Proverbs

1My son, if you have become collateral for your neighbor,if you have struck your hands in pledge for a stranger,

2you are trapped by the words of your mouth;you are ensnared with the words of your mouth.

3Do this now, my son, and deliver yourself,since you have come into the hand of your neighbor.Go, humble yourself.Press your plea with your neighbor.

4Give no sleep to your eyes,nor slumber to your eyelids.

5Free yourself, like a gazelle from the hand of the hunter,like a bird from the snare of the fowler.

6Go to the ant, you sluggard.Consider her ways, and be wise;

7which having no chief, overseer, or ruler,

8provides her bread in the summer, and gathers her food in the harvest.

9How long will you sleep, sluggard?When will you arise out of your sleep?

10A little sleep, a little slumber,a little folding of the hands to sleep—

11so your poverty will come as a robber,and your scarcity as an armed man.

12A worthless person, a man of iniquity,is he who walks with a perverse mouth,

13who winks with his eyes, who signals with his feet,who motions with his fingers,

14in whose heart is perverseness,who devises evil continually, who always sows discord.

15Therefore his calamity will come suddenly.He will be broken suddenly, and that without remedy.

16There are six things which the LORD hates;yes, seven which are an abomination to him:

17arrogant eyes, a lying tongue,hands that shed innocent blood,

18a heart that devises wicked schemes,feet that are swift in running to mischief,

19a false witness who utters lies,and he who sows discord among brothers.

20My son, keep your father’s commandment,and don’t forsake your mother’s teaching.

21Bind them continually on your heart.Tie them around your neck.

22When you walk, it will lead you.When you sleep, it will watch over you. When you awake, it will talk with you.

23For the commandment is a lamp,and the law is light. Reproofs of instruction are the way of life,

24to keep you from the immoral woman,from the flattery of the wayward wife’s tongue.

25Don’t lust after her beauty in your heart,neither let her captivate you with her eyelids.

26For a prostitute reduces you to a piece of bread.The adulteress hunts for your precious life.

27Can a man scoop fire into his lap,and his clothes not be burned?

28Or can one walk on hot coals,and his feet not be scorched?

29So is he who goes in to his neighbor’s wife.Whoever touches her will not be unpunished.

30Men don’t despise a thiefif he steals to satisfy himself when he is hungry,

31but if he is found, he shall restore seven times.He shall give all the wealth of his house.

32He who commits adultery with a woman is void of understanding.He who does it destroys his own soul.

33He will get wounds and dishonor.His reproach will not be wiped away.

34For jealousy arouses the fury of the husband.He won’t spare in the day of vengeance.

35He won’t regard any ransom,neither will he rest content, though you give many gifts.

1hay đã bắt tay giao kèo với một người xa lạ,

2hay vướng mắc vì những lời con đã nói ra,

3là hãy đi lạy lục van xin nó.

4Đừng chớp mắt khép mi, chớ nghỉ ngơi yên giấc.

5như chim thoát khỏi tay người tìm bắt chim.

6và nhờ đó mà trở nên khôn.

7chẳng có giám sát, chẳng có lãnh đạo.

8tới mùa gặt, chúng thu gom lương thực.

9Chừng nào ngươi mới ngủ dậy ?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, khoanh tay nằm một chút,

11cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang.

12nó tới lui, miệng buông lời dối trá,

13nó nháy mắt, khều chân, dùng ngón tay ra hiệu.

14lúc nào cũng gieo bất hoà, xung khắc.

15bất ngờ nó bị suy sụp, vô phương cứu chữa.

16có bảy điều khiến Người ghê tởm :

17mắt kiêu kỳ, lưỡi điêu ngoa, tay đổ máu người vô tội,

18chân mau mắn chạy đi làm điều dữ,

19người gieo xung khắc giữa anh em.

20lời mẹ con dạy, chớ bỏ ngoài tai.

21để ghi nhớ đêm ngày.

22sẽ cùng con chuyện trò khi con thức dậy.

23và lời quở trách bảo ban là đường dẫn tới sự sống,

24khỏi lời đường mật của người phụ nữ đã có chồng.

25đừng để ánh mắt nó làm con mê mẩn.

26làm hỏng cả một cuộc đời cao quý.

27Có ai giấu lửa trong người mà không bị cháy áo ?

28Có ai đi trên than hồng mà không bị bỏng chân ?

29gần gũi nàng ắt bị trừng phạt thôi.

30Chẳng ai khinh đứa đi ăn trộm chỉ vì đói mà muốn có ăn.

31nó phải đền gấp bảy, phải giao mọi của cải trong nhà.

32người phạm tội ấy tự huỷ hoại đời mình.

33nỗi ô nhục của nó, không làm sao gột rửa.

34lúc trả thù, anh ta sẽ không mảy may thương xót.

35có đưa bao quà cáp, cũng một mực chối từ.