Proverbs

1Don’t be envious of evil men,neither desire to be with them;

2for their hearts plot violenceand their lips talk about mischief.

3Through wisdom a house is built;by understanding it is established;

4by knowledge the rooms are filledwith all rare and beautiful treasure.

5A wise man has great power.A knowledgeable man increases strength,

6for by wise guidance you wage your war,and victory is in many advisors.

7Wisdom is too high for a fool.He doesn’t open his mouth in the gate.

8One who plots to do evilwill be called a schemer.

9The schemes of folly are sin.The mocker is detested by men.

10If you falter in the time of trouble,your strength is small.

11Rescue those who are being led away to death!Indeed, hold back those who are staggering to the slaughter!

12If you say, “Behold, we didn’t know this,”doesn’t he who weighs the hearts consider it?He who keeps your soul, doesn’t he know it?Shall he not give to every man according to his work?

13My son, eat honey, for it is good,the droppings of the honeycomb, which are sweet to your taste;

14so you shall know wisdom to be to your soul.If you have found it, then there will be a reward: Your hope will not be cut off.

15Don’t lay in wait, wicked man, against the habitation of the righteous.Don’t destroy his resting place;

16for a righteous man falls seven times and rises up again,but the wicked are overthrown by calamity.

17Don’t rejoice when your enemy falls.Don’t let your heart be glad when he is overthrown,

18lest the LORD see it, and it displease him,and he turn away his wrath from him.

19Don’t fret yourself because of evildoers,neither be envious of the wicked;

20for there will be no reward to the evil man.The lamp of the wicked will be snuffed out.

21My son, fear the LORD and the king.Don’t join those who are rebellious,

22for their calamity will rise suddenly.Who knows what destruction may come from them both?

23These also are sayings of the wise: To show partiality in judgement is not good.

24He who says to the wicked, “You are righteous,”peoples will curse him, and nations will abhor him—

25but it will go well with those who convict the guilty,and a rich blessing will come on them.

26An honest answeris like a kiss on the lips.

27Prepare your work outside,and get your fields ready. Afterwards, build your house.

28Don’t be a witness against your neighbour without cause.Don’t deceive with your lips.

29Don’t say, “I will do to him as he has done to me;I will repay the man according to his work.”

30I went by the field of the sluggard,by the vineyard of the man void of understanding.

31Behold, it was all grown over with thorns.Its surface was covered with nettles, and its stone wall was broken down.

32Then I saw, and considered well.I saw, and received instruction:

33a little sleep, a little slumber,a little folding of the hands to sleep,

34so your poverty will come as a robberand your want as an armed man.

1cũng đừng ham bè bạn với chúng,

2và môi chúng toàn nói lời độc ác.

3có sáng suốt mới biết xây cho vững.

4mọi của cải sang trọng và quý giá.

5kẻ hiểu biết làm sức mạnh gia tăng.

6muốn thắng trận, cần nhiều cố vấn.

7nơi cổng thành, nó chẳng dám hé môi.

8sẽ bị gọi là vua bịp bợm.

9quân chế nhạo bị kẻ ghét người khinh.

10sức lực con ắt sẽ bị suy giảm.

11cứu những ai lảo đảo bước đến pháp trường.

12Người sẽ thưởng phạt ai nấy theo việc họ làm.

13mật ong nguyên chất ngọt ngào trong miệng con.

14và niềm hy vọng của con sẽ không tan vỡ.

15cũng đừng phá phách nơi họ ở.

16còn kẻ ác cứ lảo đảo hoài trong cảnh tai ương.

17lúc nó bị lảo đảo, lòng con chớ reo mừng,

18và không nổi giận với nó nữa đâu.

19chớ ghen tuông cùng phường gian ác.

20và ngọn đèn của phường gian ác sẽ tàn lụi.

21đừng giao du với những quân nổi loạn.

22cả hai sẽ tiêu diệt chúng ra sao, nào có ai lường được ?

23Xét xử thiên vị là điều không tốt.

24thì sẽ bị các dân nguyền rủa, các nước cười chê.

25và phúc lành sẽ đến trên người đó.

26Ai trả lời thẳng thắn mới là người bạn thật.

27rồi sau đó mới lo dựng nhà.

28cũng đừng nói ngọt nói ngon mà lừa đảo họ.

29Tôi trả báo từng người theo việc họ làm.”

30qua vườn nho của kẻ ngu si.

31tường đá bị sụp đổ hoang tàn.

32tôi đã thấy và rút ra bài học này :

33khoanh tay nằm một chút,

34cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang.