Proverbs

1Lời của A-gu-rơ, con trai Gia-kê, Châm ngôn mà người ấy nói ra cho Y-thi-ên và U-canh.

2Quả thật ta là ngu muội hơn ai hết, Ta không có thông sáng bằng một người.

3Ta không học được sự khôn ngoan, Và chẳng có được sự tri thức của Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời, rồi lại xuống? Ai đã góp gió trong lòng tay mình? Ai đã bọc nước trong áo mình? Ai lập các giới hạn của đất? Danh người là chi, và tên con trai người là gì? Nếu ngươi biết, hãy nói đi.

5Các lời của Đức Chúa Trời đều đã thét luyện: Ngài là cái thuẫn đỡ cho người nương cậy nơi Ngài.

6Chớ thêm chi vào các lời Ngài. E Ngài quở trách ngươi, và ngươi bị cầm nói dối chăng.

7Tôi có cầu Chúa hai điều; Xin chớ từ chối trước khi tôi thác:

8Xin dan xa khỏi tôi sự lường gạt và lời dối trá; Chớ cho tôi nghèo khổ, hoặc sự giàu sang; Hãy nuôi tôi đủ vật thực cần dùng,

9E khi no đủ, tôi từ chối Chúa, Mà rằng: Đức Giê-hô-va là ai? Và lại kẻo e tôi bị nghèo khổ, ăn trộm cắp, Và làm ô danh của Đức Chúa Trời tôi chăng.

10Chớ phao vu kẻ tôi tớ cho chủ nó, E nó rủa sả ngươi, và ngươi mắc tội chăng.

11Có một dòng dõi rủa sả cha mình, Cũng không chúc phước cho mẹ mình.

12Có một dòng dõi tư tưởng mình thánh sạch, Song chưa được rửa sạch nhơ bẩn mình.

13Có một dòng dõi bộ mặt kiêu hãnh thay, Mí mắt giương cao dường nào!

14Có một dòng dõi nanh tợ gươm, Hàm răng như dao, Đặng cắn xé những người khó khăn khỏi đất, Và những kẻ nghèo khổ khỏi loài người.

15Con đỉa có hai con gái, nói rằng: Hãy cho! hãy cho! Có ba sự chẳng hề no đủ, Và bốn điều chẳng nói rằng: Thôi, đủ!

16Tức là âm phủ, người đàn bà son sẻ, Đất không no đủ nước, Và lửa mà chẳng hề nói: Đủ rồi!

17Con mắt nhạo báng cha mình, Khinh sự vâng lời đối với mẹ mình, Các con quạ của trũng sẽ móc mắt ấy, Và các chim ưng con sẽ ăn nó đi.

18Có ba việc lấy làm diệu kỳ cho ta, Và bốn điều mà ta chẳng biết được:

19Là đường chim ưng bay trên trời; Lối con rắn bò trên hòn đá; Lằn tàu chạy giữa biển, Và đường người nam giao hợp với người nữ.

20Tánh nết người kỵ nữ cũng vậy: Nàng ăn, rồi nàng lau miệng, Và nói rằng: Tôi có phạm tội ác đâu.

21Có ba vật làm cho trái đất rúng động, Và bốn điều, nó chẳng chịu nổi được:

22Là tôi tớ khi được tức vị vua; Kẻ ngu muội khi được no nê đồ ăn;

23Người đàn bà đáng ghét khi lấy chồng, Và con đòi khi kế nghiệp bà chủ mình.

24Có bốn vật nhỏ mọn trên trái đất, Song vốn rất khôn ngoan:

25Con kiến dầu là loại yếu hèn, Lo sắm sẵn vật thực mình trong mùa hạ;

26Con thỏ rừng dầu là loại không sức lực, Đóng cư sở mình trong hòn đá;

27Loài cào cào dầu không có vua chúa, Bay ra có từng đám;

28Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được, Vẫn ở trong đền vua.

29Có ba vật điệu đi tốt đẹp, Và bốn vật nước bước xem sang trọng:

30Sư tử, mạnh hơn hết trong các loài vật, Chẳng lui lại trước mặt loài nào cả;

31Con ngựa hăng thắng tử tế, con dê đực, Và vua không ai đối địch được.

32Nếu ngươi có làm ngu dại mà tự cao kiêu ngạo, Và nếu ngươi có ác tưởng, hãy đặt tay che miệng mình.

33Vì ép sữa làm ra mỡ sữa, Và đánh đập lỗ mũi bèn làm cho phun máu; Cũng vậy trêu chọn giận sanh ra điều tranh cạnh.

1The words of Agur the son of Jakeh, the revelation:the man says to Ithiel,to Ithiel and Ucal:

2“Surely I am the most ignorant man,and don’t have a man’s understanding.

3I have not learned wisdom,neither do I have the knowledge of the Holy One.

4Who has ascended up into heaven, and descended?Who has gathered the wind in his fists? Who has bound the waters in his garment? Who has established all the ends of the earth? What is his name, and what is his son’s name, if you know?

5“Every word of God is flawless.He is a shield to those who take refuge in him.

6Don’t you add to his words,lest he reprove you, and you be found a liar.

7“Two things I have asked of you.Don’t deny me before I die.

8Remove far from me falsehood and lies.Give me neither poverty nor riches. Feed me with the food that is needful for me,

9lest I be full, deny you, and say, ‘Who is the LORD?’or lest I be poor, and steal, and so dishonor the name of my God.

10“Don’t slander a servant to his master,lest he curse you, and you be held guilty.

11There is a generation that curses their father,and doesn’t bless their mother.

12There is a generation that is pure in their own eyes,yet are not washed from their filthiness.

13There is a generation, oh how lofty are their eyes!Their eyelids are lifted up.

14There is a generation whose teeth are like swords,and their jaws like knives, to devour the poor from the earth, and the needy from among men.

15“The leech has two daughters:‘Give, give.’ “There are three things that are never satisfied;four that don’t say, ‘Enough!’:

16Sheol, the barren womb, the earth that is not satisfied with water, and the fire that doesn’t say, ‘Enough!’

17“The eye that mocks at his father,and scorns obedience to his mother, the ravens of the valley shall pick it out, the young eagles shall eat it.

18“There are three things which are too amazing for me,four which I don’t understand:

19The way of an eagle in the air, the way of a serpent on a rock, the way of a ship in the middle of the sea, and the way of a man with a maiden.

20“So is the way of an adulterous woman:She eats and wipes her mouth, and says, ‘I have done nothing wrong.’

21“For three things the earth trembles,and under four, it can’t bear up:

22For a servant when he is king, a fool when he is filled with food,

23for an unloved woman when she is married, and a servant who is heir to her mistress.

24“There are four things which are little on the earth,but they are exceedingly wise:

25The ants are not a strong people, yet they provide their food in the summer.

26The hyraxes are but a feeble folk, yet make they their houses in the rocks.

27The locusts have no king, yet they advance in ranks.

28You can catch a lizard with your hands, yet it is in kings’ palaces.

29“There are three things which are stately in their march,four which are stately in going:

30The lion, which is mightiest among animals, and doesn’t turn away for any;

31the greyhound; the male goat; and the king against whom there is no rising up.

32“If you have done foolishly in lifting up yourself,or if you have thought evil,put your hand over your mouth.

33For as the churning of milk produces butter, and the wringing of the nose produces blood, so the forcing of wrath produces strife.”