Proverbs

Những Bài Học cho Cuộc Sống Hằng Ngày

1Con ơi, nếu con bảo lãnh bạn sơ giao,hay đưa tay cam kết với người lạ mặt.

2Nếu con vướng mắc lời thề,bị miệng lưỡi con ràng buộc—

3hãy nghe lời ta khuyên và tự cứu mình,vì con đã rơi vào tay của bạn con.Hãy hạ mình xuống;đi xin họ hủy lời cam kết.

4Đừng trì hoãn; con phải đi ngay!Không được nghỉ ngơi cho đến khi xong việc.

5Phải lo giải thoát lấy thân, như nai thoát tay thợ săn,như chim thoát bẫy.

6Này người lười biếng, hãy quan sát sinh hoạt loài kiến.Hãy rút tỉa bài học để khôn ngoan!

7Tuy không có thủ lãnh,quan chức, hay người cai trị,

8nhưng mùa hè, chúng biết dự trữ lương thực,mùa gặt chúng biết gom góp thóc lúa.

9Nhưng người lười biếng kia, còn ngủ mãi sao?Đến bao giờ mới thức giấc?

10Ngủ một chút, mơ màng thêm một chút,khoanh tay nghỉ một chút nữa thôi—

11cảnh nghèo đến như kẻ trộm;bạo tàn, đột ngột như phường cướp tấn công.

12Bọn vô lại độc ác thích điều gì?Họ không ngớt nói lời dối trá,

13nháy mắt, khều chânhay tay ngầm ra dấu.

14Lòng đầy gian tà, mưu toan điều ác,xui cạnh tranh, bất hòa.

15Nhưng họ sẽ bị tai họa bất ngờ,bị diệt không phương cứu thoát.

16Sáu điều Chúa Hằng Hữu ghét—hay bảy điều làm Ngài gớm ghê:

17Mắt kiêu căng,lưỡi gian dối, bàn tay đẫm máu vô tội,

18lòng mưu toan những việc hung tàn,chân phóng nhanh đến nơi tội ác,

19làm chứng gian khai mang hại người,xúi giục anh chị em tranh chấp.

20Con ơi, phải nghe lời cha khuyên dạy,và đừng bỏ khuôn phép mẹ con.

21Phải luôn luôn ghi lòng tạc dạ.Đeo những lời ấy vào cổ con.

22Nó sẽ dẫn dắt con khi đi.Gìn giữ con lúc ngủ. Trò chuyện khi con thức dậy.

23Vì sự khuyên dạy là ngọn đèn,khuôn phép là ánh sáng;Quở trách khuyên dạylà vạch đường sống cho con.

24Gìn giữ con khỏi đàn bà tội lỗi,khỏi lưỡi dụ dỗ của dâm phụ.

25Lòng con đừng thèm muốn nhan sắc nó.Chớ để khóe mắt nó chinh phục con.

26Mê kỹ nữ thì sẽ lâm cảnh vong gia bại sản,lấy vợ người thì mất cả hồn linh.

27Có ai mang lửa trong lòng,mà áo quần không bốc cháy?

28Có ai bước trên than hồng,mà khỏi bị phỏng chân chăng?

29Ai ngoại tình với vợ người cũng vậy.Người đụng đến nàng hẳn không tránh khỏi hình phạt.

30Người ta có thể khoan hồng cho kẻ trộm,vì hắn phạm tội ăn cắp do đói.

31Nhưng nếu bị bắt nó phải bồi thường gấp bảy lần,phải lấy hết tài vật trong nhà để trang trải.

32Nhưng người phạm tội ngoại tình thật ngu dại,vì tự hủy diệt chính mình.

33Danh liệt, thân bại.Hổ thẹn nhục nhã suốt đời.

34Người chồng sẽ ghen tuông giận dữ,báo thù chẳng chút nương tay.

35Anh ta không nhận tiền chuộc lỗi,dù con nộp bao nhiêu cũng không bằng lòng.

1Hỡi con, nếu con có bảo lãnh cho kẻ lân cận mình, Nếu con giao tay mình vì người ngoại,

2Thì con đã bị lời miệng mình trói buộc, Mắc phải lời của miệng con.

