2 Maccabees

1So when this agreement had been made, Lysias departed to the king, and the Jews went about their farming.

2But some of the governors of districts, Timotheus and Apollonius the son of Gennaeus, and also Hieronymus and Demophon, and beside them Nicanor the governor of Cyprus, would not allow them to enjoy tranquillity and live in peace.

3Men of Joppa perpetrated this great impiety: they invited the Jews who lived amongst them to go with their wives and children into the boats which they had provided, as though they had no ill will towards them.

4Whenthe Jews,relying on the public vote of the city, accepted the invitation, as men desiring to live in peace and suspecting nothing, they took them out to sea and drowned not less than two hundred of them.

5When Judas heard of the cruelty done to his fellow-countrymen, giving command to the men that were with him

6and calling upon God the righteous Judge, he came against the murderers of his kindred, and set the harbour on fire at night, burnt the boats, and put to the sword those who had fled there.

7But when the town gates were closed, he withdrew, intending to come again to root out the whole community of the men of Joppa.

8But learning that the men of Jamnia intended to do the same thing to the Jews who lived amongst them,

9he attacked the Jamnites at night, and set fire to the harbour together with the fleet, so that the glare of the light was seen at Jerusalem, two hundred and forty furlongsdistant.

10Now when they had drawn off nine furlongsfrom there, as they marched against Timotheus, an army of Arabians attacked him, no fewer than five thousand infantry and five hundred cavalry.

11And when a hard battle had been fought, and Judas and his company, by the help of God, had good success, the nomads being overcome implored Judas to grant them friendship, promising to give him livestock, and to helphis people in all other ways.

12So Judas, thinking that they would indeed be profitable in many things, agreed to live in peace with them; and receiving pledges of friendship they departed to their tents.

13He also attacked a certain city, strong and fenced with earthworks and walls, and inhabited by a mixed multitude of various nations. It was named Caspin.

14Those who were within, trusting in the strength of the walls and their store of provisions, behaved themselves rudely towards Judas and those who were with him, railing, and furthermore blaspheming and speaking impious words.

15But Judas and his company, calling upon the great Sovereign of the world, who without rams and cunning engines of war hurled down Jericho in the times of Joshua, rushed wildly against the wall.

16Having taken the city by the will of God, they made unspeakable slaughter, so much that the adjoining lake, which was two furlongsbroad, appeared to be filled with the deluge of blood.

17When they had gone seven hundred and fifty furlongsfrom there, they made their way to Charax, to the Jews that are calledTubieni.

18They didn’t find Timotheus in that district, for he had by then departed from the district without accomplishing anything, but had left behind a very strong garrison in one place.

19But Dositheus and Sosipater, who were captains under Maccabaeus, went out and destroyed those who had been left by Timotheus in the stronghold, more than ten thousand men.

20Maccabaeus, arranging his own army in divisions, setthese two over the bands, and marched in haste against Timotheus, who had with him one hundred and twenty thousand infantry and two thousand and five hundred cavalry.

21When Timotheus heard of the approach of Judas, he at once sent away the women and the children with the baggage into the fortress calledCarnion; for the place was hard to besiege and difficult of access by reason of the narrowness of the approaches on all sides.

22When the band of Judas, who led the first division, appeared in sight, and when terror and fear came upon the enemy, because the manifestation of him who sees all things came upon them, they fled in every direction, carried this way and that, so that they were often injured by their own men, and pierced with the points of their own swords.

23Judas continued the pursuit more vigorously, putting the wicked wretches to the sword, and he destroyed as many as thirty thousand men.

24Timotheus himself, falling in with the company of Dositheus and Sosipater, implored them with much crafty guile to let him go with his life, because he had in his power the parents of many of them and the kindred of some.“Otherwise, he said, little regard willbe shown to these.”

25So when he had with many words confirmed the agreement to restore them without harm, they let him go that they might save their kindred.

26Then Judas, marching againstCarnion and the temple of Atergatis, killed twenty-five thousand people.

27After he had put these to flight and destroyed them, he marched against Ephron also, a strong city,wherein were multitudes of people of all nations. Stalwart young men placedon the walls made a vigorous defence. There were great stores of war engines and darts there.

28But calling upon the Sovereign who with might shatters thestrength ofthe enemy, they took the city into their hands, and killed as many as twenty-five thousand of those who were in it.

29Setting out from there, they marched in haste against Scythopolis, which is six hundred furlongsaway from Jerusalem.

