Proverbs

1Lời của A-gu-rơ, con trai Gia-kê, Châm ngôn mà người ấy nói ra cho Y-thi-ên và U-canh.

2Quả thật ta là ngu muội hơn ai hết, Ta không có thông sáng bằng một người.

3Ta không học được sự khôn ngoan, Và chẳng có được sự tri thức của Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời, rồi lại xuống? Ai đã góp gió trong lòng tay mình? Ai đã bọc nước trong áo mình? Ai lập các giới hạn của đất? Danh người là chi, và tên con trai người là gì? Nếu ngươi biết, hãy nói đi.

5Các lời của Đức Chúa Trời đều đã thét luyện: Ngài là cái thuẫn đỡ cho người nương cậy nơi Ngài.

6Chớ thêm chi vào các lời Ngài. E Ngài quở trách ngươi, và ngươi bị cầm nói dối chăng.

7Tôi có cầu Chúa hai điều; Xin chớ từ chối trước khi tôi thác:

8Xin dan xa khỏi tôi sự lường gạt và lời dối trá; Chớ cho tôi nghèo khổ, hoặc sự giàu sang; Hãy nuôi tôi đủ vật thực cần dùng,

9E khi no đủ, tôi từ chối Chúa, Mà rằng: Đức Giê-hô-va là ai? Và lại kẻo e tôi bị nghèo khổ, ăn trộm cắp, Và làm ô danh của Đức Chúa Trời tôi chăng.

10Chớ phao vu kẻ tôi tớ cho chủ nó, E nó rủa sả ngươi, và ngươi mắc tội chăng.

11Có một dòng dõi rủa sả cha mình, Cũng không chúc phước cho mẹ mình.

12Có một dòng dõi tư tưởng mình thánh sạch, Song chưa được rửa sạch nhơ bẩn mình.

13Có một dòng dõi bộ mặt kiêu hãnh thay, Mí mắt giương cao dường nào!

14Có một dòng dõi nanh tợ gươm, Hàm răng như dao, Đặng cắn xé những người khó khăn khỏi đất, Và những kẻ nghèo khổ khỏi loài người.

15Con đỉa có hai con gái, nói rằng: Hãy cho! hãy cho! Có ba sự chẳng hề no đủ, Và bốn điều chẳng nói rằng: Thôi, đủ!

16Tức là âm phủ, người đàn bà son sẻ, Đất không no đủ nước, Và lửa mà chẳng hề nói: Đủ rồi!

17Con mắt nhạo báng cha mình, Khinh sự vâng lời đối với mẹ mình, Các con quạ của trũng sẽ móc mắt ấy, Và các chim ưng con sẽ ăn nó đi.

18Có ba việc lấy làm diệu kỳ cho ta, Và bốn điều mà ta chẳng biết được:

19Là đường chim ưng bay trên trời; Lối con rắn bò trên hòn đá; Lằn tàu chạy giữa biển, Và đường người nam giao hợp với người nữ.

20Tánh nết người kỵ nữ cũng vậy: Nàng ăn, rồi nàng lau miệng, Và nói rằng: Tôi có phạm tội ác đâu.

21Có ba vật làm cho trái đất rúng động, Và bốn điều, nó chẳng chịu nổi được:

22Là tôi tớ khi được tức vị vua; Kẻ ngu muội khi được no nê đồ ăn;

23Người đàn bà đáng ghét khi lấy chồng, Và con đòi khi kế nghiệp bà chủ mình.

24Có bốn vật nhỏ mọn trên trái đất, Song vốn rất khôn ngoan:

25Con kiến dầu là loại yếu hèn, Lo sắm sẵn vật thực mình trong mùa hạ;

26Con thỏ rừng dầu là loại không sức lực, Đóng cư sở mình trong hòn đá;

27Loài cào cào dầu không có vua chúa, Bay ra có từng đám;

28Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được, Vẫn ở trong đền vua.

29Có ba vật điệu đi tốt đẹp, Và bốn vật nước bước xem sang trọng:

30Sư tử, mạnh hơn hết trong các loài vật, Chẳng lui lại trước mặt loài nào cả;

31Con ngựa hăng thắng tử tế, con dê đực, Và vua không ai đối địch được.

