Acts

1And the chief priest said, 'Are then these things so?'

2and he said, 'Men, brethren, and fathers, hearken: The God of the glory did appear to our father Abraham, being in Mesopotamia, before his dwelling in Haran,

3and He said to him, Go forth out of thy land, and out of thy kindred, and come to a land that I shall shew thee.

4'Then having come forth out of the land of the Chaldeans, he dwelt in Haran, and from thence, after the death of his father, He did remove him to this land wherein ye now dwell,

5and He gave him no inheritance in it, not even a footstep, and did promise to give it to him for a possession, and to his seed after him — he having no child.

6'And God spake thus, That his seed shall be sojourning in a strange land, and they shall cause it to serve, and shall do it evil four hundred years,

7and the nation whom they shall serve I will judge, said God; and after these things they shall come forth and shall do Me service in this place.

8'And He gave to him a covenant of circumcision, and so he begat Isaac, and did circumcise him on the eighth day, and Isaac [begat] Jacob, and Jacob — the twelve patriarchs;

9and the patriarchs, having been moved with jealousy, sold Joseph to Egypt, and God was with him,

10and did deliver him out of all his tribulations, and gave him favour and wisdom before Pharaoh king of Egypt, and he did set him — governor over Egypt and all his house.

11'And there came a dearth upon all the land of Egypt and Canaan, and great tribulation, and our fathers were not finding sustenance,

12and Jacob having heard that there was corn in Egypt, sent forth our fathers a first time;

13and at the second time was Joseph made known to his brethren, and Joseph's kindred became manifest to Pharaoh,

14and Joseph having sent, did call for his father Jacob, and all his kindred — with seventy and five souls —

15and Jacob went down to Egypt, and died, himself and our fathers,

16and they were carried over into Sychem, and were laid in the tomb that Abraham bought for a price in money from the sons of Emmor, of Sychem.

17'And according as the time of the promise was drawing nigh, which God did swear to Abraham, the people increased and multiplied in Egypt,

18till another king rose, who had not known Joseph;

19this one, having dealt subtilely with our kindred, did evil to our fathers, causing to expose their babes, that they might not live;

20in which time Moses was born, and he was fair to God, and he was brought up three months in the house of his father;

21and he having been exposed, the daughter of Pharaoh took him up, and did rear him to herself for a son;

22and Moses was taught in all wisdom of the Egyptians, and he was powerful in words and in works.

23'And when forty years were fulfilled to him, it came upon his heart to look after his brethren, the sons of Israel;

24and having seen a certain one suffering injustice, he did defend, and did justice to the oppressed, having smitten the Egyptian;

25and he was supposing his brethren to understand that God through his hand doth give salvation; and they did not understand.

26'On the succeeding day, also, he shewed himself to them as they are striving, and urged them to peace, saying, Men, brethren are ye, wherefore do ye injustice to one another?

27and he who is doing injustice to the neighbour, did thrust him away, saying, Who set thee a ruler and a judge over us?

28to kill me dost thou wish, as thou didst kill yesterday the Egyptian?

29'And Moses fled at this word, and became a sojourner in the land of Midian, where he begat two sons,

30and forty years having been fulfilled, there appeared to him in the wilderness of mount Sinai a messenger of the Lord, in a flame of fire of a bush,

31and Moses having seen did wonder at the sight; and he drawing near to behold, there came a voice of the Lord unto him,

32I [am] the God of thy fathers; the God of Abraham, and the God of Isaac, and the God of Jacob. 'And Moses having become terrified, durst not behold,

33and the Lord said to him, Loose the sandal of thy feet, for the place in which thou hast stood is holy ground;

34seeing I have seen the affliction of My people that [is] in Egypt, and their groaning I did hear, and came down to deliver them; and now come, I will send thee to Egypt.

35'This Moses, whom they did refuse, saying, Who did set thee a ruler and a judge? this one God a ruler and a redeemer did send, in the hand of a messenger who appeared to him in the bush;

36this one did bring them forth, having done wonders and signs in the land of Egypt, and in the Red Sea, and in the wilderness forty years;

37this is the Moses who did say to the sons of Israel: A prophet to you shall the Lord your God raise up out of your brethren, like to me, him shall ye hear.