30But when the Jews who were settled there testified of the good will that the Scythopolitans had shown towards them, and of their kind treatment of them in the times of their misfortune,

31they gave thanks, and further exhorted them to remain well disposed towards the race for the future. Then they went up to Jerusalem, the feast of weeks being close at hand.

32But after the feast called Pentecost, they marched in haste against Gorgias the governor of Idumaea.

33He came out with three thousand infantry and four hundred cavalry.

34When they had set themselves in array, it came to pass that a few of the Jews fell.

35A certain Dositheus, oneof Bacenor’s company, who was on horseback and was a strong man, pressed hard on Gorgias, and taking hold of his cloke dragged him along by main force. While he planned to take the accursed man alive, one of the Thracian cavalry bore down on him and disabled his shoulder, and so Gorgias escaped toMarisa.

36When those who were with Esdris had been fighting long and were weary, Judas called upon the Lord to show himself, fighting on their side and leading in the battle.

37Then in the language of his ancestors he raised the battle cry joined with hymns. Then he rushed against Gorgias’ troops when they were not expecting it, and put them to flight.

38Judas gathered his army and came to the city ofAdullam. As the seventh day was coming on, they purified themselves according to the custom, and kept the Sabbath there.

39On the following day,when it had become necessary, Judas and his company came to take up the bodies of those who had fallen,and in company with their kinsmen to bring them back to the sepulchres of their ancestors.

40But under the garments of each one of the dead they foundconsecrated tokens of the idols of Jamnia, which the law forbids the Jews to have anything to do with. It became clear to all that it was for this cause that they had fallen.

41All therefore, blessing the ways of the Lord, the righteous Judge, who makes manifest the things that are hidden,

42turned themselves to supplication, praying that the sin committed might be wholly blotted out. The noble Judas exhorted the multitude to keep themselves from sin, for they had seen with their own eyes what happened because of the sin of those who had fallen.

43When he had made a collection man by man to the sum of two thousand drachmas of silver, he sent to Jerusalem to offer a sacrifice for sin, doing very well and honourably in this, in that he took thought for the resurrection.

44For if he wasn’t expecting that those who had fallen would rise again, it would be superfluous and idle to pray for the dead.

45But if he was looking forward to an honourable memorial of gratitude laid up for those whodiein godliness, then the thought was holy and godly. Therefore he made the atoning sacrifice for those who had died, that they might be released from their sin.

1Ký kết các hiệp ước xong, tướng Ly-xi-a trở về triều đình ; còn người Do-thái quay lại với đồng áng.

2Nhưng trong số các tổng trấn, các tướng Ti-mô-thê, A-pô-lô-ni-ô con ông Ghen-nai-ô, Giê-rô-ni-mô và Đê-mô-phôn, rồi cả tướng Ni-ca-no người Sýp, đã không để cho người Do-thái sống yên ổn thái bình.

3Dân thành Gia-phô đã phạm một tội ác tày trời. Chúng mời người Do-thái cư ngụ trong thành đưa vợ con xuống những chiếc thuyền chúng đã bố trí sẵn, làm như thể không có hiềm thù chi với họ.

4An tâm vì đã có một quyết định của toàn thể dân thành, người Do-thái nhận lời mời để chứng tỏ mình hiếu hoà và không chút ngờ vực. Nhưng khi ra khơi, họ bị nhận chìm, có ít nhất là hai trăm người chết.

5Biết được tội ác dã man chúng gây ra cho đồng bào mình, ông Giu-đa đã loan tin cho quân lính.

6Rồi sau khi khẩn cầu Thiên Chúa là thẩm phán công minh, ông tiến đánh bọn người đã giết hại anh em ông. Đang đêm, ông phóng hoả đốt hải cảng, thiêu rụi thuyền bè, chém giết những kẻ trốn trong đó.

7Vì nội thành đóng kín nên ông rút về, nhưng vẫn giữ ý định sẽ trở lại làm cỏ toàn thành Gia-phô.

8Tuy nhiên, khi biết những người ở Giam-ni-a định dùng những thủ đoạn tương tự đối với người Do-thái đang sinh sống tại đây,

9ông Giu-đa đã tấn công dân thành Giam-ni-a vào ban đêm, phóng hoả đốt hải cảng, thuyền bè. Mãi tận Giê-ru-sa-lem, cách đó khoảng năm mươi cây số, người ta còn thấy ánh lửa.

10Lúc đó ông Giu-đa đem quân lên đường đi đánh tướng Ti-mô-thê. Vừa rời khỏi nơi đó được hai cây số, ông đã bị người Ả-rập tấn công. Bọn này có ít nhất năm ngàn bộ binh và năm trăm kỵ mã.