3Hỡi con, bởi vì con đã sa vào tay kẻ lân cận con, Hỡi làm điều nầy và giải cứu mình con: Hãy đi hạ mình xuống, nài xin người lân cận con;

4Chớ để cho hai mắt con ngủ, Hoặc mí mắt con chợp lại;

5Hãy giải cứu mình khỏi người như con hoàng dương thoát khỏi tay thợ săn, Như con chim thoát khỏi tay kẻ đánh rập.

6Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đi đến loài kiến; Khá xem xét cách ăn ở nó mà học khôn ngoan.

7Tuy nó không có hoặc quan tướng, Hoặc quan cai đốc, hay là quan trấn,

8Thì nó cũng biết sắm sửa lương phạn mình trong lúc mùa hè, Và thâu trữ vật thực nó trong khi mùa gặt.

9Hỡi kẻ biếng nhác, ngươi sẽ nằm cho đến chừng nào? Bao giờ ngươi sẽ ngủ thức dậy?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm một chút,

11Thì sự nghèo khổ của ngươi sẽ đến như kẻ đi rảo, Và sự thiếu thốn của ngươi tới như người cầm binh khí.

12Người nào đi đứng có miệng giả dối, Là một kẻ vô loại, một người gian ác;

13Hắn liếc con mắt, dùng chân mình bày ý, Và lấy ngón tay mình ra dấu;

14Trong lòng hắn vẫn có sự gian tà; Nó toan mưu ác luôn luôn, Và gieo sự tranh cạnh.

15Bới cớ ấy, tai họa sẽ xảy đến nó thình lình; Bỗng chúc nó bị bại hoại, không phương thế chữa được.

16Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc:

17Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội

18Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ,

19Kẻ làm chứng gian và nói điều dối, Cùng kẻ gieo sự tranh cạnh trong vòng anh em.

20Hỡi con, hãy giữ lời răn bảo của cha, Chớ lìa bỏ các phép tắc của mẹ con.

21Khá ghi tạc nó nơi lòng con luôn luôn, Và đeo nó nơi cổ con.

22Khi con đi, các lời đó sẽ dẫn dắt con; Lúc con ngủ, nó gìn giữ con; Và khi con thức dậy, thì nó sẽ trò chuyện với con.

23Vì điều răn là một cái đèn, luật pháp là ánh sáng, Và sự quở trách khuyên dạy là con đường sự sống,

24Đặng giữ con khỏi người đàn bà ác nghiệp, Và khỏi lưỡi dua nịnh của dâm phụ.

25Lòng con chớ tham muốn sắc nó, Đừng để mình mắc phải mí mắt nó.

26Vì tại kỵ nữ có người nông nổi chỉ còn một miếng bánh mà thôi; Người dâm phụ vẫn lừa sẵn linh hồn quí báu.

27Há có người nào để lửa trong lòng mình, Mà áo người lại chẳng bị cháy sao?

28Há có ai đi trên than lửa hực, Mà chân mình lại chẳng bị phồng chăng?

29Kẻ nào đi tới cùng vợ người lân cận mình cũng vậy; Phàm ai đụng đến nàng ắt chẳng được khỏi bị phạt.

30Người ta chẳng khinh dị kẻ trộm, Nếu nó ăn cắp đặng phỉ lòng mình khi đói khát;

31Hễ nó bị bắt, chắc phải thường bồi gấp bảy lần; Nó sẽ nộp hết tài sản của nhà nó.

32Kẻ nào phạm tội ngoại tình với người đàn bà, tất vô tâm vô trí: Ai làm như vậy, khiến cho linh hồn mình bị hư mất.

33Người ấy sẽ bị thương tích và khinh bỉ, Sự sỉ nhục người sẽ chẳng bôi mất đi;

34Vì sự ghen ghét là điều giận dữ của người nam, Trong ngày báo thù, người không dung thứ;

35Người sẽ chẳng nhận giá đền tội nào hết, Mặc dầu con gia tăng của lễ, người cũng không đặng phỉ ý đâu.