Genesis

1Now Abraham was old; and advanced in age: and the Lord had blessed him in all things.

2And he said to the elder servant of his house, who was ruler over all he had: Put thy hand under my thigh,

3That I may make thee swear by the Lord the God of heaven and earth, that thou take not a wife for my son, of the daughters of the Chanaanites, among whom I dwell:

4But that thou go to my own country and kindred, and take a wife from thence for my son Isaac.

5The servant answered: If the woman will not come with me into this land, must I bring thy son back again to the place, from whence thou camest out?

6And Abraham said: Beware thou never bring my son back again thither.

7The Lord God of heaven, who took me out of my father’s house, and out of my native country, who spoke to me, and swore to me, saying: To thy seed will I give this land: he will send his angel before thee, and thou shalt take from thence a wife for my son.

8But if the woman will not follow thee, thou shalt not be bound by the oath; only bring not my son back thither again.

9The servant therefore put his hand under the thigh of Abraham his lord, and swore to him upon this word.

10And he took ten camels of his master’s herd, and departed, carrying something of all his goods with him, and he set forward and went on to Mesopotamia to the city of Nachor.

11And when he had made the camels lie down without the town near a well of water in the evening, at the time when women are wont to come out to draw water, he said:

12O Lord the God of my master Abraham, meet me today, I beseech thee, and show kindness to my master Abraham.

13Behold I stand nigh the spring of water, and the daughters of the inhabitants of this city will come out to draw water.

14Now, therefore, the maid to whom I shall say: Let down thy pitcher that I may drink: and she shall answer, Drink, and I will give thy camels drink also: let it be the same whom thou hast provided for thy servant Isaac: and by this I shall understand, that thou hast shown kindness to my master.

15He had not yet ended these words within himself, and behold Rebecca came out, the daughter of Bathuel, son of Melcha, wife to Nachor the brother of Abraham, having a pitcher on her shoulder:

16An exceeding comely maid, and a most beautiful virgin, and not known to man: and she went down to the spring, and filled her pitcher and was coming back.

17And the servant ran to meet her, and said: Give me a little water to drink of thy pitcher.

18And she answered: Drink, my lord. And quickly she let down the pitcher upon her arm, and gave him drink.

19And when he had drunk, she said: I will draw water for thy camels also, till they all drink.

20And pouring out the pitcher into the troughs, she ran back to the well to draw water: and having drawn she gave to all the camels.

21But he musing beheld her with silence, desirous to know whether the Lord had made his journey prosperous or not.

22And after that the camels had drunk, the man took out golden earrings, weighing two sicles: and as many bracelets of ten sicles weight.

23And he said to her: Whose daughter art thou? tell me: is there any place in thy father’s house to lodge?

24And she answered: I am the daughter of Bathuel, the son of Melcha, whom she bore to Nachor.

25And she said moreover to him: We have good store of both straw and hay, and a large place to lodge in.

26The man bowed himself down, and adored the Lord,

27Saying: Blessed be the Lord God of my master Abraham, who hath not taken away his mercy and truth from my master, and hath brought me the straight way into the house of my master’s brother.

28Then the maid ran, and told in her mother’s house, all that she had heard.

29And Rebecca had a brother named Laban, who went out in haste to the man, to the well.

30And when he had seen the earrings and bracelets in his sister’s hands, and had heard all that she related, saying: Thus and thus the man spoke to me: he came to the man who stood by the camels, and near to the spring of water,

31And said to him: Come in, thou blessed of the Lord: why standest thou without? I have prepared the house, and a place for the camels.

32And he brought him in into his lodging: and he unharnessed the camels and gave straw and hay, and water to wash his feet, and the feet of the men that were come with him.

33And bread was set before him. But he said: I will not eat, till I tell my message. He answered him: Speak.

34And he said: I am the servant of Abraham:

35And the Lord hath blessed my master wonderfully, and he is become great: and he hath given him sheep and oxen, silver and gold, men servants and women servants, camels and asses.

36And Sara my master’s wife hath borne my master a son in her old age, and he hath given him all that he had.

