Proverbs

Những Châm Ngôn Khác của Sa-lô-môn

1Sau đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, do triều thần của Vua Ê-xê-chia, nước Giu-đa sưu tầm và sao chép:

2Vinh quang của Đức Chúa Trời là giữ kín một điều gì,tìm tòi, khám phá là vinh quang của các vua.

3Không ai biết trời cao, đất thấp bao nhiêu,lòng vua chúa cũng khó dò như vậy!

4Khi khử sạch cáu cặn khỏi bạc,con có vật liệu để chế tạo vật quý.

5Khi trừ diệt người xấu trước mặt vua,ngôi nước ngươi sẽ vững mạnh nhờ công lý.

6Trước mặt vua, con chớ phô trương,cũng đừng tranh địa vị với hàng cao trọng,

7Thà ngồi thấp, rồi được nhấc lên cao,còn hơn bị hạ trước bao nhiêu người.

8Đừng hấp tấp kiện thưa ai cả,vì biết đâu con phải bị thua. Khi danh dự tổn thương, con sẽ làm gì?

9Tốt hơn cả là hai bên ngồi đối chất,nhưng đừng tiết lộ điều gì cho người khác,

10Kẻo đối phương nghe được, lên án con nói xấu,và con không thể rút lại được lời mình.

11Lời bàn đúng lúc,chẳng khác gì trái táo vàng trên đĩa bạc.

12Nghe lời chỉ trích của người khôn ngoan,là giá trị hơn đeo nữ trang bằng vàng.

13Một sứ giả trung tín làm thỏa dạ chủ mình.Như tuyết mát lạnh giữa mùa gặt với nắng hè gay gắt.

14Hứa cho, nhưng chẳng giữ lời,giống như có mây, có gió, rồi lại chẳng mưa.

15Lòng kiên nhẫn thắng hơn cường lực,lưỡi dịu dàng bẻ gãy cả xương.

16Con có thích mật ong?Cũng đừng ăn nhiều quá, kẻo con phải mửa ra!

17Chớ đến nhà láng giềng thường quá,e nhàm mặt, người sẽ chán ghét con.

18Lời chứng gian vô cùng hiểm nguy,hại người chẳng khác nào gươm, tên, và dùi cui.

19Đặt lòng tin vào một người không đáng tin cậy,chẳng khác gì nhai với răng bị gãy, hay đi với chân khập khiễng.

20Hát xướng trước người đang âu sầu buồn bã,cũng như lột áo người ngày đông tháng giá, như đổ giấm vào vết thương.

21Đói cho ăn, khát cho uống,săn sóc kẻ thù, cho nước họ uống.

22Làm như vậy con sẽ chất than lửa đỏ trên đầu họ,và Chúa Hằng Hữu sẽ thưởng cho con.

23Gió bấc đem mưa,nói hành sinh giận.

24Thà ở nơi góc mái nhà,còn hơn ở chung nhà với đàn bà hay sinh sự.

25Được tin lành từ xứ xa đưa vào,như được nước mát lúc khát khao.

26Người công chính ngã quỵ trước người gian ác,sẽ như suối nước bị dấy đục một nguồn nước bị hư.

27Ăn nhiều mật có hại,tìm vinh quang cá nhân quá cũng không tốt.

28Ai không chế ngự lòng mình, chẳng lo tự chủ,như thành bỏ ngỏ không có tường.

1These also are proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.

2It is the glory of God to conceal a thing,but the glory of kings is to search out a matter.

3As the heavens for height, and the earth for depth,so the hearts of kings are unsearchable.

4Take away the dross from the silver,and material comes out for the refiner.

5Take away the wicked from the king’s presence,and his throne will be established in righteousness.

6Don’t exalt yourself in the presence of the king,or claim a place among great men;

7for it is better that it be said to you, “Come up here,”than that you should be put lower in the presence of the prince, whom your eyes have seen.

8Don’t be hasty in bringing charges to court.What will you do in the end when your neighbor shames you?

9Debate your case with your neighbor,and don’t betray the confidence of another,

10lest one who hears it put you to shame, and your bad reputation never depart.

11A word fitly spokenis like apples of gold in settings of silver.

12As an earring of gold, and an ornament of fine gold,so is a wise reprover to an obedient ear.

13As the cold of snow in the time of harvest,so is a faithful messenger to those who send him; for he refreshes the soul of his masters.

14As clouds and wind without rain,so is he who boasts of gifts deceptively.

15By patience a ruler is persuaded.A soft tongue breaks the bone.

16Have you found honey?Eat as much as is sufficient for you, lest you eat too much, and vomit it.

17Let your foot be seldom in your neighbor’s house,lest he be weary of you, and hate you.

18A man who gives false testimony against his neighboris like a club, a sword, or a sharp arrow.

19Confidence in someone unfaithful in time of troubleis like a bad tooth or a lame foot.

20As one who takes away a garment in cold weather,or vinegar on soda, so is one who sings songs to a heavy heart.

21If your enemy is hungry, give him food to eat.If he is thirsty, give him water to drink;

22for you will heap coals of fire on his head,and the LORD will reward you.

23The north wind produces rain;so a backbiting tongue brings an angry face.

24It is better to dwell in the corner of the housetopthan to share a house with a contentious woman.

25Like cold water to a thirsty soul,so is good news from a far country.

26Like a muddied spring and a polluted well,so is a righteous man who gives way before the wicked.

27It is not good to eat much honey,nor is it honorable to seek one’s own honor.

28Like a city that is broken down and without wallsis a man whose spirit is without restraint.