Proverbs

Lời của A-gu-ra

1Lời của A-gu-ra, con trai Gia-kê, nói với Y-thi-ên và U-can:

2Tôi là người ngu dốt nhất,và cũng không hiểu biết như người thường.

3Tôi chưa được học sự khôn ngoan,cũng không có sự hiểu biết về Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời, rồi xuống đất?Ai đã góp gió trong tay, bọc biển trong áo, tạo nên vũ trụ? Đấng ấy là Ai? Và Con Trai Ngài tên gì? Xin nói giúp tôi, nếu ngươi biết!

5Mọi lời của Đức Chúa Trời đều tinh luyện;Ngài là tấm khiên bảo vệ người nương cậy Ngài.

6Đừng thêm gì vào lời của Ngài, kẻo Ngài bắt tội,vì người thêm thắt là người nói dối.

7Đức Chúa Trời ôi, trước khi con chết,xin cho con hai điều:

8Giúp con khỏi dối trá, giả hình.Đừng để con nghèo khổ, cũng đừng cho con giàu có. Xin cho con lương thực vừa đủ cần dùng.

9Nếu giàu có dư dật, con sẽ khước từ Chúa và hỏi: “Chúa Hằng Hữu là ai?”Nếu nghèo khổ, con sẽ trộm cắp, làm ô nhơ Danh Đức Chúa Trời.

10Chớ vu khống người đầy tớ với chủ,người sẽ nguyền rủa con vì lỗi con tạo lấy.

11Có người rủa cha,và không chúc phước cho mẹ.

12Có người tự thấy mình trong trắng,nhưng chưa được rửa sạch ô uế.

13Có người đôi mắt kiêu căng,với cái nhìn khinh người.

14Có người răng sắc như gươm,hàm răng như dao cạo.Họ nhai ngấu nghiến người nghèo,ăn nuốt người thiếu thốn.

15Con đỉa có hai miệng hút,chúng kêu gào “Hãy cho, Hãy cho!”Có ba vật chẳng hề thỏa mãn,và bốn loài không biết nói “Đủ rồi!”

16Âm phủ,lòng dạ son sẻ, đất không bao giờ đủ nước, và ngọn lửa hừng.

17Mắt của người chế nhạo cha, khinh bỉ mẹ,sẽ bị quạ móc đi và phụng hoàng nuốt sống.

18Có ba điều quá lạ lùng—không, bốn việc dị kỳ tôi không hiểu thấu:

19Đường đại bàng bay trên không,lối rắn bò trên đá,đường tàu chạy trên biển,và đường tình ái giữa nam nữ.

20Còn thêm một điều nữa: Người đàn bà ngoại tình,phạm tội xong, chùi miệng nói: “Tôi có làm gì đâu.”

21Có ba điều làm đất rung chuyển—không, bốn việc khiến đất không chịu nổi:

22Người nô lệ làm vua,người ngu xuẩn no đầy, thịnh vượng,

23người đàn bà ghen ghét lấy được chồng,đứa tớ gái lên làm bà chủ.

24Có bốn loài vật tuy nhỏ bénhưng lại khôn ngoan lạ đời:

25Con kiến là loài yếu ớt,dự trữ thực phẩm suốt mùa hạ.

26Con chồn ít năng lực,nhưng lại biết ẩn mình trong hốc đá.

27Con châu chấu tuy không có vua,nhưng chúng bay thành đội ngũ.

28Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được,lại ở trong cung vua.

29Có ba dã thú dáng đi hùng dũng đẹp đẽ—không, bốn loài có nước bước oai phong lẫm liệt:

30Con sư tử, chúa sơn lâm, chẳng lùi bước trước loài nào cả,

31con công, con dê đực, và vị vua khi đi duyệt binh.

32Nếu con vì ngu dại mà tự kiêu hoặc mưu đồ việc ác,phải biết xấu hổ, lấy tay che miệng lại.

33Đánh sữa ra bơvà đấm mũi gây chảy máu, cũng vậy, chọc giận sinh cãi nhau.

1The words of Agur the son of Jakeh, the revelation:the man says to Ithiel,to Ithiel and Ucal:

2“Surely I am the most ignorant man,and don’t have a man’s understanding.

3I have not learned wisdom,neither do I have the knowledge of the Holy One.

4Who has ascended up into heaven, and descended?Who has gathered the wind in his fists? Who has bound the waters in his garment? Who has established all the ends of the earth? What is his name, and what is his son’s name, if you know?

5“Every word of God is flawless.He is a shield to those who take refuge in him.

6Don’t you add to his words,lest he reprove you, and you be found a liar.

7“Two things I have asked of you.Don’t deny me before I die.

8Remove far from me falsehood and lies.Give me neither poverty nor riches. Feed me with the food that is needful for me,

9lest I be full, deny you, and say, ‘Who is the LORD?’or lest I be poor, and steal, and so dishonor the name of my God.

10“Don’t slander a servant to his master,lest he curse you, and you be held guilty.

11There is a generation that curses their father,and doesn’t bless their mother.

12There is a generation that is pure in their own eyes,yet are not washed from their filthiness.

13There is a generation, oh how lofty are their eyes!Their eyelids are lifted up.

14There is a generation whose teeth are like swords,and their jaws like knives, to devour the poor from the earth, and the needy from among men.

15“The leech has two daughters:‘Give, give.’ “There are three things that are never satisfied;four that don’t say, ‘Enough!’:

16Sheol, the barren womb, the earth that is not satisfied with water, and the fire that doesn’t say, ‘Enough!’

17“The eye that mocks at his father,and scorns obedience to his mother, the ravens of the valley shall pick it out, the young eagles shall eat it.

18“There are three things which are too amazing for me,four which I don’t understand:

19The way of an eagle in the air, the way of a serpent on a rock, the way of a ship in the middle of the sea, and the way of a man with a maiden.

20“So is the way of an adulterous woman:She eats and wipes her mouth, and says, ‘I have done nothing wrong.’

21“For three things the earth trembles,and under four, it can’t bear up:

22For a servant when he is king, a fool when he is filled with food,

23for an unloved woman when she is married, and a servant who is heir to her mistress.

24“There are four things which are little on the earth,but they are exceedingly wise:

25The ants are not a strong people, yet they provide their food in the summer.

26The hyraxes are but a feeble folk, yet make they their houses in the rocks.

27The locusts have no king, yet they advance in ranks.

28You can catch a lizard with your hands, yet it is in kings’ palaces.

29“There are three things which are stately in their march,four which are stately in going:

30The lion, which is mightiest among animals, and doesn’t turn away for any;

31the greyhound; the male goat; and the king against whom there is no rising up.

32“If you have done foolishly in lifting up yourself,or if you have thought evil,put your hand over your mouth.

33For as the churning of milk produces butter, and the wringing of the nose produces blood, so the forcing of wrath produces strife.”