1 Maccabees

1Gorgias took five thousand infantry, a thousand chosen cavalry, and the army moved out at night,

2that it might fall upon the army of the Jews and strike them suddenly. The men of the citadel were his guides.

3Judas heard of this, and he and the valiant men moved, that he might strike the king’s army which was at Emmaus

4while the forces were still dispersed from the camp.

5Gorgias came into the camp of Judas at night and found no man. He sought them in the mountains; for he said, “These men are running away from us.”

6As soon as it was day, Judas appeared in the plain with three thousand men. However they didn’t have the armour and swords they desired.

7They saw the camp of the Gentiles strong and fortified, with cavalry all around it; and these were expert in war.

8Judas said to the men who were with him, “Don’t be afraid of their numbers, or when they charge.

9Remember how our fathers were saved in the Red sea, when Pharaoh pursued them with an army.

10Now let’s cry to heaven, if he will have us, and will remember the covenant of our fathers, and destroy this army before our face today.

11Then all the Gentiles will know that there is one who redeems and saves Israel.

12The foreigners lifted up their eyes, and saw them coming near them.

13They went out of the camp to battle. Those who were with Judas sounded their trumpets

14and joined battle. The Gentiles were defeated, and fled into the plain.

15But all those in the rear fell by the sword. They pursued them toGazara, and to the plains of Idumaea, Azotus, and Jamnia. About three thousand of those men fell.

16Then Judas and his army returned from pursuing them;

17and he said to the people, “Don’t be greedy for the spoils, because there is a battle before us.

18Gorgias and his army are near us on the mountain. But stand now against our enemies and fight against them, and afterwards take the spoils with boldness.”

19While Judas was finishing this speech, a part of them appeared looking out from the mountain.

20They saw that their army had been put to flight, and that the Jews were burning the camp; for the smoke that was seen declared what was done.

21But when they perceived these things, they were very afraid. Perceiving also the army of Judas in the plain ready for battle,

22they all fled into the land of thePhilistines.

23Judas returned to plunder the camp, and they took much gold, silver, blue, sea purple, and great riches.

24Then they returned home, and sang a song of thanksgiving, and gave praise to heaven, because he is good, because his mercy endures forever.

25Israel had a great deliverance that day.

26The foreigners who had escaped came and told Lysias all the things that had happened.

27When he heard of it, he was confounded and discouraged, because the things he desired had not been done to Israel, nor had such things happened as the king commanded him.

28In the next year, he gathered together sixty thousand chosen infantry and five thousand cavalry, that he might subdue them.

29They came into Idumaea and encamped at Bethsura. Judas met them with ten thousand men.

30He saw that the army was strong, and he prayed and said, “Blessed are you, O Saviour of Israel, who defeated the attack of the mighty warrior by the hand of your servant David, and delivered the army of thePhilistines into the hands of Jonathan the son of Saul, and of his armour bearer.

31Hem in this army in the hand of your people Israel, and let them be ashamed for their army and their cavalry.

32Give them faintness of heart. Cause the boldness of their strength to melt away, and let them quake at their destruction.

33Strike them down with the sword of those who love you, and let all who know your name praise you with thanksgiving.”

34They joined in battle; and about five thousand men of Lysias’ army fell. They fell down near them.

35But when Lysias saw that his troops were put to flight, and the boldness that had come upon those who were with Judas, and how they were ready either to live or to die nobly, he withdrew to Antioch, and gathered together hired soldiers, that he might come again into Judea with an even greater army.

36But Judas and his kindred said, “Behold, our enemies are defeated. Let’s go up to cleanse the holy place and to rededicate it.”

37All the army was gathered together, and they went up to mount Zion.

38They saw the sanctuary laid desolate, the altar profaned, the gates burnt up, shrubs growing in the courts as in a forest or as on one of the mountains, and the priests’ chambers pulled down;

39and they tore their clothes, made great lamentation, put ashes upon their heads,

40fell on their faces to the ground,blew with the solemn trumpets,and cried towards heaven.

41Then Judas appointed certain men to fight against those who were in the citadel until he had cleansed the holy place.

42He chose blameless priests who were devoted to the law;

43and they cleansed the holy place and carried the defiled stones out to an unclean place.

44They deliberated what to do with the altar of burnt offerings, which had been profaned.