11Trận chiến diễn ra ác liệt. Nhờ có Thiên Chúa trợ giúp, quân của ông Giu-đa đã chiến thắng. Bị thất trận, dân du mục Ả-rập đã xin cầu hoà với ông Giu-đa. Chúng hứa sẽ nộp đàn súc vật cho ông và sẽ phục vụ ông bất cứ lúc nào.

12Ông Giu-đa hiểu rằng chúng sẽ có thể giúp ích cho ông rất nhiều, nên đã chấp thuận cho chúng làm hoà. Sau khi ngưng chiến, chúng trở về phần đất của mình.

13Ông Giu-đa cũng tấn công một thành kia có luỹ kiên cố và tường thành bao quanh ; trong thành có nhiều dân tộc khác nhau sinh sống. Thành đó gọi là Cát-pin.

14Dân trong thành, cậy vào tường luỹ vững chắc và kho lương thực dự trữ, đã đối xử lỗ mãng với ông và những người theo phe ông : chửi bới, nói lời phạm thượng và thốt ra những câu thô lỗ tục tằn.

15Ông Giu-đa và những người thuộc phe ông kêu cầu Chúa Tể càn khôn, Đấng đã khiến cho thành Giê-ri-khô phải sụp đổ vào thời ông Giô-suê mà không cần máy phá thành hay chiến cụ. Rồi như mãnh thú, họ xông lên tường thành.

16Do ý muốn của Thiên Chúa, họ đã chiếm được thành ; họ ra tay chém giết, đến nỗi cái hồ bên cạnh rộng bốn trăm thước như lênh láng máu.

17Rời khỏi đó, ông Giu-đa và những người thuộc phe ông đi chừng một trăm bốn mươi cây số tới Kha-rắc, nơi người Do-thái, cũng gọi là người Tô-bi-a đang sinh sống.

18Nhưng họ không gặp tướng Ti-mô-thê tại các nơi ấy, vì trước đó ông ta đã rút lui, bởi không làm nên công chuyện gì. Tuy nhiên, ông ta đã để lại một đội quân rất hùng hậu trấn giữ ở một địa điểm nào đó.

19Các tướng lãnh của ông Ma-ca-bê là Đô-xi-thê và Xô-xi-pát-rô vẫn tiến đánh và tiêu diệt được hơn mười ngàn quân mà tướng Ti-mô-thê đã để lại ở pháo đài.

20Còn ông Ma-ca-bê thì chia đạo quân của mình thành nhiều cánh quân và đặt người chỉ huy những cánh quân ấy ; rồi xông đánh tướng Ti-mô-thê, người đang nắm trong tay một trăm hai mươi ngàn bộ binh và hai ngàn năm trăm kỵ binh.

21Được tin ông Giu-đa đang tới, tướng Ti-mô-thê cho đưa đàn bà, trẻ con và các đồ đoàn đến một nơi gọi là Các-ni-on, vì đây là một vị trí hiểm trở, khó lui tới do đường đi nhỏ hẹp.

22Khi cánh quân thứ nhất của ông Giu-đa vừa xuất hiện, địch quân hốt hoảng, sợ hãi, vì Đấng thấu suốt mọi sự đã hiển linh trên chúng. Chúng đổ xô chạy tứ tán đến nỗi nhiều lần gây thương tích cho nhau và bị đâm bởi chính mũi gươm của nhau.

23Ông Giu-đa truy kích chúng gắt gao, tàn sát bọn hung hãn và tiêu diệt được khoảng ba mươi ngàn tên.

24Chính tướng Ti-mô-thê cũng rơi vào tay quân của các ông Đô-xi-thê và Xô-xi-pát-rô ; nhưng ông ta đã khéo lươn lẹo van xin được bảo toàn tính mạng ; bởi lẽ ông ta cũng đang giam giữ cha mẹ và cả anh em của nhiều người trong đám quân Do-thái, nên những người này nằm trong quyền sinh sát của ông.

25Vì thế, sau khi ông ta đã dài dòng thuyết phục họ bằng lời cam kết là sẽ đưa những người ấy trở về an toàn, thì, để cứu các anh em mình, họ đã thả ông ta ra.

26Rồi ông Giu-đa tiến vào Các-ni-on, và A-téc-ga-tê-on, sát hại hai mươi lăm ngàn tên địch.

