1 Maccabees

1In the one hundred and seventy-second year,King Demetrius gathered his forces together, and went into Media to get help, that he might fight against Tryphon.

2When Arsaces, the king of Persia and Media, heard that Demetrius had come into his borders, he sent one of his princes to take him alive.

3He went and struck the army of Demetrius, and seized him and brought him to Arsaces, who put him under guard.

4The land had rest all the days of Simon. He sought the good of his nation. His authority and his honour was pleasing to them all his days.

5Amid all his honours, he took Joppa for a harbour, and made it an entrance for the islands of the sea.

6He enlarged the borders of his nation and took possession of the country.

7He gathered together a great number of captives, and took control of Gazara, Bethsura, and the citadel, and he removed its uncleannesses from it. There was no one who resisted him.

8They tilled their land in peace, and the land gave her increase, and the trees of the plains gave their fruit.

9The old men sat in the streets; they all conversed together about good things. The young men put on glorious and warlike apparel.

10He provided food for the cities and furnished them with means of defence, until the glory of his name was known to the end of the earth.

11He made peace in the land, and Israel rejoiced with great joy.

12Each man sat under his vine and his fig tree, and there was no one to make them afraid.

13No one was left in the land who fought against them. The kings were defeated in those days.

14He strengthened all those of his people who were humble. He searched out the law, and every lawless and wicked person he took away.

15He glorified the sanctuary, and added to the vessels of the temple.

16It was heard at Rome that Jonathan was dead, and even in Sparta, and they were exceedingly grieved.

17But as soon as they heard that his brother Simon was made high priest in his place, and ruled the country and the cities in it,

18they wrote to him on brass tablets to renew with him the friendship and the alliance which they had confirmed with his brothers Judas and Jonathan.

19These were read before the congregation at Jerusalem.

20This is the copy of the letters which the Spartans sent: “The rulers and the city of the Spartans, to Simon the high priest, to the elders, the priests, and the rest of the people of the Jews, our kindred, greetings.

21The ambassadors who were sent to our people reported to us about your glory and honour. We were glad for their coming,

22and we registered the things that were spoken by them in the public recordsas follows: ‘Numenius son of Antiochus, and Antipater son of Jason, the Jews’ ambassadors, came to us to renew the friendship they had with us.

23It pleased the people to entertain the men honourably, and to put the copy of their words in the public records,to the end that the people of the Spartans might have a record of them. Moreover they wrote a copy of these things to Simon the high priest.’”

24After this, Simon sent Numenius to Rome with a great shield of gold of weighing one thousand minas,in order to confirm the alliance with them.

25But when the people heard these things, they said, “What thanks shall we give to Simon and his sons?

26For he and his brothers and the house of his father have made themselves strong, and have fought and chased away Israel’s enemies, and confirmed liberty to Israel.”

27So they wrote on tablets of brass, and set them on pillars on mount Zion. This is the copy of the writing: “On the eighteenth day of Elul, in the one hundred and seventy-second year,which is the third year of Simon the high priest,

28in Asaramel, in a great congregation of priests and people and princes of the nation, and of the elders of the country, it was proclaimed to us:

29‘Since wars often occurred in the country, Simon the son of Mattathias, the son of the sons of Joarib, and his brothers, put themselves in jeopardy and withstood the enemies of their nation, that their sanctuary and the law might be established, and glorified their nation with great glory.

30Jonathan rallied the nation, became their high priest, and was gathered to his people.

31Their enemies planned to invade their country, that they might destroy their country utterly, and stretch out their hands against their sanctuary.

32Then Simon rose up and fought for his nation. He spent much of his own money to arm the valiant men of his nation and give them wages.

33He fortified the cities of Judea and Bethsura that lies on the borders of Judea, where the weapons of the enemies were had been stored, and there he placed a garrison of Jews.

34He fortified Joppa which is upon the sea, and Gazara which is upon the borders of Azotus, where the enemies used to live, and placed Jews there, and set in there all things necessary for their restoration.

35The people saw Simon’s faith,and the glory which he resolved to bring to his nation, and they made him their leader and high priest, because he had done all these things, and for the justice and the faith which he kept to his nation, and because he sought by all means to exalt his people.

36In his days, things prospered in his hands, so that the Gentiles were taken away out of their country, and they also who were in the city of David, those who were in Jerusalem, who had made themselves a citadel, out of which they used to go, and polluted everything around the sanctuary, and did great damage to its purity.

37He placed Jews in it and fortified it for the safety of the country and the city, and made high the walls of Jerusalem.