38'This is he who was in the assembly in the wilderness, with the messenger who is speaking to him in the mount Sinai, and with our fathers who did receive the living oracles to give to us;

39to whom our fathers did not wish to become obedient, but did thrust away, and turned back in their hearts to Egypt,

40saying to Aaron, Make to us gods who shall go on before us, for this Moses, who brought us forth out of the land of Egypt, we have not known what hath happened to him.

41'And they made a calf in those days, and brought a sacrifice to the idol, and were rejoicing in the works of their hands,

42and God did turn, and did give them up to do service to the host of the heaven, according as it hath been written in the scroll of the prophets: Slain beasts and sacrifices did ye offer to Me forty years in the wilderness, O house of Israel?

43and ye took up the tabernacle of Moloch, and the star of your god Remphan — the figures that ye made to bow before them, and I will remove your dwelling beyond Babylon.

44'The tabernacle of the testimony was among our fathers in the wilderness, according as He did direct, who is speaking to Moses, to make it according to the figure that he had seen;

45which also our fathers having in succession received, did bring in with Joshua, into the possession of the nations whom God did drive out from the presence of our fathers, till the days of David,

46who found favour before God, and requested to find a tabernacle for the God of Jacob;

47and Solomon built Him an house.

48'But the Most High in sanctuaries made with hands doth not dwell, according as the prophet saith:

49The heaven [is] My throne, and the earth My footstool; what house will ye build to Me? saith the Lord, or what [is] the place of My rest?

50hath not My hand made all these things?

51'Ye stiff-necked and uncircumcised in heart and in ears! ye do always the Holy Spirit resist; as your fathers — also ye;

52which of the prophets did not your fathers persecute? and they killed those who declared before about the coming of the Righteous One, of whom now ye betrayers and murderers have become,

53who received the law by arrangement of messengers, and did not keep [it].'

54And hearing these things, they were cut to the hearts, and did gnash the teeth at him;

55and being full of the Holy Spirit, having looked stedfastly to the heaven, he saw the glory of God, and Jesus standing on the right hand of God,

56and he said, 'Lo, I see the heavens having been opened, and the Son of Man standing on the right hand of God.'

57And they, having cried out with a loud voice, stopped their ears, and did rush with one accord upon him,

58and having cast him forth outside of the city, they were stoning [him] — and the witnesses did put down their garments at the feet of a young man called Saul —

59and they were stoning Stephen, calling and saying, 'Lord Jesus, receive my spirit;'

60and having bowed the knees, he cried with a loud voice, 'Lord, mayest thou not lay to them this sin;' and this having said, he fell asleep.

1Bấy giờ vị thượng tế hỏi ông Tê-pha-nô : “Có đúng như vậy không ?”

2Ông đáp : “Thưa quý vị là những bậc cha anh, xin nghe tôi đây : Thiên Chúa hiển vinh đã hiện ra với ông Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta, khi ông còn đang ở miền Mê-xô-pô-ta-mi-a, trước khi ông đến ở Kha-ran.

3*Người phán với ông : Hãy rời bỏ xứ sở, họ hàng ngươi, và đến đất Ta sẽ chỉ cho ngươi*.

4Ông liền bỏ xứ người Can-đê mà đến ở Kha-ran. Sau khi thân phụ qua đời, Người bảo ông rời nơi ấy đến đất này, nơi anh em hiện đang ở.

5Người không ban cho ông sản nghiệp nào ở đất này, dù một tấc đất cũng không, nhưng hứa cho ông cũng như cho dòng dõi ông được chiếm hữu đất này, mặc dầu bấy giờ ông không có con.

6Thiên Chúa phán với ông rằng *dòng dõi ông sẽ trú ngụ nơi đất khách quê người, và người ta sẽ bắt họ làm nô lệ và ngược đãi họ trong vòng bốn trăm năm.*

7Người lại phán : *Nhưng Ta sẽ xét xử dân đã bắt chúng làm nô lệ, và sau đó chúng sẽ ra đi và sẽ thờ phượng Ta tại nơi này*.

8Rồi Người ban cho ông giao ước, mà dấu hiệu là phép cắt bì ; và như thế, sau khi sinh ông I-xa-ác được tám ngày, ông làm phép cắt bì cho con ; ông I-xa-ác cũng làm như thế cho ông Gia-cóp, và ông Gia-cóp đã làm như thế cho mười hai tổ phụ.

9“Các tổ phụ ghen ông Giu-se nên đã bán ông cho người ta đưa sang Ai-cập. Nhưng Thiên Chúa vẫn ở với ông.