27Sau khi đánh bại và tiêu diệt quân thù, ông Giu-đa còn đem quân tiến đánh Ép-rôn, một thành kiên cố, nơi tướng Ly-xa-ni-a cùng với nhiều người thuộc các bộ lạc khác nhau đang trú đóng. Trai tráng được bố trí trước các tường thành ; chúng chiến đấu anh dũng ; bên trong lại có dự trữ nhiều máy móc và cung tên.

28Sau khi kêu cầu Chúa Tể cao cả, Đấng đã dùng quyền năng đập tan sức mạnh quân thù, người Do-thái chiếm được thành ; họ sát hại chừng hai mươi lăm ngàn tên địch đồn trú trong đó.

29Rời nơi ấy, họ tiến đánh Xi-ky-thô-pô-li, cách Giê-ru-sa-lem khoảng một trăm mười cây số.

30Nhưng các người Do-thái sinh sống ở đó làm chứng rằng dân thành Xi-ky-thô-pô-li đối đãi với họ rất tử tế và tiếp đón họ ân cần trong cơn quẫn bách.

31Rồi ông Giu-đa và các người theo ông trở về Giê-ru-sa-lem, gần ngày mừng lễ các Tuần.

32Sau lễ gọi là lễ Ngũ Tuần, ông Giu-đa và các người theo ông tiến đánh tướng Goóc-ghi-át, tổng trấn miền I-đu-mê.

33Goóc-ghi-át xuất trận cùng với ba ngàn bộ binh và bốn trăm kỵ binh.

34Đôi bên giao chiến và một số ít người Do-thái bị ngã gục.

35Có một người tên là Đô-xi-thê, một kỵ binh dũng cảm người Tô-bi-a. Ông khống chế được tướng Goóc-ghi-át, nắm lấy áo khoác trận của hắn, dùng sức mạnh lôi đi và định bắt sống tên gian ác ấy. Nhưng một kỵ binh người Thơ-rắc lao vào người ông Đô-xi-thê, và chém đứt bả vai ông, nên Goóc-ghi-át trốn thoát vào Ma-rê-sa.

36Vì chiến đấu đã lâu, quân của ông Ét-ri-a mệt lử, nên ông Giu-đa kêu cầu cùng Đức Chúa xin Người tỏ mình ra là Đấng trợ chiến và chỉ huy cuộc giao tranh.

37Sau đó, ông dùng tiếng của cha ông mà hô lên những câu thánh thi làm lệnh xung phong, rồi xuất kỳ bất ý xông vào đám quân của tướng Goóc-ghi-át, khiến chúng phải bỏ chạy.

38Ông Giu-đa thu quân và đến thành A-đu-lam. Đã đến ngày thứ bảy, họ thanh tẩy theo tục lệ và mừng ngày sa-bát ở đó.

39Ngày hôm sau, vì nhu cầu đòi hỏi, quân của ông Giu-đa đi thu các tử thi những người đã ngã gục và đưa về chôn cất với những người thân trong phần mộ tổ tiên.

40Nhưng bên trong áo trận của mỗi tử thi, người ta đều tìm thấy những đồ vật được dâng cúng cho các thần ở Giam-ni-a : đó là điều mà Lề Luật cấm ; vì thế ai cũng thấy rõ bởi lý do nào những người ấy đã ngã gục.

41Vậy mọi người chúc tụng Đức Chúa, vì Người là thẩm phán công minh đã phơi bày ra ánh sáng những điều bí ẩn.

42Họ bắt đầu khẩn nguyện, xin Chúa tẩy sạch tội lỗi đã phạm. Vị anh hùng Giu-đa khuyên nhủ toàn quân giữ mình sạch tội, vì họ đã nhìn thấy nhãn tiền những việc xảy ra là do tội của những người đã ngã gục.

43Ông Giu-đa quyên được khoảng hai ngàn quan tiền, và gửi về Giê-ru-sa-lem để xin dâng hy lễ tạ tội ; ông làm cử chỉ rất tốt đẹp và cao quý này vì cho rằng người chết sẽ sống lại.

44Thật thế, nếu ông không hy vọng rằng những chiến binh đã ngã xuống sẽ sống lại, thì cầu nguyện cho người chết quả là việc dư thừa và ngu xuẩn.

45Nhưng nếu ông nghĩ đến phần thưởng rất tốt đẹp dành cho những người đã an nghỉ trong tinh thần đạo đức, thì đây quả là một ý nghĩ đạo đức và thánh thiện. Đó là lý do khiến ông xin dâng hy lễ đền tội cho những người đã chết, để họ được giải thoát khỏi tội lỗi.