Proverbs

1These are also parables of Solomon, which the men of Ezechias king of Juda copied out.

2It is the glory of God to conceal the word, and the glory of kings to search out the speech.

3The heaven above, and the earth beneath, and the heart of kings is unsearchable.

4Take away the rust from silver, and there shall come forth a most pure vessel:

5Take away wickedness from the face of the king, and his throne shall be established with justice.

6Appear not glorious before the king, and stand not in the place of great men.

7For it is better that it should be said to thee: Come up hither; than that thou shouldst be humbled before the prince.

8The things which thy eyes have seen, utter not hastily in a quarrel: lest afterward thou mayst not be able to make amends, when thou hast dishonoured thy friend.

9Treat thy cause with thy friend, and discover not the secret to a stranger:

10Lest he insult over thee, when he hath heard it, and cease not to upbraid thee. Grace and friendship deliver a man: keep these for thyself, lest thou fall under reproach.

11To speak a word in due time, is like apples of gold on beds of silver.

12As an earring of gold and a bright pearl, so is he that reproveth the wise, and the obedient ear.

13As the cold of snow in the time of harvest, so is a faithful messenger to him that sent him, for he refresheth his soul.

14As clouds, and wind, when no rain followeth, so is the man that boasteth, and doth not fulfill his promises.

15By patience a prince shall be appeased, and a soft tongue shall break hardness.

16Thou hast found honey, eat what is sufficient for thee, lest being glutted therewith thou vomit it up.

17Withdraw thy foot from the house of thy neighbour, lest having his fill he hate thee.

18A man that beareth false witness against his neighbour, is like a dart and a sword and a sharp arrow.

19To trust to an unfaithful man in the time of trouble, is like a rotten tooth, and weary foot,

20And one that looseth his garment in cold weather. As vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to a very evil heart. As a moth doth by a garment, and a worm by the wood: so the sadness of a man consumeth the heart.

21If thy enemy be hungry, give him to eat: if he thirst, give him water to drink:

22For thou shalt heap hot coals upon his head, and the Lord will reward thee.

23The north wind driveth away rain, as doth a sad countenance a backbiting tongue.

24It is better to sit in a corner of the housetop, than with a brawling woman, and in a common house.

25As cold water to a thirsty soul, so is good tidings from a far country.

26A just man falling down before the wicked, is as a fountain troubled with the foot, and a corrupted spring.

27As it is not good for a man to eat much honey, so he that is a searcher of majesty, shall be overwhelmed by glory.

28As a city that lieth open and is not compassed with walls, so is a man that cannot refrain his own spirit in speaking.

1Đây cũng là những châm ngôn của Sa-lô-môn, mà các người của Ê-xê-chia, vua Giu-đa sao tả.

2Giấu kín việc nào, ấy là vinh hiển của Đức Chúa Trời; Nhưng dò xét điều nào, ấy là vinh hiển của các vua.

3Người ta không thể dò biết bề cao của từng trời, Bề sâu của đất, hay là lòng của các vua.

4Hãy lấy cặn bã khỏi bạc, Thì thợ bạc liền được một khí dụng;

5Hãy trừ kẻ ác khỏi trước mặt vua, Thì ngôi người sẽ nhờ công bình được lập bền vững.

6Chớ phô mình trước mặt vua, Và đừng ngồi tại chỗ của người cao trọng.

7Vì thà người ta nói cùng con rằng: Hãy lên đây, Hơn là người ta hạ con xuống trước mặt vua chúa, mà mắt con đã thấy.

8Chớ vội gây ra điều tranh tụng, E rốt cuộc khi kẻ lân cận con đã làm con hổ thẹn, Con sẽ chẳng biết làm chi.

9Hãy đối nại duyên cớ con với chính kẻ lân cận con, Song chớ tỏ sự kín đáo của kẻ khác;

10E khi người nghe điều ấy sẽ trách con, Và sự sỉ nhục con không hề bôi hết chăng.

11Lời nói phải thì, Khác nào trái bình bát bằng vàng có cẩn bạc.

12Người khôn ngoan quở trách lỗ tai hay nghe, Khác nào một cái vòng vàng, một đồ trang sức bằng vàng ròng vậy.

13Sứ giả trung tín với người sai đi, Giống như tuyết mát mẻ trong ngày mùa gặt; Vì người bổ sức linh hồn của chủ mình.

14Kẻ nào tự khoe khoang giả dối về lễ vật mình, Tợ như có mây có gió, mà không mưa.

15Hằng chậm nóng giận mới khuyên được lòng của quan trưởng; Còn lưỡi mềm dịu bẻ gãy các xương.

16Nếu con tìm được mật, hãy ăn vừa phải, Kẻo khi ăn no chán, con mửa ra chăng.

17Chớ năng bước chân đến nhà kẻ lân cận con, E người chán con, và trở lòng ghét con chăng.

18Kẻ nào đối chứng giả dối cho người lân cận mình, Khác nào một cái búa, một cây gươm, một mũi tên nhọn.

19Tin cậy kẻ bất trung trong ngày hoạn nạn, Giống như răng bị gãy bể, tỉ như chân trẹo đi.

20Ai hát cho lòng buồn thảm nghe, Khác nào kẻ lột áo mình khi ngày lạnh, Và như giấm đổ trên diêm tiêu vậy.

21Nếu kẻ thù nghịch con có đói, hãy cho nó ăn; Nếu có khát, hãy cho nó uống;

22Vì như vậy con chất than cháy đỏ trên đầu nó, Và Đức Giê-hô-va sẽ báo lại cho con.

23Gió bắc sanh ra mưa; Còn lưỡi nói hành cách kín đáo gây cho mặt mày giận dữ.

24Thà ở một góc trên mái nhà, Hơn là ở chung nhà với người đàn bà hay tranh cạnh.

25Tin Lành ở xứ xa đến, Giống như nước mát mẻ cho người khát khao.

26Người công bình xiêu tó trước mặt kẻ gian ác, Khác nào một suối nước bị dấy đục, một nguồn nước bị hư.

27Aên mật nhiều quá lấy làm chẳng tốt; Và cầu kiếm vinh hiển cho mình ấy gây sự tổn hại.

28Người nào chẳng chế trị lòng mình, Khác nào một cái thành hư nát, không có vách ngăn.