37And my master made me swear, saying: Thou shalt not take a wife for my son of the Chanaanites, in whose land I dwell:

38But thou shalt go to my father’s house, and shalt take a wife of my own kindred for my son:

39But I answered my master: What if the woman will not come with me?

40The Lord, said he, in whose sight I walk, will send his angel with thee, and will direct thy way: and thou shalt take a wife for my son of my own kindred, and of my father’s house.

41But thou shalt be clear from my curse, when thou shalt come to my kindred, if they will not give thee one.

42And I came today to the well of water, and said: O Lord God of my master Abraham, if thou hast prospered my way, wherein I now walk,

43Behold I stand by the well of water, and the virgin, that shall come out to draw water, who shall hear me say: Give me a little water to drink of thy pitcher:

44And shall say to me: Both drink thou, and I will also draw for thy camels: let the same be the woman, whom the Lord hath prepared for my master’s son.

45And whilst I pondered these things secretly with myself, Rebecca appeared coming with a pitcher, which she carried on her shoulder: and she went down to the well and drew water. And I said to her: Give me a little to drink.

46And she speedily let down the pitcher from her shoulder, and said to me: Both drink thou, and to thy camels I will give drink. I drank, and she watered the camels.

47And I asked her, and said: Whose daughter art thou? And she answered: I am the daughter of Bathuel, the son of Nachor, whom Melcha bore to him. So I put earrings on her to adorn her face, and I put bracelets on her hands.

48And falling down I adored the Lord, blessing the Lord God of my master Abraham, who hath brought me the straight way to take the daughter of my master’s brother for his son.

49Wherefore if you do according to mercy and truth with my master, tell me: but if it please you otherwise, tell me that also, that I may go to the right hand, or to the left.

50And Laban and Bathuel answered: The word hath proceeded from the Lord, we cannot speak any other thing to thee but his pleasure.

51Behold Rebecca is before thee, take her and go thy way, and let her be the wife of thy master’s son, as the Lord hath spoken.

52Which when Abraham’s servant heard, falling down to the ground he adored the Lord.

53And bringing forth vessels of silver and gold, and garments, he gave them to Rebecca for a present. He offered gifts also to her brothers, and to her mother.

54And a banquet was made, and they ate and drank together, and lodged there. And in the morning, the servant arose, and said: Let me depart, that I may go to my master.

55And her brother and mother answered: Let the maid stay at least ten days with us, and afterwards she shall depart.

56Stay me not, said he, because the Lord hath prospered my way: send me away, that I may go to my master.

57And they said: Let us call the maid, and ask her will.

58And they called her, and when she was come, they asked: Wilt thou go with this man? She said: I will go.

59So they sent her away, and her nurse, and Abraham’s servant, and his company,

60Wishing prosperity to their sister, and saying: Thou art our sister, mayst thou increase to thousands of thousands, and may thy seed possess the gates of their enemies.

61So Rebecca and her maids, being set upon camels, followed the man: who with speed returned to his master.

62At the same time Isaac was walking along the way to the well which is called Of the living and the seeing: for he dwelt in the south country.

63And he was gone forth to meditate in the field, the day being now well spent: and when he had lifted up his eyes, he saw camels coming afar off.

64Rebecca also, when she saw Isaac, lighted off the camel,

65And said to the servant: Who is that man who cometh towards us along the field? And he said to her: That man is my master. But she quickly took her cloak, and covered herself.

66And the servant told Isaac all that he had done.

67Who brought her into the tent of Sara his mother, and took her to wife: and he loved her so much, that it moderated the sorrow which was occasioned by his mother’s death.

1Ông Áp-ra-ham đã già nua tuổi tác, và ĐỨC CHÚA đã chúc phúc cho ông Áp-ra-ham trong mọi sự.

2Ông Áp-ra-ham bảo người lão bộc sống lâu năm nhất trong nhà ông, và cũng là người quản lý mọi tài sản của ông : “Chú hãy đặt tay dưới đùi tôi,

3và tôi xin chú nhân danh ĐỨC CHÚA là Chúa trời đất, mà thề rằng chú sẽ không cưới cho con trai tôi một người vợ trong số con gái xứ Ca-na-an, nơi tôi đang sống.

