Proverbs

1Hỡi con, nếu con có bảo lãnh cho kẻ lân cận mình, Nếu con giao tay mình vì người ngoại,

2Thì con đã bị lời miệng mình trói buộc, Mắc phải lời của miệng con.

3Hỡi con, bởi vì con đã sa vào tay kẻ lân cận con, Hỡi làm điều nầy và giải cứu mình con: Hãy đi hạ mình xuống, nài xin người lân cận con;

4Chớ để cho hai mắt con ngủ, Hoặc mí mắt con chợp lại;

5Hãy giải cứu mình khỏi người như con hoàng dương thoát khỏi tay thợ săn, Như con chim thoát khỏi tay kẻ đánh rập.

6Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đi đến loài kiến; Khá xem xét cách ăn ở nó mà học khôn ngoan.

7Tuy nó không có hoặc quan tướng, Hoặc quan cai đốc, hay là quan trấn,

8Thì nó cũng biết sắm sửa lương phạn mình trong lúc mùa hè, Và thâu trữ vật thực nó trong khi mùa gặt.

9Hỡi kẻ biếng nhác, ngươi sẽ nằm cho đến chừng nào? Bao giờ ngươi sẽ ngủ thức dậy?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm một chút,

11Thì sự nghèo khổ của ngươi sẽ đến như kẻ đi rảo, Và sự thiếu thốn của ngươi tới như người cầm binh khí.

12Người nào đi đứng có miệng giả dối, Là một kẻ vô loại, một người gian ác;

13Hắn liếc con mắt, dùng chân mình bày ý, Và lấy ngón tay mình ra dấu;

14Trong lòng hắn vẫn có sự gian tà; Nó toan mưu ác luôn luôn, Và gieo sự tranh cạnh.

15Bới cớ ấy, tai họa sẽ xảy đến nó thình lình; Bỗng chúc nó bị bại hoại, không phương thế chữa được.

16Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc:

17Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội

18Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ,

19Kẻ làm chứng gian và nói điều dối, Cùng kẻ gieo sự tranh cạnh trong vòng anh em.

20Hỡi con, hãy giữ lời răn bảo của cha, Chớ lìa bỏ các phép tắc của mẹ con.

21Khá ghi tạc nó nơi lòng con luôn luôn, Và đeo nó nơi cổ con.

22Khi con đi, các lời đó sẽ dẫn dắt con; Lúc con ngủ, nó gìn giữ con; Và khi con thức dậy, thì nó sẽ trò chuyện với con.

23Vì điều răn là một cái đèn, luật pháp là ánh sáng, Và sự quở trách khuyên dạy là con đường sự sống,

24Đặng giữ con khỏi người đàn bà ác nghiệp, Và khỏi lưỡi dua nịnh của dâm phụ.

25Lòng con chớ tham muốn sắc nó, Đừng để mình mắc phải mí mắt nó.

26Vì tại kỵ nữ có người nông nổi chỉ còn một miếng bánh mà thôi; Người dâm phụ vẫn lừa sẵn linh hồn quí báu.

27Há có người nào để lửa trong lòng mình, Mà áo người lại chẳng bị cháy sao?

28Há có ai đi trên than lửa hực, Mà chân mình lại chẳng bị phồng chăng?

29Kẻ nào đi tới cùng vợ người lân cận mình cũng vậy; Phàm ai đụng đến nàng ắt chẳng được khỏi bị phạt.

30Người ta chẳng khinh dị kẻ trộm, Nếu nó ăn cắp đặng phỉ lòng mình khi đói khát;

31Hễ nó bị bắt, chắc phải thường bồi gấp bảy lần; Nó sẽ nộp hết tài sản của nhà nó.

32Kẻ nào phạm tội ngoại tình với người đàn bà, tất vô tâm vô trí: Ai làm như vậy, khiến cho linh hồn mình bị hư mất.

33Người ấy sẽ bị thương tích và khinh bỉ, Sự sỉ nhục người sẽ chẳng bôi mất đi;

34Vì sự ghen ghét là điều giận dữ của người nam, Trong ngày báo thù, người không dung thứ;

35Người sẽ chẳng nhận giá đền tội nào hết, Mặc dầu con gia tăng của lễ, người cũng không đặng phỉ ý đâu.

1hay đã bắt tay giao kèo với một người xa lạ,

2hay vướng mắc vì những lời con đã nói ra,

3là hãy đi lạy lục van xin nó.

4Đừng chớp mắt khép mi, chớ nghỉ ngơi yên giấc.

5như chim thoát khỏi tay người tìm bắt chim.

6và nhờ đó mà trở nên khôn.

7chẳng có giám sát, chẳng có lãnh đạo.

8tới mùa gặt, chúng thu gom lương thực.

9Chừng nào ngươi mới ngủ dậy ?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, khoanh tay nằm một chút,

11cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang.

12nó tới lui, miệng buông lời dối trá,

13nó nháy mắt, khều chân, dùng ngón tay ra hiệu.

14lúc nào cũng gieo bất hoà, xung khắc.

15bất ngờ nó bị suy sụp, vô phương cứu chữa.

16có bảy điều khiến Người ghê tởm :

17mắt kiêu kỳ, lưỡi điêu ngoa, tay đổ máu người vô tội,

18chân mau mắn chạy đi làm điều dữ,

19người gieo xung khắc giữa anh em.

20lời mẹ con dạy, chớ bỏ ngoài tai.

21để ghi nhớ đêm ngày.

22sẽ cùng con chuyện trò khi con thức dậy.

23và lời quở trách bảo ban là đường dẫn tới sự sống,

24khỏi lời đường mật của người phụ nữ đã có chồng.

25đừng để ánh mắt nó làm con mê mẩn.

26làm hỏng cả một cuộc đời cao quý.

27Có ai giấu lửa trong người mà không bị cháy áo ?

28Có ai đi trên than hồng mà không bị bỏng chân ?

29gần gũi nàng ắt bị trừng phạt thôi.

30Chẳng ai khinh đứa đi ăn trộm chỉ vì đói mà muốn có ăn.

31nó phải đền gấp bảy, phải giao mọi của cải trong nhà.

32người phạm tội ấy tự huỷ hoại đời mình.

33nỗi ô nhục của nó, không làm sao gột rửa.

34lúc trả thù, anh ta sẽ không mảy may thương xót.

35có đưa bao quà cáp, cũng một mực chối từ.