Genesis

Benjamin and the Silver Cup

1Then Joseph instructed his steward: “Fill the men’s sacks with as much food as they can carry, and put each one’s silver in the mouth of his sack.

2Put my cup, the silver one, in the mouth of the youngest one’s sack, along with the silver for his grain.” So the steward did as Joseph had instructed.

3At daybreak, the men were sent on their way with their donkeys.

4They had not gone far from the city when Joseph told his steward, “Pursue the men at once, and when you overtake them, ask, ‘Why have you repaid good with evil?

5Is this not the cupmy master drinks from and uses for divination? What you have done is wicked!’”

6When the steward overtook them, he relayed these words to them.

7“Why does my lord say these things?” they asked. “Your servants could not possibly do such a thing.

8We even brought back to you from the land of Canaan the silver we found in the mouths of our sacks. Why would we steal silver or gold from your master’s house?

9If any of your servants is found to have it, he must die, and the rest will become slaves of my lord.”

10“As you say,” replied the steward. “But only the one who is found with the cup will be my slave, and the rest of you shall be free of blame.”

11So each one quickly lowered his sack to the ground and opened it.

12The steward searched, beginning with the oldest and ending with the youngest—and the cup was found in Benjamin’s sack.

13Then they all tore their clothes, loaded their donkeys, and returned to the city.

14When Judah and his brothers arrived at Joseph’s house, he was still there, and they fell to the ground before him.

15“What is this deed you have done?” Joseph declared. “Do you not know that a man like me can surely divine the truth?”

16“What can we say to my lord?” Judah replied. “How can we plead? How can we justify ourselves? God has exposed the iniquity of your servants. We are now my lord’s slaves—both we and the one who was found with the cup.”

17But Joseph replied, “Far be it from me to do this. The man who was found with the cup will be my slave. The rest of you may return to your father in peace.”

Judah Pleads for Benjamin

18Then Judah approached Joseph and said, “Sir, please let your servant speak personally to my lord. Do not be angry with your servant, for you are equal to Pharaoh himself.

19My lord asked his servants, ‘Do you have a father or a brother?’

20And we answered, ‘We have an elderly father and a younger brother, the child of his old age. The boy’s brother is dead. He is the only one of his mother’s sons left, and his father loves him.’

21Then you told your servants, ‘Bring him down to me so that I can see him for myself.’

22So we said to my lord, ‘The boy cannot leave his father. If he were to leave, his father would die.’

23But you said to your servants, ‘Unless your younger brother comes down with you, you will not see my face again.’

24Now when we returned to your servant my father, we relayed your words to him.

25Then our father said, ‘Go back and buy us some food.’

26But we answered, ‘We cannot go down there unless our younger brother goes with us. So if our younger brother is not with us, we cannot see the man.’

27And your servant my father said to us, ‘You know that my wife bore me two sons.

28When one of them was gone, I said: “Surely he has been torn to pieces.” And I have not seen him since.

29Now if you also take this one from me and harm comes to him, you will bring my gray hair down to Sheol in sorrow.’

30So if the boy is not with us when I return to your servant, and if my father, whose life is wrapped up in the boy’s life,

31sees that the boy is not with us, he will die. Then your servants will have brought the gray hair of your servant our father down to Sheol in sorrow.

32Indeed, your servant guaranteed the boy’s safety to my father, saying, ‘If I do not return him to you, I will bear the guilt before you, my father, all my life.’

33Now please let your servant stay here as my lord’s slave in place of the boy. Let him return with his brothers.

34For how can I go back to my father without the boy? I could not bear to see the misery that would overwhelm him.”

1Ông Giu-se truyền cho người quản gia của ông : “Anh hãy đổ đầy bao lúa của mấy người này ; họ mang được bao nhiêu thì đổ cho họ bấy nhiêu, rồi bạc của người nào thì đặt vào miệng bao của người ấy.

2Chén của tôi cái chén bạc, thì anh đặt vào miệng bao lúa của đứa út, cùng với số bạc mua lúa của nó.” Người quản gia làm như lời ông dặn.

3Khi trời sáng, người ta để cho các anh em ra đi, cùng với lừa của họ.

4Họ vừa ra khỏi thành, chưa được bao xa, thì ông Giu-se bảo người quản gia của ông : “Đứng lên ! hãy rượt theo những người kia, và khi đuổi kịp thì bảo họ : ‘Sao các ông lại lấy oán đền ơn ?

5Đó chẳng phải là đồ vật chủ tôi dùng để uống và để bói toán sao ? Các ông làm như vậy là xấu !’”

6Người ấy đuổi kịp họ và nói với họ những lời trên.

7Họ đáp : “Sao ngài lại nói những lời lẽ như vậy ? Không đời nào các tôi tớ ngài lại làm một chuyện như thế !

8Ngài coi : số bạc chúng tôi đã tìm thấy ở miệng các bao lúa của chúng tôi, chúng tôi đã đem từ đất Ca-na-an đến trả lại cho ngài. Làm sao chúng tôi lại có thể lấy trộm bạc hay vàng trong nhà ông chủ ngài được ?