4Nhưng chú sẽ về quê tôi, đến với họ hàng tôi, mà cưới vợ cho con tôi là I-xa-ác.”

5Người lão bộc thưa với ông : “Có thể người đàn bà ấy không chịu đi theo tôi về đất này ; vậy tôi có phải đưa cậu con trai ông về đất mà từ đó ông đã ra đi không ?”

6Ông Áp-ra-ham bảo người ấy : “Coi chừng, đừng có đưa con trai tôi về đó !

7ĐỨC CHÚA là Chúa Trời, Đấng đã đưa tôi ra khỏi nhà cha tôi, khỏi quê hương tôi, Đấng đã phán với tôi và thề với tôi rằng : ‘Ta sẽ ban cho dòng dõi ngươi đất này’, chính Người sẽ sai sứ thần Người đi trước mặt chú, để từ nơi đó chú cưới vợ về cho con tôi.

8Nếu người đàn bà không chịu đi theo chú, thì chú không còn buộc phải giữ lời thề với tôi nữa. Nhưng dù sao, cũng đừng đưa con tôi về đó.”

9Người lão bộc đặt tay dưới đùi ông Áp-ra-ham, chủ mình, và thề với ông điều ấy.

10Người lão bộc lấy mười con lạc đà trong số lạc đà của chủ và ra đi. Ông lên đường đi về miền A-ram Na-ha-ra-gim, về thành của ông Na-kho, đem theo tất cả những gì quý nhất của chủ.

11Ông cho lạc đà nằm phục ở ngoài thành, gần giếng nước, vào buổi chiều lúc đàn bà con gái ra múc nước.

12Ông khấn : “Lạy ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa của ông Áp-ra-ham, chủ con, xin cho con hôm nay gặp được may mắn, và xin tỏ tình thương đối với ông Áp-ra-ham, chủ con.

13Đây con đứng gần suối nước, con gái của người trong thành đang ra múc nước.

14Cô nào con nói : ‘Cô làm ơn nghiêng vò cho tôi uống’, mà cô ấy trả lời : ‘Xin mời ông, con sẽ cho cả lạc đà của ông uống nữa’, thì đó là người Chúa đã xe duyên cho tôi tớ Chúa là I-xa-ác ; cứ đó, con sẽ biết rằng Chúa đã tỏ tình thương đối với chủ con.”

15Ông chưa khấn xong, thì này cô Rê-bê-ca vai mang vò đi ra ; cô là con gái ông Bơ-thu-ên, ông này là con trai bà Min-ca, vợ ông Na-kho ; ông Na-kho là em ông Áp-ra-ham.

16Cô gái nhan sắc tuyệt vời ; cô còn trinh, chưa người đàn ông nào ăn ở với cô. Cô xuống suối, múc đầy nước, rồi đi lên.

17Người lão bộc chạy lại đón cô và nói : “Cô làm ơn cho tôi uống chút nước trong vò của cô.”

18Cô thưa : “Thưa ngài, mời ngài uống”, rồi cô vội vã hạ vò xuống tay và mời ông uống.

19Mời ông uống xong, cô nói : “Con cũng sẽ múc cho lạc đà của ngài nữa, cho đến khi chúng uống xong.”

20Cô vội đổ hết vò vào máng, lại chạy đến giếng để múc, và múc cho tất cả lạc đà của ông.

21Đang khi đó, ông già cứ lặng lẽ ngắm cô, tự hỏi xem ĐỨC CHÚA có cho chuyến đi của mình thành công hay không.

22Vậy khi lạc đà uống xong, ông lấy một chiếc khuyên vàng hai chỉ và một đôi xuyến vàng ba lượng đeo vào tay cô.

23Rồi ông hỏi : “Cô là con ai ? Xin làm ơn cho biết. Nhà cha cô có chỗ cho chúng tôi trọ đêm không ?”

24Cô trả lời ông : “Con là con gái ông Bơ-thu-ên, ông Bơ-thu-ên là người con trai mà bà Min-ca đã sinh cho ông Na-kho.”

