Proverbs

1When you sit to eat with a ruler,consider diligently what is before you;

2put a knife to your throatif you are a man given to appetite.

3Don’t be desirous of his dainties,since they are deceitful food.

4Don’t weary yourself to be rich.In your wisdom, show restraint.

5Why do you set your eyes on that which is not?For it certainly sprouts wings like an eagle and flies in the sky.

6Don’t eat the food of him who has a stingy eye,and don’t crave his delicacies,

7for as he thinks about the cost, so he is. “Eat and drink!” he says to you, but his heart is not with you.

8You will vomit up the morsel which you have eatenand waste your pleasant words.

9Don’t speak in the ears of a fool,for he will despise the wisdom of your words.

10Don’t move the ancient boundary stone.Don’t encroach on the fields of the fatherless,

11for their Defender is strong.He will plead their case against you.

12Apply your heart to instruction,and your ears to the words of knowledge.

13Don’t withhold correction from a child.If you punish him with the rod, he will not die.

14Punish him with the rod,and save his soul from Sheol.

15My son, if your heart is wise,then my heart will be glad, even mine.

16Yes, my heart will rejoicewhen your lips speak what is right.

17Don’t let your heart envy sinners,but rather fear the LORD all day long.

18Indeed surely there is a future hope,and your hope will not be cut off.

19Listen, my son, and be wise,and keep your heart on the right path!

20Don’t be among ones drinking too much wine,or those who gorge themselves on meat;

21for the drunkard and the glutton shall become poor;and drowsiness clothes them in rags.

22Listen to your father who gave you life,and don’t despise your mother when she is old.

23Buy the truth, and don’t sell it.Get wisdom, discipline, and understanding.

24The father of the righteous has great joy.Whoever fathers a wise child delights in him.

25Let your father and your mother be glad!Let her who bore you rejoice!

26My son, give me your heart;and let your eyes keep in my ways.

27For a prostitute is a deep pit;and a wayward wife is a narrow well.

28Yes, she lies in wait like a robber,and increases the unfaithful among men.

29Who has woe?Who has sorrow? Who has strife? Who has complaints? Who has needless bruises? Who has bloodshot eyes?

30Those who stay long at the wine;those who go to seek out mixed wine.

31Don’t look at the wine when it is red,when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly.

32In the end, it bites like a snake,and poisons like a viper.

33Your eyes will see strange things,and your mind will imagine confusing things.

34Yes, you will be as he who lies down in the middle of the sea,or as he who lies on top of the rigging:

35“They hit me, and I was not hurt!They beat me, and I don’t feel it! When will I wake up? I can do it again. I will look for more.”

1Khi con ngồi ăn uống với người quyền thế,hãy để ý cẩn thận người ngồi trước mặt con.

2Nếu con ham ăn,hãy để con dao nơi họng con.

3Chớ thèm các món cao lương mỹ vị,vì của ngon rượu ngọt là cạm bẫy giăng.

4Đừng nhọc công khổ trí làm giàu.Hãy sáng suốt khôn ngoan biết lúc phải dừng lại.

5Con có liếc mắt nhìn sự giàu sang,thì giàu có phù du hết rất mau, như đại bàng vỗ cánh bay mất.

6Chớ ăn của người có lòng keo kiệt;cũng đừng thèm cao lương mỹ vị họ mời.

7Miệng mời nhưng lòng họ chẳng muốn con ăn,điều họ nghĩ mới chính thật con người của họ.

8Con sẽ phải nôn hết món ăn ra,và phí cả lời khen tặng con đã nói.

9Đừng tốn công nói với người dại,vì hắn sẽ khinh thường lời khôn ngoan của con.

10Chớ dời ranh giới cũ;và đừng chiếm đoạt đất người mồ côi.

11Vì Đấng Cứu Chuộc họ là Đấng năng quyền;sẽ bênh vực họ và khép tội con.

12Chuyên lòng tiếp nhận dạy dỗ;lắng tai đón nghe tri thức.

13Đừng bỏ qua việc sửa dạy con cái.Roi vọt không làm nó chết đâu.

14Người dùng roi sửa dạy con,là cứu linh hồn nó khỏi hư vong.

15Con ơi, nếu lòng con khôn ngoan,thì chính lòng ta cũng vui mừng;

16Phải, lòng dạ ta sẽ mừng rỡ,khi miệng con nói điều ngay thẳng.

17Chớ hiềm tị vì người gian được may mắn,nhưng đem lòng kính sợ Chúa Hằng Hữu ngày đêm.

18Tương lai con sẽ trong sáng;hy vọng thành đạt là điều chắc chắn.

19Con ơi, hãy lắng nghe và trở nên khôn ngoan:Hãy hướng lòng con vào đường chính đáng.

20Chớ kết bạn với người nghiện rượu,hoặc với người ham ăn,

21vì tương lai họ khó khăn, cơ hàn,và người mê ngủ sẽ rách rưới tơi bời.

22Lắng tai nghe lời khuyên dạy của cha,khi mẹ yếu già, con chớ khinh khi.

23Phải mua chân lý và đừng bao giờ bán nó;cũng đừng bán khôn ngoan, học thức, và lương tri.

24Có con ngay lành, lòng cha mừng rỡ.Có con khôn ngoan, vui lòng hớn hở.

25Nguyện cha và mẹ con vui mừng!Nguyện người sinh ra con được rạng rỡ vui mừng.

26Con hãy dâng lòng con cho cha.Để mắt con chăm chú đường lối cha.

27Vì gái điếm là hố sâu,dâm phụ là giếng thẳm.

28Nó rình rập mồi ngon,gây cho số người bất nghĩa gia tăng.

29Ai phiền muộn? Ai đau khổ?Ai tranh cạnh? Ai thở than? Mắt đỏ ngầu, mình thương tích?

30Đó là người chè chén, la cà,nhấm nháp các thứ rượu pha.

31Chớ mê mẩn nhìn ly rượu hồng, nó đỏ đẹp thật,nó óng ánh làm sao; tuôn chảy dễ dàng.

32Nhưng rồi ra con sẽ bị rượu cắn như rắn;nọc độc nó như rắn lục.

33Mắt con sẽ thấy những điều kỳ lạ,và lòng con đầy dẫy điều xấu xa.

34Con sẽ như người đi giữa biển cả,dập dồi như thể leo lên cột buồm.

35Con nói: “Họ đánh tôi, nhưng sao tôi chẳng đau.Tôi không cảm biết khi bị họ đánh.Bao giờ tôi tỉnh lại đây để tôi còn tìm uống nữa?”