45A good plan came into their mind, that they should pull it down, lest it would be a reproach to them, because the Gentiles had defiled it. So they pulled down the altar

46and laid up the stones on the temple hill in a convenient place, until a prophet would come to give an answer concerning them.

47They took whole stones according to the law, and built a new altar like the former.

48They built the holy place and the inner parts of the house; and they consecrated the courts.

49They made new holy vessels, and they brought the lampstand, the altar of incense, and the table into the temple.

50They burnt incense on the altar, and they lit the lamps that were upon the lampstand, and they gave light in the temple.

51They set loaves upon the table, hung up the curtains, and finished all the work which they had done.

52They rose up early in the morning, on the twenty-fifth day of the ninth month, which is the month Chislev, inthe one hundred and forty eighth year,

53and offered sacrifice according to the law on the new altar of burnt offerings which they had made.

54At the time and day the Gentiles had profaned it, even then it was dedicated with songs, harps, lutes, and with cymbals.

55All the people fell on their faces, worshipped, and gave praise towards heaven, which had given them good success.

56They celebrated the dedication of the altar eight days, and offered burnt offerings with gladness, and sacrificed a sacrifice of deliverance and praise.

57They decorated the front of the temple with crowns of gold and small shields. They dedicated the gates and the priests’ chambers, and made doors for them.

58There was exceedingly great gladness amongst the people, and the reproach of the Gentiles was turned away.

59Judas and his kindred and the whole congregation of Israel ordained that the days of the dedication of the altar should be kept in their seasons from year to year for eight days, from the twenty-fifth day of the month Chislev, with gladness and joy.

60At that time, they fortified mount Zion with high walls and strong towers around it, lest perhaps the Gentiles might come and trample them down, as they had done before.

61Judas stationed a garrison to guard it. They fortified Bethsura to keep it, that the people might have a stronghold near Idumaea.

1Goóc-ghi-át đem theo năm ngàn bộ binh và một ngàn kỵ binh tinh nhuệ. Đoàn quân lên đường trong đêm tối

2để ập vào doanh trại của người Do-thái và tấn công bất thình lình. Có mấy người trong Thành Luỹ dẫn đường cho ông.

3Hay tin, chính ông Giu-đa và những người lính dũng cảm đã lên đường để đánh quân của vua đóng trại ở Em-mau,

4trong khi các binh đội vẫn còn đang tản mác bên ngoài doanh trại.

5Ông Goóc-ghi-át đến doanh trại của ông Giu-đa vào ban đêm. Thấy không có ai, ông liền đi vào miền núi để truy lùng người Do-thái, vì ông bảo : “Bọn này trốn chúng ta.”

6Vừa tảng sáng ông Giu-đa xuất hiện trong cánh đồng cùng với ba ngàn quân ; quân của ông không có áo giáp, cũng chẳng có gươm như họ muốn.

7Họ thấy doanh trại của dân ngoại vừa hùng mạnh vừa được bố phòng, có kỵ binh bao bọc ; quân của chúng toàn là những người đã được huấn luyện để chiến đấu.

8Ông Giu-đa nói với quân của ông : “Anh em đừng sợ hãi vì thấy chúng đông đảo, cũng đừng hoảng hốt khi bị tấn công.

9Hãy nhớ lại : tổ tiên chúng ta đã được cứu thoát như thế nào tại Biển Đỏ, khi bị quân Pha-ra-ô đuổi theo.

10Vậy bây giờ, chúng ta hãy kêu lên Trời, xin Người thương đến chúng ta. Xin Người nhớ lại giao ước đã thiết lập với tổ tiên mà nghiền nát đoàn quân đang ở trước mặt chúng ta hôm nay.

11Bấy giờ mọi dân tộc sẽ biết rằng có một Đấng cứu chuộc và giải thoát Ít-ra-en.”

12Ngước mắt lên, quân ngoại bang thấy người Do-thái đang tiến lại đánh mình.

13Chúng liền ra khỏi doanh trại để giao chiến. Quân của ông Giu-đa thổi kèn.