38King Demetrius confirmed to him the high priesthood according to these things,

39and made him one of his friends,and honoured him with great honour;

40for he had heard that the Jews had been called by the Romans friends, allies, and kindred, and that they had met the ambassadors of Simon honourably;

41and that the Jews and the priests were well pleased that Simon should be their leader and high priest forever, until there should arise a faithful prophet;

42and that he should be governor over them, and should take charge of the sanctuary, to set them over their works, and over the country, and over the weapons, and over the strongholds; and that he should take charge of the sanctuary,

43and that he should be obeyed by all, and that all contracts in the country should be written in his name, and that he should be clothed in purple, and wear gold;

44and that it should not be lawful for any of the people or of the priests to nullify any of these things, or to oppose the words that he should speak, or to gather an assembly in the country without him, or to be clothed in purple, or wear a buckle of gold;

45but whoever should do otherwise, or nullify any of these things, he will be liable to punishment.’”

46All the people consented to ordain for Simon that he should do according to these words.

47So Simon accepted this, and consented to be high priest, and to be captain and governorof the Jews and of the priests, and to be protector of all.

48They commanded to put this writing on tablets of brass, and to set them up within the precinct of the sanctuary in a conspicuous place,

49and moreover to put copies of them in the treasury, so that Simon and his sons might have them.

1Năm một trăm bảy mươi hai, vua Đê-mết-ri-ô tập hợp quân đội và lên đường đến Mê-đi xin cầu viện để giao chiến với Try-phôn.

2Ác-xa-kê, vua Ba-tư và Mê-đi được tin vua Đê-mết-ri-ô đã xâm nhập lãnh thổ của mình, liền phái một trong các tướng lãnh đi bắt sống vua Đê-mết-ri-ô.

3Vị tướng này đã lên đường và đánh bại đoàn quân của vua Đê-mết-ri-ô, bắt được vua và giải về trình diện vua Ác-xa-kê. Vua này đã tống giam vua Đê-mết-ri-ô.

4về uy quyền và vinh quang của ông.

5và mở đường tới các hải đảo xa xăm.

6và giữ vững quyền kiểm soát trong xứ,

7không một ai chống cự nổi ông.

8và cây cối trong cánh đồng trổ sinh hoa trái.

9còn thanh niên mặc chiến bào rực rỡ.

10khiến tên tuổi ông vang dội đến tận cùng cõi đất.

11và Ít-ra-en đầy hoan hỷ mừng vui.

12không còn ai làm họ phải sợ hãi khiếp kinh.

13vào thời ấy, vua chúa bị đánh tơi bời.

14cùng tiêu diệt hết quân vô đạo và phường gian ác.

15và tăng thêm đồ thờ trong Nơi Thánh.

16Tin ông Giô-na-than đã chết lan tới Rô-ma và đến tận Xi-pác-ta. Người ta rất đỗi lo ngại.

17Nhưng khi họ được tin rằng ông Si-môn, anh ông, đã làm thượng tế thay ông và chính ông này đã giữ vững được miền ấy cùng với các thành trong miền,

18thì họ đã khắc vào các tấm lá đồng gửi cho ông để tái lập hoà ước hữu nghị và liên minh mà trước đây họ đã ký kết với ông Giu-đa và ông Giô-na-than, anh em ông.

19Bản văn này được đọc lên trước đại hội ở Giê-ru-sa-lem.

20“Các pháp quan và dân thành Xi-pác-ta gửi lời chào thượng tế Si-môn, các kỳ mục, các tư tế và những người khác trong dân Do-thái, anh em của họ !

21Các sứ giả được cử đến với dân chúng tôi đã báo cho chúng tôi biết về vinh quang và uy thế của anh em. Chúng tôi lấy làm vui mừng vì họ đã tới.

22Chúng tôi đã kể những điều họ nói vào số những nghị quyết của dân như sau : “Ông Nu-mê-ni-ô con ông An-ti-ô-khô và ông An-ti-pa-te con ông Gia-xon, sứ giả của dân Do-thái đã đến gặp chúng tôi để tái lập tình hữu nghị với chúng tôi.

23Dân chúng hài lòng đón tiếp những con người ấy cách long trọng và xếp bản sao các lời họ nói vào trong công hàm, để dân Xi-pác-ta giữ lấy làm kỷ niệm. Ngoài ra, bản sao những điều ấy cũng được viết để gửi cho thượng tế Si-môn.”

24Sau đó, ông Si-môn phái ông Nu-mê-ni-ô đến Rô-ma, đem theo chiếc thuẫn bằng vàng năm trăm ký để xác nhận giao ước với họ.

25Khi nghe những chuyện ấy, dân nói : “Chúng ta biết lấy gì đền đáp ông Si-môn và các con ông ?

26Bởi vì chính ông, cũng như các anh em ông và nhà cha ông đã đứng vững. Ông đã dùng khí giới đánh đuổi quân thù ra khỏi Ít-ra-en, và tái lập tự do cho dân.” Họ đã khắc văn bản vào bảng đồng và đặt trên những tấm bia tại núi Xi-on.

