ta cũng vậy.

16Hài cốt các ông được đưa về Si-khem và táng trong ngôi mộ mà ông Áp-ra-ham đã bỏ tiền ra mua của con cái Kha-mo tại Si-khem.

17“Khi gần đến thời thực hiện lời Thiên Chúa đã long trọng hứa với ông Áp-ra-ham, thì dân sinh sôi nảy nở ra nhiều tại Ai-cập,

18cho đến khi một vua khác lên trị vì nước Ai-cập. Vua này không biết ông Giu-se.

19Là người xảo quyệt, vua xử tệ với nòi giống chúng ta, ngược đãi cha ông chúng ta, đến nỗi bắt các cụ phải đem trẻ sơ sinh của mình bỏ đi, không cho chúng sống.

20Chính vào thời đó, Mô-sê sinh ra. Đứa bé kháu khỉnh trước mặt Thiên Chúa, lại chỉ được nuôi ba tháng ở nhà thân phụ.

21Sau đó bị bỏ, nhưng được con gái Pha-ra-ô rước về nuôi làm con trai mình.

22Cậu bé được dạy cho biết tất cả về sự khôn ngoan của người Ai-cập, và là người đầy uy thế trong lời nói cũng như việc làm.

23“Khi được chẵn bốn mươi tuổi, ông Mô-sê nảy ra ý định thăm viếng các anh em mình là con cái Ít-ra-en.

24Thấy một người anh em bị một người Ai-cập làm hại, ông liền bênh, và để trả thù cho người bị áp bức, ông đánh chết người Ai-cập.

25Ông tưởng các anh em ông sẽ hiểu rằng Thiên Chúa dùng tay ông để ban ơn cứu độ cho họ ; nhưng họ thì không hiểu.

26Ngày hôm sau, đang khi họ đánh lộn thì ông xuất hiện và dàn xếp cho đôi bên làm hoà. Ông nói : ‘Này các người, các người là anh em, tại sao lại xử tệ với nhau ?’

27Nhưng kẻ đang xử tệ với người đồng bào gạt ông ra và nói : *Ai đã đặt ông làm người lãnh đạo và người xét xử chúng tôi* ?

28*Hay là ông tính giết tôi, y như đã giết tên Ai-cập hôm qua *?

29Nghe câu nói ấy, ông Mô-sê liền trốn đi và đến trú ngụ ở miền Ma-đi-an. Ở đó ông sinh được hai con trai.

30“Đúng bốn mươi năm sau, *một thiên sứ hiện ra với ông tại sa mạc núi Xi-nai, trong ngọn lửa của một bụi cây đang cháy.*

31Ông Mô-sê ngạc nhiên khi thấy thị kiến ấy. Đang khi ông lại gần để xem cho rõ, thì có tiếng Chúa phán với ông :

32*Ta là Thiên Chúa của cha ông ngươi, Thiên Chúa của Áp-ra-ham, I-xa-ác và Gia-cóp*. Ông Mô-sê phát run lên, không dám nhìn nữa.

33Bấy giờ Chúa phán với ông : *‘Cởi dép ở chân ra, vì nơi ngươi đang đứng là đất thánh* !

34*Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai-cập và đã nghe tiếng chúng kêu than, nên Ta xuống giải thoát chúng.* Bây giờ, ngươi hãy đi ! Ta sai ngươi sang Ai-cập.’

35“Ông Mô-sê này là người mà họ đã từng chối bỏ khi nói : *Ai đã đặt ông làm người lãnh đạo và người xét xử* ?, thì Thiên Chúa lại sai ông làm người lãnh đạo và cứu chuộc, qua trung gian vị thiên sứ đã hiện ra với ông trong bụi gai.

36Chính ông đã đưa họ ra, bằng cách làm những điềm thiêng dấu lạ tại đất Ai-cập, trong Biển Đỏ và trong sa mạc bốn mươi năm trường.

37Chính ông Mô-sê đó là người đã nói với con cái Ít-ra-en : *Từ giữa đồng bào của anh em, Thiên Chúa sẽ cho đứng lên một ngôn sứ như tôi để giúp anh em*.

38Chính ông là người đã có mặt trong đại hội ở sa mạc, bên cạnh vị thiên sứ nói với ông trên núi Xi-nai, và bên cạnh cha ông chúng ta. Chính ông đã đón nhận những lời hằng sống để ban cho chúng ta.

39Nhưng cha ông chúng ta đã không muốn vâng lời ông ; họ đã gạt ông ra và trong thâm tâm, họ đã quay lại Ai-cập.

40Họ nói với ông A-ha-ron : *Xin ông làm cho chúng tôi những vị thần dẫn đầu chúng tôi, vì cái ông Mô-sê, người đã đưa chúng tôi ra khỏi đất Ai-cập, chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra cho ông ta.*

41Trong những ngày ấy, họ đã làm tượng một con bê, họ dâng lễ tế cho ngẫu tượng ấy và ăn mừng công trình tay họ làm ra.

42*vật hy sinh và lễ tế nào đâu ?*

43*tới bên kia* Ba-by-lon.

44“Khi ở trong sa mạc, cha ông chúng ta có Lều Chứng Ước, như Đấng phán với ông Mô-sê đã truyền phải làm theo kiểu mẫu ông đã thấy.

45Lều ấy, cha ông chúng ta đã kế thừa, và đã cùng với ông Giô-suê, đem vào đất chiếm được của các dân ngoại mà Thiên Chúa đã đuổi đi khuất mắt các ông. Lều ở lại đó cho đến thời vua Đa-vít.

46Vua này đẹp lòng Thiên Chúa và đã xin được tìm một ngôi nhà cho Thiên Chúa của Gia-cóp.

47Nhưng chính vua Sa-lô-môn mới xây nhà cho Người.

48Tuy nhiên, Đấng Tối Cao không ở trong những ngôi nhà do tay người phàm làm ra, như lời ngôn sứ đã nói :

49*sẽ là chốn Ta nghỉ ngơi ?*

50*đã làm nên mọi sự ấy sao ?*

51“Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai không cắt bì, các ông luôn luôn chống lại Thánh Thần. Cha ông các ông thế nào, thì các ông cũng vậy.

52Có ngôn sứ nào mà cha ông các ông không bắt bớ ? Họ đã giết những vị tiên báo Đấng Công Chính sẽ đến ; còn các ông, nay đã trở thành những kẻ phản bội và sát hại Đấng ấy.

53Các ông là những người đã lãnh nhận Lề Luật do các thiên sứ công bố, nhưng lại chẳng tuân giữ.”

54Khi nghe những lời ấy, lòng họ giận điên lên, và họ nghiến răng căm thù ông Tê-pha-nô.

55Được đầy ơn Thánh Thần, ông đăm đăm nhìn trời, thấy vinh quang Thiên Chúa, và thấy Đức Giê-su đứng bên hữu Thiên Chúa.

56Ông nói : “Kìa, tôi thấy trời mở ra, và Con Người đứng bên hữu Thiên Chúa.”

57Họ liền kêu lớn tiếng, bịt tai lại và nhất tề xông vào ông

58rồi lôi ra ngoài thành mà ném đá. Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Sao-lô.

59Họ ném đá ông Tê-pha-nô, đang lúc ông cầu xin rằng : “Lạy Chúa Giê-su, xin nhận lấy hồn con.”

60Rồi ông quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng : “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này.” Nói thế rồi, ông an nghỉ.