14Họ xông vào trận chiến. Dân ngoại bị nghiền nát và chạy trốn về phía cánh đồng ;

15tất cả đám hậu quân đều bị gươm đâm ngã gục. Người Do-thái đuổi theo chúng cho đến Ghe-de, mãi cho đến đồng bằng miền I-đu-mê, miền Át-đốt và Giam-ni-a. Khoảng ba ngàn quân của chúng đã ngã gục.

16Sau khi đuổi theo bọn chúng, ông Giu-đa cùng với đạo quân trở về.

17Ông nói với dân : “Anh em đừng ham chiến lợi phẩm, vì chiến cuộc vẫn còn tiếp diễn.

18Goóc-ghi-át và đạo quân của hắn đang ở trên núi gần chúng ta. Bây giờ anh em hãy đứng vững trước mặt quân thù và giao chiến với chúng ; sau đó anh em sẽ tha hồ mà thu chiến lợi phẩm.”

19Ông Giu-đa vừa nói xong, thì một cánh quân xuất hiện ; từ trên núi nhìn xuống,

20chúng thấy đồng bọn đã tẩu thoát, doanh trại bị thiêu huỷ : quả thật, chỉ thấy khói cũng biết được điều gì mới xảy ra.

21Trước cảnh tượng ấy chúng hoảng hốt vô cùng, nay lại thấy đoàn quân của ông Giu-đa đang ở trong cánh đồng, sẵn sàng chiến đấu,

22cả bọn liền chạy trốn sang đất của người Phi-li-tinh.

23Bấy giờ ông Giu-đa trở lại để cướp phá doanh trại. Quân của ông lấy được nhiều vàng bạc, vải đỏ tía, vải điều màu sò huyết và rất nhiều của cải.

24Khi trở về, người Do-thái ngợi khen chúc tụng Trời “vì Người nhân từ, muôn ngàn đời Người vẫn trọn tình thương”.

25Ngày hôm ấy quân Ít-ra-en đại thắng.

26Một số quân ngoại bang thoát nạn, về báo cho ông Ly-xi-a biết mọi việc đã xảy ra.

27Được tin ấy, ông sững sờ, chán nản, vì sự việc xảy ra tại Ít-ra-en đã không diễn tiến theo ý ông, và những gì vua truyền cho ông làm đã không đạt kết quả.

28Năm sau, ông Ly-xi-a tập họp sáu mươi ngàn quân tinh nhuệ, và năm ngàn kỵ binh để quyết chiến với người Do-thái.

29Chúng đến miền I-đu-mê và đóng trại ở Bết Xua. Ông Giu-đa đem mười ngàn quân ra nghênh chiến với chúng.

30Khi thấy đoàn quân hùng mạnh ấy, ông đã cầu nguyện rằng : “Lạy Đấng cứu độ Ít-ra-en, xin chúc tụng Ngài ; Ngài đã dùng bàn tay của tôi tớ Ngài là vua Đa-vít mà đập tan cuộc tiến công của con người hùng mạnh và đã trao nộp đoàn quân Phi-li-tinh vào tay ông Giô-na-than, con vua Sa-un, và vào tay người mang khí giới cho ông.

31Xin Ngài cũng dồn đoàn quân này vào vòng vây hãm của dân Ngài là Ít-ra-en ; xin cho chúng phải nhục nhã vì đã quá tin vào quân đội và kỵ binh của chúng.

32Xin làm cho chúng khiếp đảm, cho khí thế kiêu hùng của chúng rã tan, cho chúng phải lao đao vì thất bại.

33Xin cho chúng phải ngã quỵ trước lưỡi gươm của những kẻ yêu mến Ngài, và cho mọi người nhận biết Thánh Danh được chúc tụng ngợi khen Ngài.”

34Họ xông vào giáp chiến ; có khoảng năm ngàn người trong số quân của ông Ly-xi-a đã ngã gục ; chúng đã ngã gục trước mặt người Do-thái.

35Thấy hàng ngũ của mình tán loạn, còn hàng ngũ của ông Giu-đa đầy nhuệ khí và sẵn sàng sống vinh quang hay chết anh hùng, ông Ly-xi-a liền quay về An-ti-ô-khi-a. Tại đây, ông mộ lính đánh thuê để trở lại miền Giu-đê với lực lượng hùng hậu hơn.

36Bấy giờ ông Giu-đa và các anh em nói : “Này, kẻ thù của chúng ta đã bị đập tan, chúng ta hãy lên thanh tẩy và cung hiến Nơi Thánh.”

