Proverbs

Warnings against Foolishness

1My son, if you have put up security for your neighbor,if you have struck hands in pledge with a stranger,

2if you have been trapped by the words of your lips,ensnared by the words of your mouth,

3then do this, my son, to free yourself,for you have fallen into your neighbor’s hands:Go, humble yourself,and press your plea with your neighbor.

4Allow no sleep to your eyesor slumber to your eyelids.

5Free yourself, like a gazelle from the hand of the hunter,like a bird from the snare of the fowler.

6Walk in the manner of the ant, O slacker;observe its ways and become wise.

7Without a commander,without an overseer or ruler,

8it prepares its provisions in summer;it gathers its food at harvest.

9How long will you lie there, O slacker?When will you get up from your sleep?

10A little sleep, a little slumber,a little folding of the hands to rest,

11and poverty will come upon you like a robber,and need like a bandit.

12A worthless person, a wicked man,walks with a perverse mouth,

13winking his eyes, speaking with his feet,and pointing with his fingers.

14With deceit in his heart he devises evil;he continually sows discord.

15Therefore calamity will come upon him suddenly;in an instant he will be shattered beyond recovery.

16There are six things that the LORD hates, seven that are detestable to Him:

17haughty eyes, a lying tongue, hands that shed innocent blood,

18a heart that devises wicked schemes, feet that run swiftly to evil,

19a false witness who gives false testimony, and one who stirs up discord among brothers.

Warnings against Adultery

20My son, keep your father’s commandment,and do not forsake your mother’s teaching.

21Bind them always upon your heart;tie them around your neck.

22When you walk, they will guide you;when you lie down, they will watch over you; when you awake, they will speak to you.

23For this commandment is a lamp, this teaching is a light,and the reproofs of discipline are the way to life,

24to keep you from the evil woman,from the smooth tongue of the adulteress.

25Do not lust in your heart for her beautyor let her captivate you with her eyes.

26For the levy of the prostitute is poverty,and the adulteress preys upon your very life.

27Can a man embrace fireand his clothes not be burned?

28Can a man walk on hot coalswithout scorching his feet?

29So is he who sleeps with another man’s wife;no one who touches her will go unpunished.

30Men do not despise the thiefif he steals to satisfy his hunger.

31Yet if caught, he must pay sevenfold;he must give up all the wealth of his house.

32He who commits adultery lacks judgment;whoever does so destroys himself.

33Wounds and dishonor will befall him,and his reproach will never be wiped away.

34For jealousy enrages a husband,and he will show no mercy in the day of vengeance.

35He will not be appeased by any ransom,or persuaded by lavish gifts.

1Hỡi con, nếu con có bảo lãnh cho kẻ lân cận mình, Nếu con giao tay mình vì người ngoại,

2Thì con đã bị lời miệng mình trói buộc, Mắc phải lời của miệng con.

3Hỡi con, bởi vì con đã sa vào tay kẻ lân cận con, Hỡi làm điều nầy và giải cứu mình con: Hãy đi hạ mình xuống, nài xin người lân cận con;

4Chớ để cho hai mắt con ngủ, Hoặc mí mắt con chợp lại;

5Hãy giải cứu mình khỏi người như con hoàng dương thoát khỏi tay thợ săn, Như con chim thoát khỏi tay kẻ đánh rập.

6Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đi đến loài kiến; Khá xem xét cách ăn ở nó mà học khôn ngoan.

7Tuy nó không có hoặc quan tướng, Hoặc quan cai đốc, hay là quan trấn,

8Thì nó cũng biết sắm sửa lương phạn mình trong lúc mùa hè, Và thâu trữ vật thực nó trong khi mùa gặt.

9Hỡi kẻ biếng nhác, ngươi sẽ nằm cho đến chừng nào? Bao giờ ngươi sẽ ngủ thức dậy?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm một chút,

11Thì sự nghèo khổ của ngươi sẽ đến như kẻ đi rảo, Và sự thiếu thốn của ngươi tới như người cầm binh khí.

12Người nào đi đứng có miệng giả dối, Là một kẻ vô loại, một người gian ác;

13Hắn liếc con mắt, dùng chân mình bày ý, Và lấy ngón tay mình ra dấu;

14Trong lòng hắn vẫn có sự gian tà; Nó toan mưu ác luôn luôn, Và gieo sự tranh cạnh.

15Bới cớ ấy, tai họa sẽ xảy đến nó thình lình; Bỗng chúc nó bị bại hoại, không phương thế chữa được.

16Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc:

17Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội

18Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ,

19Kẻ làm chứng gian và nói điều dối, Cùng kẻ gieo sự tranh cạnh trong vòng anh em.

20Hỡi con, hãy giữ lời răn bảo của cha, Chớ lìa bỏ các phép tắc của mẹ con.

21Khá ghi tạc nó nơi lòng con luôn luôn, Và đeo nó nơi cổ con.

22Khi con đi, các lời đó sẽ dẫn dắt con; Lúc con ngủ, nó gìn giữ con; Và khi con thức dậy, thì nó sẽ trò chuyện với con.

23Vì điều răn là một cái đèn, luật pháp là ánh sáng, Và sự quở trách khuyên dạy là con đường sự sống,

24Đặng giữ con khỏi người đàn bà ác nghiệp, Và khỏi lưỡi dua nịnh của dâm phụ.

25Lòng con chớ tham muốn sắc nó, Đừng để mình mắc phải mí mắt nó.

26Vì tại kỵ nữ có người nông nổi chỉ còn một miếng bánh mà thôi; Người dâm phụ vẫn lừa sẵn linh hồn quí báu.

27Há có người nào để lửa trong lòng mình, Mà áo người lại chẳng bị cháy sao?

28Há có ai đi trên than lửa hực, Mà chân mình lại chẳng bị phồng chăng?

29Kẻ nào đi tới cùng vợ người lân cận mình cũng vậy; Phàm ai đụng đến nàng ắt chẳng được khỏi bị phạt.

30Người ta chẳng khinh dị kẻ trộm, Nếu nó ăn cắp đặng phỉ lòng mình khi đói khát;

31Hễ nó bị bắt, chắc phải thường bồi gấp bảy lần; Nó sẽ nộp hết tài sản của nhà nó.

32Kẻ nào phạm tội ngoại tình với người đàn bà, tất vô tâm vô trí: Ai làm như vậy, khiến cho linh hồn mình bị hư mất.

33Người ấy sẽ bị thương tích và khinh bỉ, Sự sỉ nhục người sẽ chẳng bôi mất đi;

34Vì sự ghen ghét là điều giận dữ của người nam, Trong ngày báo thù, người không dung thứ;

35Người sẽ chẳng nhận giá đền tội nào hết, Mặc dầu con gia tăng của lễ, người cũng không đặng phỉ ý đâu.