Proverbs

1These are also proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.

2It is the glory of God to conceal a thing: but the honour of kings is to search out a matter.

3The heaven for height, and the earth for depth, and the heart of kings is unsearchable.

4Take away the dross from the silver, and there shall come forth a vessel for the finer.

5Take away the wicked from before the king, and his throne shall be established in righteousness.

6Put not forth thyself in the presence of the king, and stand not in the place of great men:

7For better it is that it be said unto thee, Come up hither; than that thou shouldest be put lower in the presence of the prince whom thine eyes have seen.

8Go not forth hastily to strive, lest thou know not what to do in the end thereof, when thy neighbour hath put thee to shame.

9Debate thy cause with thy neighbour himself; and discover not a secret to another:

10Lest he that heareth it put thee to shame, and thine infamy turn not away.

11A word fitly spoken is like apples of gold in pictures of silver.

12As an earring of gold, and an ornament of fine gold, so is a wise reprover upon an obedient ear.

13As the cold of snow in the time of harvest, so is a faithful messenger to them that send him: for he refresheth the soul of his masters.

14Whoso boasteth himself of a false gift is like clouds and wind without rain.

15By long forbearing is a prince persuaded, and a soft tongue breaketh the bone.

16Hast thou found honey? eat so much as is sufficient for thee, lest thou be filled therewith, and vomit it.

17Withdraw thy foot from thy neighbour’s house; lest he be weary of thee, and so hate thee.

18A man that beareth false witness against his neighbour is a maul, and a sword, and a sharp arrow.

19Confidence in an unfaithful man in time of trouble is like a broken tooth, and a foot out of joint.

20As he that taketh away a garment in cold weather, and as vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to an heavy heart.

21If thine enemy be hungry, give him bread to eat; and if he be thirsty, give him water to drink:

22For thou shalt heap coals of fire upon his head, and the LORD shall reward thee.

23The north wind driveth away rain: so doth an angry countenance a backbiting tongue.

24It is better to dwell in the corner of the housetop, than with a brawling woman and in a wide house.

25As cold waters to a thirsty soul, so is good news from a far country.

26A righteous man falling down before the wicked is as a troubled fountain, and a corrupt spring.

27It is not good to eat much honey: so for men to search their own glory is not glory.

28He that hath no rule over his own spirit is like a city that is broken down, and without walls.

Những Châm Ngôn Khác của Sa-lô-môn

1Sau đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, do triều thần của Vua Ê-xê-chia, nước Giu-đa sưu tầm và sao chép:

2Vinh quang của Đức Chúa Trời là giữ kín một điều gì,tìm tòi, khám phá là vinh quang của các vua.

3Không ai biết trời cao, đất thấp bao nhiêu,lòng vua chúa cũng khó dò như vậy!

4Khi khử sạch cáu cặn khỏi bạc,con có vật liệu để chế tạo vật quý.

5Khi trừ diệt người xấu trước mặt vua,ngôi nước ngươi sẽ vững mạnh nhờ công lý.

6Trước mặt vua, con chớ phô trương,cũng đừng tranh địa vị với hàng cao trọng,

7Thà ngồi thấp, rồi được nhấc lên cao,còn hơn bị hạ trước bao nhiêu người.

8Đừng hấp tấp kiện thưa ai cả,vì biết đâu con phải bị thua. Khi danh dự tổn thương, con sẽ làm gì?

9Tốt hơn cả là hai bên ngồi đối chất,nhưng đừng tiết lộ điều gì cho người khác,

10Kẻo đối phương nghe được, lên án con nói xấu,và con không thể rút lại được lời mình.

11Lời bàn đúng lúc,chẳng khác gì trái táo vàng trên đĩa bạc.

12Nghe lời chỉ trích của người khôn ngoan,là giá trị hơn đeo nữ trang bằng vàng.

13Một sứ giả trung tín làm thỏa dạ chủ mình.Như tuyết mát lạnh giữa mùa gặt với nắng hè gay gắt.

14Hứa cho, nhưng chẳng giữ lời,giống như có mây, có gió, rồi lại chẳng mưa.

15Lòng kiên nhẫn thắng hơn cường lực,lưỡi dịu dàng bẻ gãy cả xương.

16Con có thích mật ong?Cũng đừng ăn nhiều quá, kẻo con phải mửa ra!

17Chớ đến nhà láng giềng thường quá,e nhàm mặt, người sẽ chán ghét con.

18Lời chứng gian vô cùng hiểm nguy,hại người chẳng khác nào gươm, tên, và dùi cui.

19Đặt lòng tin vào một người không đáng tin cậy,chẳng khác gì nhai với răng bị gãy, hay đi với chân khập khiễng.

20Hát xướng trước người đang âu sầu buồn bã,cũng như lột áo người ngày đông tháng giá, như đổ giấm vào vết thương.

21Đói cho ăn, khát cho uống,săn sóc kẻ thù, cho nước họ uống.

22Làm như vậy con sẽ chất than lửa đỏ trên đầu họ,và Chúa Hằng Hữu sẽ thưởng cho con.

23Gió bấc đem mưa,nói hành sinh giận.

24Thà ở nơi góc mái nhà,còn hơn ở chung nhà với đàn bà hay sinh sự.

25Được tin lành từ xứ xa đưa vào,như được nước mát lúc khát khao.

26Người công chính ngã quỵ trước người gian ác,sẽ như suối nước bị dấy đục một nguồn nước bị hư.

27Ăn nhiều mật có hại,tìm vinh quang cá nhân quá cũng không tốt.

28Ai không chế ngự lòng mình, chẳng lo tự chủ,như thành bỏ ngỏ không có tường.