25Cô tiếp : “Nhà con có nhiều rơm, nhiều cỏ, có cả chỗ trọ đêm nữa.”

26Ông già phủ phục xuống thờ lạy ĐỨC CHÚA

27và nói : “Chúc tụng ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa của ông Áp-ra-ham, chủ tôi, đã không ngừng tỏ tình thương và lòng thành tín của Người đối với chủ tôi ; còn tôi, ĐỨC CHÚA đã dẫn dắt tôi trên đường đến nhà anh em họ hàng của chủ tôi.”

28Cô gái chạy về nhà mẹ cô, báo cho biết những việc ấy.

29Cô Rê-bê-ca có một người anh tên là La-ban. Ông La-ban chạy ra ngoài, đến với ông già, ở bên suối.

30Khi ông thấy chiếc khuyên và đôi xuyến ở tay em gái, và khi nghe những lời của cô Rê-bê-ca, em gái ông, nói rằng : “Người ấy đã nói với em như thế !”, thì ông đến gặp ông già, lúc đó đang đứng cạnh các con lạc đà, ở bên suối.

31Ông nói : “Xin mời ông vào, hỡi người được ĐỨC CHÚA chúc phúc, sao lại đứng ở ngoài ? Tôi đã dọn dẹp nhà cửa và cả chỗ cho lạc đà.”

32Ông già vào nhà. Người ta tháo yên cho lạc đà, lấy rơm và cỏ cho lạc đà ăn, và đem nước cho ông già và những người cùng đi với ông rửa chân.

33Người ta dọn cho ông ăn, nhưng ông nói : “Tôi sẽ không ăn gì trước khi nói những điều tôi cần phải nói.” Ông La-ban thưa : “Xin ông cứ nói.”

34Ông nói : “Tôi là đầy tớ ông Áp-ra-ham.

35ĐỨC CHÚA đã đổ muôn vàn phúc lộc xuống cho chủ tôi. Ông đã trở nên một phú hào ; ĐỨC CHÚA đã ban cho ông chiên bò, bạc vàng, tôi trai tớ gái, lạc đà và lừa.

36Bà Xa-ra, vợ của chủ tôi, lúc tuổi già đã sinh cho ông một con trai. Ông đã cho cậu mọi tài sản của ông.

37Chủ tôi đã bắt tôi thề, ông nói : ‘Chú sẽ không cưới cho con trai tôi một người vợ trong số con gái xứ Ca-na-an, nơi tôi đang sống.

38Nhưng chú sẽ đi về nhà cha tôi, về gia tộc tôi, cưới vợ cho con trai tôi.’”

39Tôi thưa với chủ tôi : “Có thể người đàn bà ấy sẽ không đi theo tôi.”

40Ông nói : “Tôi đã bước đi trước tôn nhan ĐỨC CHÚA, thì chính Người sẽ sai sứ thần của Người ở với chú và Người sẽ cho chuyến đi của chú thành công. Chú sẽ cưới cho con trai tôi một người vợ thuộc gia tộc tôi và nhà cha tôi.

41Chú sẽ không còn buộc phải giữ lời tôi đã bắt chú thề, nếu chú đến với gia tộc tôi ; nếu họ không chịu gả, thì chú sẽ không còn buộc phải giữ lời tôi đã bắt chú thề.”

42Vậy hôm nay tôi đã đến suối và khấn : “Lạy ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ông Áp-ra-ham, chủ con, nếu Ngài thương cho chuyến đi con đang thực hiện được thành công,

43thì này con đứng gần suối nước : hễ thiếu nữ nào ra múc nước và con nói với cô ấy : Cô làm ơn cho tôi uống chút nước,

44mà cô ấy trả lời : ‘Xin mời ông cứ uống, con sẽ múc cho cả lạc đà của ông nữa, thì đó là người vợ mà ĐỨC CHÚA đã xe duyên cho con trai chủ con.’

45Tôi thầm khấn chưa xong, thì này cô Rê-bê-ca vai mang vò đi ra. Cô xuống suối và múc nước. Tôi nói với cô : ‘Cô làm ơn cho tôi uống.’

