Proverbs

The Beginning of Knowledge

1These are the proverbs of Solomon son of David,king of Israel,

2for gaining wisdom and discipline,for comprehending words of insight,

3and for receiving instruction in wise livingand in righteousness, justice, and equity.

4To impart prudence to the simpleand knowledge and discretion to the young,

5let the wise listen and gain instruction,and the discerning acquire wise counsel

6by understanding the proverbs and parables,the sayings and riddles of the wise.

7The fear of the LORD is the beginning of knowledge,but foolsdespise wisdom and discipline.

The Enticement of Sin

8Listen, my son, to your father’s instruction,and do not forsake the teaching of your mother.

9For they are a garland of grace on your headand a pendant around your neck.

10My son, if sinners entice you,do not yield to them.

11If they say, “Come along, let us lie in wait for blood,let us ambush the innocent without cause,

12let us swallow them alive like Sheol,and whole like those descending into the Pit.

13We will find all manner of precious goods;we will fill our houses with plunder.

14Throw in your lot with us;let us all share one purse”—

15my son, do not walk the road with themor set foot upon their path.

16For their feet run to evil,and they are swift to shed blood.

17How futile it is to spread the netwhere any bird can see it!

18But they lie in wait for their own blood;they ambush their own lives.

19Such is the fate of all who are greedy,whose unjust gain takes the lives of its possessors.

Wisdom Calls Aloud

20Wisdom calls out in the street,she lifts her voice in the square;

21in the main concourseshe cries aloud,at the city gates she makes her speech:

22“How long, O simple ones, will you love your simple ways?How long will scoffers delight in their scorn and fools hate knowledge?

23If you had repented at my rebuke,then surely I would have poured out my spirit on you; I would have made my words known to you.

24Because you refused my call,and no one took my outstretched hand,

25because you neglected all my counsel,and wanted none of my correction,

26in turn I will mock your calamity;I will sneer when terror strikes you,

27when your dread comes like a storm,and your destruction like a whirlwind, when distress and anguish overwhelm you.

28Then they will call on me, but I will not answer;they will earnestly seek me, but will not find me.

29For they hated knowledgeand chose not to fear the LORD.

30They accepted none of my counsel;they despised all my reproof.

31So they will eat the fruit of their own way,and be filled with their own devices.

32For the waywardness of the simple will slay them,and the complacency of fools will destroy them.

33But whoever listens to me will dwell in safety,secure from the fear of evil.”

Mục Đích của Châm Ngôn

1Đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, vua Ít-ra-ên.

2Để người ta tìm đến khôn ngoan và tiếp thu lời khuyên dạy,cùng phân biện được tri thức.

3Để đạt đến một đời sống kỷ luật và cẩn trọng,hành động phải lẽ, công bằng, và ngay thẳng.

4Để giúp người đơn sơ được sáng suốt,và người trẻ tuổi hiểu biết và thận trọng.

5Người khôn học hỏi châm ngôn để thêm khôn.Người hiểu biết thấy được đường đi nước bước

6nếu biết ứng dụng châm ngôn, ngụ ngôndùng những lời khôn ngoan và những câu đố thâm trầm của hiền nhân.

7Kính sợ Chúa Hằng Hữu là khởi đầu của mọi tri thức,chỉ có người dại mới coi thường khôn ngoan và huấn thị.

Lời Khuyên của Người Cha: Tìm Kiếm Sự Khôn Ngoan

8Con ơi, phải nghe lời cha khuyên dạy.Đừng bỏ khuôn phép của mẹ con.

9Đó là trang sức duyên dáng trên đầu convà dây chuyền xinh đẹp nơi cổ con.

10Con ơi, khi người tội lỗi quyến rũ,con đừng nghe theo!

11Khi họ bảo: “Hãy đến với chúng ta.Rình rập và giết người! Lén hại người lương thiện vô tội!

12Ta sẽ nuốt sống nó như âm phủ;nuốt trọn như người xuống huyệt sâu.

13Ta sẽ lấy đủ mọi của báu.Chất của cướp đầy nhà.

14Bạn sẽ cùng chúng ta rút thăm chia của;rồi tất cả đều chung một túi tiền.”

15Thì con ơi, đừng nghe theo họ!Chân con phải tránh xa đường họ đi.

16Vì họ nhanh chân theo điều ác.Vội vàng ra tay đổ máu.

17Khi người giăng lưới bắt chim,chim khôn bay thoát.

18Nhưng bọn người này tự giăng bẫy;rồi sa vào bẫy do chính mình giăng ra.

19Đó là số phận người ham lợi bất nghĩa;lợi ấy sẽ tiêu diệt mạng sống họ.

Sự Khôn Ngoan Kêu Lên Ngoài Đường

20Khôn ngoan lên tiếng ngoài đường.Loan truyền khắp phố phường.

21Kêu gọi nơi công cộng,tại cổng thành, trong đô thị:

22“Hỡi người khờ dại, đến bao giờngươi mới thôi chìm đắm u mê?Đến khi nào người chế nhạo mới bỏ thói khinh khi?Và người dại thù ghét tri thức đến chừng nào?

23Hãy đến và nghe ta sửa dạy.Ta sẽ ban thần trí khôn ngoan để con thông suốt lời ta.

24Nhưng, dù ta kêu gọi, các ngươi vẫn từ nan.Ta đưa tay chờ đợi, cũng không ai quan tâm.

25Không ai để ý lời ta khuyên rănhay chịu nghe lời ta quở trách.

26Nên khi các người lâm nạn, ta sẽ cười!Và chế giễu khi các người kinh hãi—

27khi kinh hoàng vụt đến tựa phong ba,khi tai ương xâm nhập như bão tố, và nguy nan cùng khổ ngập tràn.

28Họ sẽ kêu cầu ta, nhưng ta chẳng đáp lời.Họ sẽ tìm kiếm ta, nhưng không sao gặp được.

29Chính vì họ thù ghét tri thứcvà không chịu kính sợ Chúa Hằng Hữu.

30Họ không muốn nghe ta khuyên dạyvà khinh bỉ mọi lời quở trách.

31Vì thế, họ sẽ hứng chịu kết quả công việc mình,lãnh trọn quả báo mưu mô mình.

32Người ngây thơ chết vì lầm đường lạc lối.Người dại dột bị diệt vì tự thị tự mãn.

33Nhưng ai nghe ta sẽ sống bình an,không lo tai họa.”