Proverbs

1Danh thơm tiếng tốt hơn giàu có;còn ân huệ quý hơn bạc vàng.

2Chúa Hằng Hữu tạo nên người nghèo lẫn người giàu,dưới mắt Ngài, họ chẳng khác gì nhau.

3Người khôn tránh né nguy nan.Người dại đâm đầu hướng tới họa tai.

4Ai kính sợ Chúa Hằng Hữu và khiêm nhườngđược hưởng danh dự, công lý, và trường thọ.

5Trên đường người gian tà đầy gai góc và cạm bẫy;người muốn giữ hồn mình phải tránh cho xa.

6Dạy trẻ thơ nẻo chính đường ngay,cho dù đến già, nó chẳng đổi thay.

7Giàu cai trị nghèo,người vay làm nô lệ cho người cho vay.

8Người gieo bất công sẽ gặt tai họa,cây gậy thịnh nộ của nó chắc sẽ tiêu tan.

9Ai rộng lòng nuôi dưỡng người cơ cựcsẽ luôn hưởng được nhiều phước dồi dào.

10Đuổi người kiêu cường đi, xung đột sẽ dứt.Cũng không còn những tiếng cãi cọ xấu xa.

11Lòng trong sạch, môi thanh nhã,đức tính ấy, làm bạn của vua.

12Chúa Hằng Hữu bảo vệ người thông sáng,người dối gian bị Chúa tảo trừ.

13Người lười nói: “Sư tử ngoài kia!Nếu ra ngoài, ta sẽ bị giết!”

14Miệng dâm phụ là cái hố sâu;chôn vùi người Chúa Hằng Hữu nguyền rủa.

15Nghiêm trị, răn dạy trẻ thơ,giải thoát lòng chúng khỏi điều khờ dại.

16Làm giàu bằng cách bóc lột người nghèo hay bằng hối lộ,đều đưa đến túng thiếu cơ hàn.

Lời Nói của Người Khôn Ngoan

17Con lắng tai nghe lời khôn sáng;mở lòng con đón nhận tri thức ta.

18Con sẽ vui thích khi giữ nó trong lòng,và tập trung nó trên đôi môi con.

19Ngày nay ta đã dạy cho con biết điều đó,để con đặt hết niềm tin vào Chúa Hằng Hữu.

20Ta há chẳng viết cho con ba mươi lần,trình bày lời khuyên dạy và tri thức.

21Để con tiếp nhận lời chân thật,và đem lời đó về cho người sai phái con.

22Đừng bóc lột người nghèo vì họ túng quẫn,cũng đừng áp bức người khốn khổ nơi tòa.

23Vì Chúa Hằng Hữu sẽ đứng ra bênh vực.Ngài sẽ diệt trừ những ai ức hiếp họ.

24Thấy ai giận, con đừng phụ họa,khi người nổi nóng, con đừng tiếp tay,

25để con khỏi học tính nóng nảyvà làm hại cho linh hồn con.

26Chớ như người ra tay bảo đảmhoặc bảo lãnh nợ cho ai.

27Vì nếu con không có gì để trảthì chủ nợ sẽ xiết cả đến cái giường của con.

28Chớ dời ranh giới cũdo tổ phụ thiết lập.

29Con có thấy người nào cần mẫn trong việc mình không?Người ấy sẽ phục vụ trước các vua, chứ không phải trước người tầm thường đâu.

1A good name is more desirable than great riches,and loving favor is better than silver and gold.

2The rich and the poor have this in common:The LORD is the maker of them all.

3A prudent man sees danger and hides himself;but the simple pass on, and suffer for it.

4The result of humility and the fear of the LORDis wealth, honor, and life.

5Thorns and snares are in the path of the wicked;whoever guards his soul stays far from them.

6Train up a child in the way he should go,and when he is old he will not depart from it.

7The rich rule over the poor.The borrower is servant to the lender.

8He who sows wickedness reaps trouble,and the rod of his fury will be destroyed.

9He who has a generous eye will be blessed,for he shares his food with the poor.

10Drive out the mocker, and strife will go out;yes, quarrels and insults will stop.

11He who loves purity of heart and speaks gracefullyis the king’s friend.

12The LORD’s eyes watch over knowledge,but he frustrates the words of the unfaithful.

13The sluggard says, “There is a lion outside!I will be killed in the streets!”

14The mouth of an adulteress is a deep pit.He who is under the LORD’s wrath will fall into it.

15Folly is bound up in the heart of a child;the rod of discipline drives it far from him.

16Whoever oppresses the poor for his own increase and whoever gives to the rich,both come to poverty.

17Turn your ear, and listen to the words of the wise.Apply your heart to my teaching.

18For it is a pleasant thing if you keep them within you,if all of them are ready on your lips.

19I teach you today, even you,so that your trust may be in the LORD.

20Haven’t I written to you thirty excellent thingsof counsel and knowledge,

21To teach you truth, reliable words,to give sound answers to the ones who sent you?

22Don’t exploit the poor because he is poor;and don’t crush the needy in court;

23for the LORD will plead their case,and plunder the life of those who plunder them.

24Don’t befriend a hot-tempered man.Don’t associate with one who harbors anger,

25lest you learn his waysand ensnare your soul.

26Don’t you be one of those who strike hands,of those who are collateral for debts.

27If you don’t have means to pay,why should he take away your bed from under you?

28Don’t move the ancient boundary stonewhich your fathers have set up.

29Do you see a man skilled in his work?He will serve kings. He won’t serve obscure men.