46Cô vội vã hạ vò xuống, và nói : ‘Xin mời ông, con sẽ cho cả lạc đà của ông uống nữa.’ Tôi uống và cô cho cả lạc đà uống nữa.

47Tôi hỏi cô rằng : ‘Cô là con ai ?’ Cô trả lời : ‘Con là con gái ông Bơ-thu-ên ; ông Bơ-thu-ên là con trai ông Na-kho mà bà Min-ca đã sinh cho ông ấy.’ Tôi đã xỏ khuyên vào mũi và đeo xuyến vào tay cô ấy.

48Tôi đã phủ phục xuống thờ lạy ĐỨC CHÚA và đã chúc tụng ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa của ông Áp-ra-ham, chủ tôi, đã dẫn dắt tôi đi đúng đường, để cưới con gái người anh em họ hàng của chủ tôi cho con trai ông ấy.

49Vậy bây giờ, nếu quý ông muốn tỏ ra có tình có nghĩa với chủ tôi, thì xin cho tôi biết. Bằng không, thì xin cũng cho tôi biết để tôi còn liệu cách này cách khác.”

50Ông La-ban và ông Bơ-thu-ên trả lời : “Việc này ĐỨC CHÚA đã xe định, chúng tôi không thể nói thuận hay nghịch nữa.

51Rê-bê-ca đang ở trước mặt ông đây : Ông cứ đưa nó về. Nó sẽ thành vợ của con trai chủ ông, như ĐỨC CHÚA đã phán.”

52Khi người lão bộc của ông Áp-ra-ham nghe những lời họ nói, thì phủ phục xuống đất thờ lạy ĐỨC CHÚA.

53Rồi người lão bộc đưa ra những đồ bạc, đồ vàng và quần áo tặng cô Rê-bê-ca, và biếu anh và mẹ cô những món quà quý giá.

54Sáng hôm sau họ thức dậy, và ông nói : “Xin cho tôi đi về với chủ tôi.”

55Anh và mẹ cô trả lời : “Xin cho con bé ở lại với chúng tôi ít bữa, khoảng mươi ngày thôi, sau đó nó sẽ đi.”

56Ông nói với họ : “Xin đừng giữ tôi lại. ĐỨC CHÚA đã cho chuyến đi của tôi thành công, xin cho tôi đi, để tôi trở về với chủ tôi.”

57Họ đáp : “Chúng ta hãy gọi con bé ra và hỏi xem ý nó thế nào.”

58Họ gọi cô Rê-bê-ca ra và hỏi : “Rê-bê-ca, có muốn đi với ông này không ?” Cô trả lời : “Có.”

59Thế rồi họ tiễn cô Rê-bê-ca, người em của họ, đi cùng với người vú nuôi của cô, người lão bộc của ông Áp-ra-ham và những người đi theo ông.

60Giống dòng chiếm cứ cửa thành địch quân.”

61Cô Rê-bê-ca cùng với các tớ gái đứng dậy, cỡi lên lạc đà mà đi theo người lão bộc. Ông nhận cô Rê-bê-ca và ra đi.

62Khi ấy cậu I-xa-ác đã bỏ vùng giếng La-khai Rô-i, và đang ở trong miền Ne-ghép.

63Cậu I-xa-ác ra ngoài đồng dạo mát lúc chiều tà.

64Ngước mắt lên, cậu thấy một bầy lạc đà đang tiến đến. Ngước mắt lên, cô Rê-bê-ca thấy cậu I-xa-ác, cô bèn từ trên lưng lạc đà nhảy xuống

65và hỏi người lão bộc : “Người đang đi ngoài đồng tiến về phía chúng ta là ai đó ?” Người lão bộc trả lời : “Chủ tôi đấy !” Cô bèn lấy chiếc khăn che mặt.

66Người lão bộc thưa lại với cậu I-xa-ác tất cả những gì ông đã làm.

67Cậu I-xa-ác đưa cô Rê-bê-ca vào lều của bà Xa-ra mẹ cậu ; cậu lấy cô làm vợ, cậu yêu thương cô và khuây khoả được nỗi buồn mất mẹ.