9Hễ tìm thấy đồ vật đó nơi ai, thì người ấy phải chết ; còn chúng tôi sẽ làm nô lệ cho ngài.”

10Người quản gia nói : “Thôi được, cứ như lời các ông. Hễ tìm thấy đồ vật đó nơi ai, thì người ấy phải làm nô lệ cho tôi, còn các ông sẽ vô can.”

11Ai nấy vội vàng hạ bao lúa của mình xuống đất, rồi mở bao ra.

12Người quản gia lục soát, bắt đầu từ người anh cả và kết thúc nơi người em út. Cái chén được tìm thấy trong bao lúa của Ben-gia-min.

13Họ xé áo mình ra, rồi mỗi người chất đồ lên lưng lừa của mình và trở về thành.

14Khi ông Giu-đa và các anh em vào nhà ông Giu-se, thì ông còn đang ở đó, và họ cúi rạp xuống đất, trước mặt ông.

15Ông Giu-se nói với họ : “Các người làm gì vậy ? Các người không biết rằng một người như ta phải có tài bói toán sao ?”

16Ông Giu-đa nói : “Chúng tôi biết thưa gì với ngài, nói năng làm sao, tự biện hộ thế nào ? Thiên Chúa đã phơi bày tội của các tôi tớ ngài ra. Chúng tôi xin làm nô lệ cho ngài, cả chúng tôi lẫn người bị tìm thấy đang giữ cái chén.”

17Ông Giu-se nói : “Không đời nào ta làm điều ấy ! Người bị tìm thấy đang giữ cái chén, thì sẽ phải làm nô lệ cho ta, còn các người thì cứ về bình an với cha các người.”

18Bấy giờ, ông Giu-đa lại gần ông và nói : “Thưa ngài, xin xá lỗi. Xin cho tôi tớ ngài được nói một lời thấu đến tai ngài. Xin ngài đừng trút cơn thịnh nộ xuống tôi tớ ngài : quả thật, ngài ngang hàng với Pha-ra-ô.

19Ngài đã hỏi các tôi tớ ngài rằng : ‘Các người còn cha hay anh em nào không ?’

20Chúng tôi đã thưa với ngài : ‘Chúng tôi có cha già và một đứa em út, sinh ra lúc người đã già ; thằng anh cùng mẹ với nó đã chết, chỉ còn lại mình nó, nên người thương nó.’

21Ngài đã bảo các tôi tớ ngài : ‘Các người đưa nó xuống cho ta, để ta nhìn thấy nó tận mắt.’

22Chúng tôi đã thưa với ngài : ‘Thằng bé không thể rời cha, nếu nó rời cha, thì người sẽ chết mất !’

23Nhưng ngài đã bảo các tôi tớ ngài : ‘Nếu em út các người không cùng xuống với các người, thì các người sẽ không được gặp mặt ta nữa.’

24Vậy khi chúng tôi về với tôi tớ ngài, là cha của tôi, thì chúng tôi đã nói lại với người những lời của ngài.

25Cha chúng tôi bảo : ‘Hãy trở lại mua ít lương thực về.’

26Chúng tôi trả lời : ‘Chúng con không thể xuống đó được. Nếu có em út cùng đi với chúng con, thì chúng con mới xuống ; vì chúng con không thể gặp mặt ông ấy, nếu em út không cùng đi với chúng con.’

27Tôi tớ ngài, là cha của tôi, nói với chúng tôi : ‘Các con biết rằng vợ của cha đã sinh cho cha hai đứa.

28Một đứa đã lìa cha, và cha đã nói : Đúng là nó đã bị xé xác, và cho đến nay cha chẳng được nhìn lại nó.

29Nếu các con đem cả đứa này đi xa cha, và nó gặp tai hoạ, thì các con sẽ làm cho kẻ bạc đầu này phải đau khổ mà xuống âm phủ.’

30Vậy bây giờ nếu tôi về với tôi tớ ngài, là cha của tôi, mà không có thằng bé cùng về với chúng tôi, bởi vì người chỉ sống khi nó sống,

31thì khi thấy là không có thằng bé, người sẽ chết mất. Các tôi tớ ngài sẽ làm cho kẻ bạc đầu, là tôi tớ ngài và là cha của chúng tôi, phải buồn sầu mà xuống âm phủ.

32Trước mặt cha tôi, tôi tớ ngài đã bảo lãnh cho thằng bé và nói : ‘Nếu con không đưa nó về cho cha, thì con sẽ đắc tội với cha suốt đời.’

33Vậy bây giờ, tôi tớ ngài xin ở lại làm nô lệ ngài thế cho thằng bé, còn thằng bé thì xin cho về với các anh nó.

34Thật vậy, tôi về với cha tôi thế nào được, nếu thằng bé không cùng đi với tôi ? Tôi không thể nào chứng kiến tai hoạ sẽ giáng xuống cha tôi !”