32Nếu ngươi có làm ngu dại mà tự cao kiêu ngạo, Và nếu ngươi có ác tưởng, hãy đặt tay che miệng mình.

33Vì ép sữa làm ra mỡ sữa, Và đánh đập lỗ mũi bèn làm cho phun máu; Cũng vậy trêu chọn giận sanh ra điều tranh cạnh.

Lời của A-gu-ra

1Lời của A-gu-ra, con trai Gia-kê, nói với Y-thi-ên và U-can:

2Tôi là người ngu dốt nhất,và cũng không hiểu biết như người thường.

3Tôi chưa được học sự khôn ngoan,cũng không có sự hiểu biết về Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời, rồi xuống đất?Ai đã góp gió trong tay, bọc biển trong áo, tạo nên vũ trụ? Đấng ấy là Ai? Và Con Trai Ngài tên gì? Xin nói giúp tôi, nếu ngươi biết!

5Mọi lời của Đức Chúa Trời đều tinh luyện;Ngài là tấm khiên bảo vệ người nương cậy Ngài.

6Đừng thêm gì vào lời của Ngài, kẻo Ngài bắt tội,vì người thêm thắt là người nói dối.

7Đức Chúa Trời ôi, trước khi con chết,xin cho con hai điều:

8Giúp con khỏi dối trá, giả hình.Đừng để con nghèo khổ, cũng đừng cho con giàu có. Xin cho con lương thực vừa đủ cần dùng.

9Nếu giàu có dư dật, con sẽ khước từ Chúa và hỏi: “Chúa Hằng Hữu là ai?”Nếu nghèo khổ, con sẽ trộm cắp, làm ô nhơ Danh Đức Chúa Trời.

10Chớ vu khống người đầy tớ với chủ,người sẽ nguyền rủa con vì lỗi con tạo lấy.

11Có người rủa cha,và không chúc phước cho mẹ.

12Có người tự thấy mình trong trắng,nhưng chưa được rửa sạch ô uế.

13Có người đôi mắt kiêu căng,với cái nhìn khinh người.

14Có người răng sắc như gươm,hàm răng như dao cạo.Họ nhai ngấu nghiến người nghèo,ăn nuốt người thiếu thốn.

15Con đỉa có hai miệng hút,chúng kêu gào “Hãy cho, Hãy cho!”Có ba vật chẳng hề thỏa mãn,và bốn loài không biết nói “Đủ rồi!”

16Âm phủ,lòng dạ son sẻ, đất không bao giờ đủ nước, và ngọn lửa hừng.

17Mắt của người chế nhạo cha, khinh bỉ mẹ,sẽ bị quạ móc đi và phụng hoàng nuốt sống.

18Có ba điều quá lạ lùng—không, bốn việc dị kỳ tôi không hiểu thấu:

19Đường đại bàng bay trên không,lối rắn bò trên đá,đường tàu chạy trên biển,và đường tình ái giữa nam nữ.

20Còn thêm một điều nữa: Người đàn bà ngoại tình,phạm tội xong, chùi miệng nói: “Tôi có làm gì đâu.”

21Có ba điều làm đất rung chuyển—không, bốn việc khiến đất không chịu nổi:

22Người nô lệ làm vua,người ngu xuẩn no đầy, thịnh vượng,

23người đàn bà ghen ghét lấy được chồng,đứa tớ gái lên làm bà chủ.

24Có bốn loài vật tuy nhỏ bénhưng lại khôn ngoan lạ đời:

25Con kiến là loài yếu ớt,dự trữ thực phẩm suốt mùa hạ.

26Con chồn ít năng lực,nhưng lại biết ẩn mình trong hốc đá.

27Con châu chấu tuy không có vua,nhưng chúng bay thành đội ngũ.

28Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được,lại ở trong cung vua.

29Có ba dã thú dáng đi hùng dũng đẹp đẽ—không, bốn loài có nước bước oai phong lẫm liệt:

30Con sư tử, chúa sơn lâm, chẳng lùi bước trước loài nào cả,

31con công, con dê đực, và vị vua khi đi duyệt binh.

32Nếu con vì ngu dại mà tự kiêu hoặc mưu đồ việc ác,phải biết xấu hổ, lấy tay che miệng lại.

33Đánh sữa ra bơvà đấm mũi gây chảy máu, cũng vậy, chọc giận sinh cãi nhau.