Proverbs

Lời của A-gu-ra

1Lời của A-gu-ra, con trai Gia-kê, nói với Y-thi-ên và U-can:

2Tôi là người ngu dốt nhất,và cũng không hiểu biết như người thường.

3Tôi chưa được học sự khôn ngoan,cũng không có sự hiểu biết về Đấng Thánh.

4Ai đã lên trời, rồi xuống đất?Ai đã góp gió trong tay, bọc biển trong áo, tạo nên vũ trụ? Đấng ấy là Ai? Và Con Trai Ngài tên gì? Xin nói giúp tôi, nếu ngươi biết!

5Mọi lời của Đức Chúa Trời đều tinh luyện;Ngài là tấm khiên bảo vệ người nương cậy Ngài.

6Đừng thêm gì vào lời của Ngài, kẻo Ngài bắt tội,vì người thêm thắt là người nói dối.

7Đức Chúa Trời ôi, trước khi con chết,xin cho con hai điều:

8Giúp con khỏi dối trá, giả hình.Đừng để con nghèo khổ, cũng đừng cho con giàu có. Xin cho con lương thực vừa đủ cần dùng.

9Nếu giàu có dư dật, con sẽ khước từ Chúa và hỏi: “Chúa Hằng Hữu là ai?”Nếu nghèo khổ, con sẽ trộm cắp, làm ô nhơ Danh Đức Chúa Trời.

10Chớ vu khống người đầy tớ với chủ,người sẽ nguyền rủa con vì lỗi con tạo lấy.

11Có người rủa cha,và không chúc phước cho mẹ.

12Có người tự thấy mình trong trắng,nhưng chưa được rửa sạch ô uế.

13Có người đôi mắt kiêu căng,với cái nhìn khinh người.

14Có người răng sắc như gươm,hàm răng như dao cạo.Họ nhai ngấu nghiến người nghèo,ăn nuốt người thiếu thốn.

15Con đỉa có hai miệng hút,chúng kêu gào “Hãy cho, Hãy cho!”Có ba vật chẳng hề thỏa mãn,và bốn loài không biết nói “Đủ rồi!”

16Âm phủ,lòng dạ son sẻ, đất không bao giờ đủ nước, và ngọn lửa hừng.

17Mắt của người chế nhạo cha, khinh bỉ mẹ,sẽ bị quạ móc đi và phụng hoàng nuốt sống.

18Có ba điều quá lạ lùng—không, bốn việc dị kỳ tôi không hiểu thấu:

19Đường đại bàng bay trên không,lối rắn bò trên đá,đường tàu chạy trên biển,và đường tình ái giữa nam nữ.

20Còn thêm một điều nữa: Người đàn bà ngoại tình,phạm tội xong, chùi miệng nói: “Tôi có làm gì đâu.”

21Có ba điều làm đất rung chuyển—không, bốn việc khiến đất không chịu nổi:

22Người nô lệ làm vua,người ngu xuẩn no đầy, thịnh vượng,

23người đàn bà ghen ghét lấy được chồng,đứa tớ gái lên làm bà chủ.

24Có bốn loài vật tuy nhỏ bénhưng lại khôn ngoan lạ đời:

25Con kiến là loài yếu ớt,dự trữ thực phẩm suốt mùa hạ.

26Con chồn ít năng lực,nhưng lại biết ẩn mình trong hốc đá.

27Con châu chấu tuy không có vua,nhưng chúng bay thành đội ngũ.

28Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được,lại ở trong cung vua.

29Có ba dã thú dáng đi hùng dũng đẹp đẽ—không, bốn loài có nước bước oai phong lẫm liệt:

30Con sư tử, chúa sơn lâm, chẳng lùi bước trước loài nào cả,

31con công, con dê đực, và vị vua khi đi duyệt binh.

32Nếu con vì ngu dại mà tự kiêu hoặc mưu đồ việc ác,phải biết xấu hổ, lấy tay che miệng lại.

33Đánh sữa ra bơvà đấm mũi gây chảy máu, cũng vậy, chọc giận sinh cãi nhau.

1The words of Agur the son of Jakeh, even the prophecy: the man spake unto Ithiel, even unto Ithiel and Ucal,

2Surely I am more brutish than any man, and have not the understanding of a man.

3I neither learned wisdom, nor have the knowledge of the holy.

4Who hath ascended up into heaven, or descended? who hath gathered the wind in his fists? who hath bound the waters in a garment? who hath established all the ends of the earth? what is his name, and what is his son’s name, if thou canst tell?

5Every word of God is pure: he is a shield unto them that put their trust in him.

6Add thou not unto his words, lest he reprove thee, and thou be found a liar.

7Two things have I required of thee; deny me them not before I die:

8Remove far from me vanity and lies: give me neither poverty nor riches; feed me with food convenient for me:

9Lest I be full, and deny thee, and say, Who is the LORD? or lest I be poor, and steal, and take the name of my God in vain.

10Accuse not a servant unto his master, lest he curse thee, and thou be found guilty.

11There is a generation that curseth their father, and doth not bless their mother.

12There is a generation that are pure in their own eyes, and yet is not washed from their filthiness.

13There is a generation, O how lofty are their eyes! and their eyelids are lifted up.

14There is a generation, whose teeth are as swords, and their jaw teeth as knives, to devour the poor from off the earth, and the needy from among men.

15The horseleach hath two daughters, crying, Give, give. There are three things that are never satisfied, yea, four things say not, It is enough:

16The grave; and the barren womb; the earth that is not filled with water; and the fire that saith not, It is enough.

17The eye that mocketh at his father, and despiseth to obey his mother, the ravens of the valley shall pick it out, and the young eagles shall eat it.

18There be three things which are too wonderful for me, yea, four which I know not:

19The way of an eagle in the air; the way of a serpent upon a rock; the way of a ship in the midst of the sea; and the way of a man with a maid.

20Such is the way of an adulterous woman; she eateth, and wipeth her mouth, and saith, I have done no wickedness.

21For three things the earth is disquieted, and for four which it cannot bear:

22For a servant when he reigneth; and a fool when he is filled with meat;

23For an odious woman when she is married; and an handmaid that is heir to her mistress.

24There be four things which are little upon the earth, but they are exceeding wise:

25The ants are a people not strong, yet they prepare their meat in the summer;

26The conies are but a feeble folk, yet make they their houses in the rocks;

27The locusts have no king, yet go they forth all of them by bands;

28The spider taketh hold with her hands, and is in kings’ palaces.

29There be three things which go well, yea, four are comely in going:

30A lion which is strongest among beasts, and turneth not away for any;

31A greyhound; an he goat also; and a king, against whom there is no rising up.

32If thou hast done foolishly in lifting up thyself, or if thou hast thought evil, lay thine hand upon thy mouth.

33Surely the churning of milk bringeth forth butter, and the wringing of the nose bringeth forth blood: so the forcing of wrath bringeth forth strife.