27“Ngày mười tám tháng E-lun, năm một trăm bảy mươi hai, tức là năm thứ ba đời thượng tế Si-môn đại nhân, trong sân A-xa-ra-mên,

28giữa đại hội các tư tế, nhân dân, các thủ lãnh của dân tộc và các kỳ mục trong xứ, người ta đã thông tri cho chúng tôi là :

29Khi trong xứ xảy ra nhiều cuộc giao tranh, ông Si-môn, con ông Mát-tít-gia, tư tế thuộc dòng dõi ông Giô-a-ríp đã cùng với các anh em mình xông pha nguy hiểm, đứng lên chống lại những kẻ thù của dân tộc để duy trì Nơi Thánh cũng như Lề Luật và làm cho dân tộc mình được vẻ vang hiển hách.

30Ông Giô-na-than đã quy tụ dân tộc mình và trở nên thượng tế của họ, đoạn ông về sum họp với gia tiên.

31Các thù địch của người Do-thái muốn xâm chiếm xứ sở của họ và ra tay phá huỷ Nơi Thánh.

32Bấy giờ, ông Si-môn đứng lên chiến đấu để bảo vệ dân tộc. Ông đã chi tiêu nhiều tiền của riêng để vũ trang cho các chiến binh dũng cảm của dân tộc và cấp lương cho họ.

33Ông tăng cường phòng thủ các thành miền Giu-đê, cũng như Bết Xua, một thành nằm ở trên biên giới miền Giu-đê, là nơi trước đây quân thù đã tàng trữ vũ khí ; ông đặt ở đó một đội quân người Do-thái để canh gác.

34Ông cũng tăng cường phòng thủ Gia-phô, một thành thuộc miền duyên hải và Ghe-de, một thành nằm trên biên giới Át-đốt, là nơi trước đây quân thù đồn trú. Tại đây, ông đã cho người Do-thái định cư và cung cấp cho họ tất cả những gì cần thiết để sinh sống.

35Dân chúng thấy lòng trung thành của ông Si-môn và vinh quang mà ông quyết tâm thực hiện cho dân tộc mình, họ đã tôn ông lên làm thủ lãnh và làm thượng tế của họ, vì tất cả những gì ông thực hiện, vì đức công chính cũng như lòng trung thành đối với dân tộc mình, và vì ông đã luôn tìm mọi cách để đề cao dân tộc.

36Dưới thời ông Si-môn, nhờ tay ông, mọi việc đều được trôi chảy, từ việc đánh đuổi các dân ngoại ra khỏi xứ cho đến việc đánh đuổi những người sống trong Thành vua Đa-vít ở Giê-ru-sa-lem. Tại đây, chúng đã xây một thành luỹ để từ đó đi ra, làm ô uế các vùng chung quanh Nơi Thánh, và xúc phạm nặng nề đến sự thánh thiện của Nơi Thánh.

37Ông đã cho quân lính Do-thái định cư tại đó, và tăng cường phòng thủ để xứ sở và thành phố được yên ổn ; đồng thời ông cũng nâng cao thành luỹ Giê-ru-sa-lem.

38Chính vì thế, vua Đê-mết-ri-ô công nhận ông là thượng tế,

39kể ông vào số bạn hữu của vua và làm cho ông được rất mực vẻ vang.

40Quả vậy, vua đã nghe biết người Rô-ma gọi người Do-thái là bạn hữu, là đồng minh và anh em, lại còn đón tiếp long trọng các sứ giả của ông Si-môn nữa.

41Vua cũng nghe biết người Do-thái đồng ý để ông Si-môn làm thủ lãnh và thượng tế của họ mãi cho tới khi có một vị ngôn sứ đáng tin xuất hiện.

42Vua còn nghe biết ông làm quân sư của họ và chịu trách nhiệm về Nơi Thánh ; chính ông cắt đặt những người điều hành các công việc, quản trị xứ sở, trông coi vũ khí và các pháo đài.

43Ông đảm nhận trách nhiệm về Nơi Thánh ; mọi người phải tôn phục ông ; tất cả các văn thư trong xứ đều phải được viết nhân danh ông ; ông được mặc áo đỏ thẫm và mang huy hiệu bằng vàng.

44Không một người nào trong dân và trong các tư tế được loại bỏ một điều nào trong các điều trên, cũng không được nói ngược lại những mệnh lệnh của ông, không được quy tụ người trong miền mà không có sự đồng ý của ông, không được mặc áo đỏ thẫm và mang khuy cài áo bằng vàng.

45Bất cứ ai làm ngược lại hay vi phạm điều nào trong những điều trên, người ấy phải chịu hình phạt.

46Tất cả dân chúng đều đồng ý cho ông Si-môn được quyền thi hành những điều nói trên.

47Ông Si-môn chấp thuận và đồng ý làm thượng tế, làm tư lệnh và quốc trưởng người Do-thái và các tư tế cũng như đứng đầu mọi người.

48Họ quyết định là phải khắc văn bản ấy vào những tấm lá đồng và đặt bên ngoài Nơi Thánh, ở nơi mọi người có thể nhìn thấy được.

49Ngoài ra, còn để bản sao trong kho tàng cho ông Si-môn và các con có thể sử dụng.”