37Tất cả đoàn quân tập hợp lại và lên núi Xi-on.

38Họ thấy Thánh Điện tan hoang, bàn thờ dâng lễ toàn thiêu ra ô uế, cửa ngõ bị thiêu rụi, tiền đường cây cỏ mọc um tùm như trên rừng trên núi, phòng ốc bị phá huỷ.

39Họ xé áo mình ra, kêu la thảm thiết và rắc tro lên đầu.

40Rồi họ sấp mặt xuống đất. Họ hò la theo tiếng kèn hiệu và kêu lên Trời.

41Khi ấy, ông Giu-đa ra lệnh cho quân lính giao chiến với quân đội đang đóng ở trong Thành Luỹ, cho đến khi thanh tẩy xong Nơi Thánh.

42Ông chọn những vị tư tế không có gì đáng trách, thiết tha với Lề Luật,

43và để các ông thanh tẩy Nơi Thánh, rồi khiêng những viên đá nhơ nhuốc ném vào nơi ô uế.

44Họ bàn luận xem phải xử sự thế nào đối với bàn thờ dâng lễ toàn thiêu đã ra ô uế,

45và họ đã ngả theo ý kiến hợp lý này là nên phá huỷ đi, để khỏi làm cớ cho họ phải ô nhục vì dân ngoại đã làm cho bàn thờ ấy ra nhơ nhuốc. Thế là họ đã phá huỷ bàn thờ dâng lễ toàn thiêu

46và đem những tảng đá đặt vào nơi xứng hợp trên núi Nhà Tạm, chờ đến khi có một vị ngôn sứ tới chỉ cách phải giải quyết như thế nào.

47Họ lấy những tảng đá còn nguyên theo như Luật truyền, mà xây bàn thờ mới theo kiểu cũ.

48Họ đã trùng tu Nơi Thánh, bên trong Nhà Tạm và thánh hiến các tiền đình.

49Họ làm những đồ thánh mới và đưa vào trong Đền Thờ trụ đèn, bàn thờ để đốt hương và bàn đặt bánh tiến.

50Họ đốt hương trên bàn thờ và thắp đèn trên trụ để chiếu sáng trong Đền Thờ.

51Họ đặt bánh trên bàn và giăng các bức trướng. Họ đã hoàn tất mọi việc phải làm.

52Ngày hai mươi lăm tháng chín –tức là tháng Kít-lêu– năm một trăm bốn mươi tám, họ dậy sớm

53và theo như Luật truyền, họ dâng lễ tế trên bàn thờ dâng lễ toàn thiêu họ vừa mới xây.

54Họ đã cử hành lễ cung hiến bàn thờ giữa tiếng đàn tiếng hát, tiếng hạc cầm và tiếng não bạt, vào đúng lúc đúng ngày trước đây dân ngoại đã làm cho ra ô uế.

55Toàn dân sấp mặt xuống thờ lạy và chúc tụng Trời, Đấng đã giúp họ thành công.

56Họ cử hành lễ cung hiến bàn thờ trong tám ngày liên tục, hoan hỷ dâng lễ toàn thiêu, hy lễ hiệp thông và tạ ơn.

57Họ lấy các triều thiên bằng vàng và những tấm biển mà trang trí mặt tiền Đền Thờ, đồng thời cũng sửa sang các lối ra vào, các phòng ốc và làm lại các cửa phòng.

58Dân chúng vui mừng khôn kể xiết và quên hẳn nỗi nhục nhằn dân ngoại đã gây ra.

59Ông Giu-đa cùng với anh em và toàn thể đại hội Ít-ra-en quyết định là hằng năm, trong thời gian tám ngày từ hai mươi lăm tháng Kít-lêu, phải cử hành lễ Cung Hiến bàn thờ thật tưng bừng rộn rã.

60Thời ấy, họ đã xây tường cao, tháp kiên cố chung quanh núi Xi-on, hầu ngăn chặn dân ngoại khỏi giày xéo những nơi này như chúng đã làm trước kia.

61Ông Giu-đa cắt một toán quân ở đó để canh giữ. Ông củng cố Bết Xua, cho dân có cột pháo đài để phòng ngự phía I-đu-mê.