10Người cứu ông khỏi mọi bước ngặt nghèo, *cho ông được cảm tình của Pha-ra-ô, vua Ai-cập, và được khôn ngoan trước mặt nhà vua, khiến nhà vua đặt ông làm tể tướng cai quản nước Ai-cập và toàn thể hoàng cung*.

11*Rồi xảy ra nạn đói trong cả nước Ai-cập và tại Ca-na-an* : đó là thời rất ngặt nghèo, và cha ông chúng ta không tìm đâu ra lương thực.

12Khi ông Gia-cóp nghe nói bên Ai-cập có lúa mì, liền sai cha ông chúng ta đi lần thứ nhất.

13Rồi đến lần thứ hai, thì ông Giu-se cho các anh em nhận ra mình ; bấy giờ Pha-ra-ô biết rõ gốc tích của ông Giu-se.

14Ông Giu-se liền sai đi mời thân phụ là ông Gia-cóp, cùng với tất cả họ hàng là bảy mươi lăm người.

15Vậy ông Gia-cóp xuống Ai-cập. Ông đã qua đời ở đó, và cha ông chúng ta cũng vậy.

16Hài cốt các ông được đưa về Si-khem và táng trong ngôi mộ mà ông Áp-ra-ham đã bỏ tiền ra mua của con cái Kha-mo tại Si-khem.

17“Khi gần đến thời thực hiện lời Thiên Chúa đã long trọng hứa với ông Áp-ra-ham, thì dân sinh sôi nảy nở ra nhiều tại Ai-cập,

18cho đến khi một vua khác lên trị vì nước Ai-cập. Vua này không biết ông Giu-se.

19Là người xảo quyệt, vua xử tệ với nòi giống chúng ta, ngược đãi cha ông chúng ta, đến nỗi bắt các cụ phải đem trẻ sơ sinh của mình bỏ đi, không cho chúng sống.

20Chính vào thời đó, Mô-sê sinh ra. Đứa bé kháu khỉnh trước mặt Thiên Chúa, lại chỉ được nuôi ba tháng ở nhà thân phụ.

21Sau đó bị bỏ, nhưng được con gái Pha-ra-ô rước về nuôi làm con trai mình.

22Cậu bé được dạy cho biết tất cả về sự khôn ngoan của người Ai-cập, và là người đầy uy thế trong lời nói cũng như việc làm.

23“Khi được chẵn bốn mươi tuổi, ông Mô-sê nảy ra ý định thăm viếng các anh em mình là con cái Ít-ra-en.

24Thấy một người anh em bị một người Ai-cập làm hại, ông liền bênh, và để trả thù cho người bị áp bức, ông đánh chết người Ai-cập.

25Ông tưởng các anh em ông sẽ hiểu rằng Thiên Chúa dùng tay ông để ban ơn cứu độ cho họ ; nhưng họ thì không hiểu.

26Ngày hôm sau, đang khi họ đánh lộn thì ông xuất hiện và dàn xếp cho đôi bên làm hoà. Ông nói : ‘Này các người, các người là anh em, tại sao lại xử tệ với nhau ?’

27Nhưng kẻ đang xử tệ với người đồng bào gạt ông ra và nói : *Ai đã đặt ông làm người lãnh đạo và người xét xử chúng tôi* ?

28*Hay là ông tính giết tôi, y như đã giết tên Ai-cập hôm qua *?

29Nghe câu nói ấy, ông Mô-sê liền trốn đi và đến trú ngụ ở miền Ma-đi-an. Ở đó ông sinh được hai con trai.

30“Đúng bốn mươi năm sau, *một thiên sứ hiện ra với ông tại sa mạc núi Xi-nai, trong ngọn lửa của một bụi cây đang cháy.*

31Ông Mô-sê ngạc nhiên khi thấy thị kiến ấy. Đang khi ông lại gần để xem cho rõ, thì có tiếng Chúa phán với ông :

32*Ta là Thiên Chúa của cha ông ngươi, Thiên Chúa của Áp-ra-ham, I-xa-ác và Gia-cóp*. Ông Mô-sê phát run lên, không dám nhìn nữa.

33Bấy giờ Chúa phán với ông : *‘Cởi dép ở chân ra, vì nơi ngươi đang đứng là đất thánh* !

34*Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai-cập và đã nghe tiếng chúng kêu than, nên Ta xuống giải thoát chúng.* Bây giờ, ngươi hãy đi ! Ta sai ngươi sang Ai-cập.’

35“Ông Mô-sê này là người mà họ đã từng chối bỏ khi nói : *Ai đã đặt ông làm người lãnh đạo và người xét xử* ?, thì Thiên Chúa lại sai ông làm người lãnh đạo và cứu chuộc, qua trung gian vị thiên sứ đã hiện ra với ông trong bụi gai.

36Chính ông đã đưa họ ra, bằng cách làm những điềm thiêng dấu lạ tại đất Ai-cập, trong Biển Đỏ và trong sa mạc bốn mươi năm trường.

37Chính ông Mô-sê đó là người đã nói với con cái Ít-ra-en : *Từ giữa đồng bào của anh em, Thiên Chúa sẽ cho đứng lên một ngôn sứ như tôi để giúp anh em*.

38Chính ông là người đã có mặt trong đại hội ở sa mạc, bên cạnh vị thiên sứ nói với ông trên núi Xi-nai, và bên cạnh cha ông chúng ta. Chính ông đã đón nhận những lời hằng sống để ban cho chúng ta.

39Nhưng cha ông chúng ta đã không muốn vâng lời ông ; họ đã gạt ông ra và trong thâm tâm, họ đã quay lại Ai-cập.

40Họ nói với ông A-ha-ron : *Xin ông làm cho chúng tôi những vị thần dẫn đầu chúng tôi, vì cái ông Mô-sê, người đã đưa chúng tôi ra khỏi đất Ai-cập, chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra cho ông ta.*

41Trong những ngày ấy, họ đã làm tượng một con bê, họ dâng lễ tế cho ngẫu tượng ấy và ăn mừng công trình tay họ làm ra.

42*vật hy sinh và lễ tế nào đâu ?*

43*tới bên kia* Ba-by-lon.

44“Khi ở trong sa mạc, cha ông chúng ta có Lều Chứng Ước, như Đấng phán với ông Mô-sê đã truyền phải làm theo kiểu mẫu ông đã thấy.

45Lều ấy, cha ông chúng ta đã kế thừa, và đã cùng với ông Giô-suê, đem vào đất chiếm được của các dân ngoại mà Thiên Chúa đã đuổi đi khuất mắt các ông. Lều ở lại đó cho đến thời vua Đa-vít.

46Vua này đẹp lòng Thiên Chúa và đã xin được tìm một ngôi nhà cho Thiên Chúa của Gia-cóp.

47Nhưng chính vua Sa-lô-môn mới xây nhà cho Người.

48Tuy nhiên, Đấng Tối Cao không ở trong những ngôi nhà do tay người phàm làm ra, như lời ngôn sứ đã nói :

49*sẽ là chốn Ta nghỉ ngơi ?*

50*đã làm nên mọi sự ấy sao ?*

51“Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai không cắt bì, các ông luôn luôn chống lại Thánh Thần. Cha ông các ông thế nào, thì các ông cũng vậy.

52Có ngôn sứ nào mà cha ông các ông không bắt bớ ? Họ đã giết những vị tiên báo Đấng Công Chính sẽ đến ; còn các ông, nay đã trở thành những kẻ phản bội và sát hại Đấng ấy.

53Các ông là những người đã lãnh nhận Lề Luật do các thiên sứ công bố, nhưng lại chẳng tuân giữ.”

54Khi nghe những lời ấy, lòng họ giận điên lên, và họ nghiến răng căm thù ông Tê-pha-nô.

55Được đầy ơn Thánh Thần, ông đăm đăm nhìn trời, thấy vinh quang Thiên Chúa, và thấy Đức Giê-su đứng bên hữu Thiên Chúa.

56Ông nói : “Kìa, tôi thấy trời mở ra, và Con Người đứng bên hữu Thiên Chúa.”

57Họ liền kêu lớn tiếng, bịt tai lại và nhất tề xông vào ông

58rồi lôi ra ngoài thành mà ném đá. Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Sao-lô.

59Họ ném đá ông Tê-pha-nô, đang lúc ông cầu xin rằng : “Lạy Chúa Giê-su, xin nhận lấy hồn con.”

60Rồi ông quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng : “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này.” Nói thế rồi, ông an nghỉ.