Proverbs

1Khi con ngồi ăn uống với người quyền thế,hãy để ý cẩn thận người ngồi trước mặt con.

2Nếu con ham ăn,hãy để con dao nơi họng con.

3Chớ thèm các món cao lương mỹ vị,vì của ngon rượu ngọt là cạm bẫy giăng.

4Đừng nhọc công khổ trí làm giàu.Hãy sáng suốt khôn ngoan biết lúc phải dừng lại.

5Con có liếc mắt nhìn sự giàu sang,thì giàu có phù du hết rất mau, như đại bàng vỗ cánh bay mất.

6Chớ ăn của người có lòng keo kiệt;cũng đừng thèm cao lương mỹ vị họ mời.

7Miệng mời nhưng lòng họ chẳng muốn con ăn,điều họ nghĩ mới chính thật con người của họ.

8Con sẽ phải nôn hết món ăn ra,và phí cả lời khen tặng con đã nói.

9Đừng tốn công nói với người dại,vì hắn sẽ khinh thường lời khôn ngoan của con.

10Chớ dời ranh giới cũ;và đừng chiếm đoạt đất người mồ côi.

11Vì Đấng Cứu Chuộc họ là Đấng năng quyền;sẽ bênh vực họ và khép tội con.

12Chuyên lòng tiếp nhận dạy dỗ;lắng tai đón nghe tri thức.

13Đừng bỏ qua việc sửa dạy con cái.Roi vọt không làm nó chết đâu.

14Người dùng roi sửa dạy con,là cứu linh hồn nó khỏi hư vong.

15Con ơi, nếu lòng con khôn ngoan,thì chính lòng ta cũng vui mừng;

16Phải, lòng dạ ta sẽ mừng rỡ,khi miệng con nói điều ngay thẳng.

17Chớ hiềm tị vì người gian được may mắn,nhưng đem lòng kính sợ Chúa Hằng Hữu ngày đêm.

18Tương lai con sẽ trong sáng;hy vọng thành đạt là điều chắc chắn.

19Con ơi, hãy lắng nghe và trở nên khôn ngoan:Hãy hướng lòng con vào đường chính đáng.

20Chớ kết bạn với người nghiện rượu,hoặc với người ham ăn,

21vì tương lai họ khó khăn, cơ hàn,và người mê ngủ sẽ rách rưới tơi bời.

22Lắng tai nghe lời khuyên dạy của cha,khi mẹ yếu già, con chớ khinh khi.

23Phải mua chân lý và đừng bao giờ bán nó;cũng đừng bán khôn ngoan, học thức, và lương tri.

24Có con ngay lành, lòng cha mừng rỡ.Có con khôn ngoan, vui lòng hớn hở.

25Nguyện cha và mẹ con vui mừng!Nguyện người sinh ra con được rạng rỡ vui mừng.

26Con hãy dâng lòng con cho cha.Để mắt con chăm chú đường lối cha.

27Vì gái điếm là hố sâu,dâm phụ là giếng thẳm.

28Nó rình rập mồi ngon,gây cho số người bất nghĩa gia tăng.

29Ai phiền muộn? Ai đau khổ?Ai tranh cạnh? Ai thở than? Mắt đỏ ngầu, mình thương tích?

30Đó là người chè chén, la cà,nhấm nháp các thứ rượu pha.

31Chớ mê mẩn nhìn ly rượu hồng, nó đỏ đẹp thật,nó óng ánh làm sao; tuôn chảy dễ dàng.

32Nhưng rồi ra con sẽ bị rượu cắn như rắn;nọc độc nó như rắn lục.

33Mắt con sẽ thấy những điều kỳ lạ,và lòng con đầy dẫy điều xấu xa.

34Con sẽ như người đi giữa biển cả,dập dồi như thể leo lên cột buồm.

35Con nói: “Họ đánh tôi, nhưng sao tôi chẳng đau.Tôi không cảm biết khi bị họ đánh.Bao giờ tôi tỉnh lại đây để tôi còn tìm uống nữa?”

1When thou sittest to eat with a ruler, Thou considerest diligently that which [is] before thee,

2And thou hast put a knife to thy throat, If thou [art] a man of appetite.

3Have no desire to his dainties, seeing it [is] lying food.

4Labour not to make wealth, From thine own understanding cease, Dost thou cause thine eyes to fly upon it? Then it is not.

5For wealth maketh to itself wings, As an eagle it flieth to the heavens.

6Eat not the bread of an evil eye, And have no desire to his dainties,

7For as he hath thought in his soul, so [is] he, 'Eat and drink,' saith he to thee, And his heart [is] not with thee.

8Thy morsel thou hast eaten thou dost vomit up, And hast marred thy words that [are] sweet.

9In the ears of a fool speak not, For he treadeth on the wisdom of thy words.

10Remove not a border of olden times, And into fields of the fatherless enter not,

11For their Redeemer [is] strong, He doth plead their cause with thee.

12Bring in to instruction thy heart, And thine ear to sayings of knowledge.

13Withhold not from a youth chastisement, When thou smitest him with a rod he dieth not.

14Thou with a rod smitest him, And his soul from Sheol thou deliverest.

15My son, if thy heart hath been wise, My heart rejoiceth, even mine,

16And my reins exult when thy lips speak uprightly.

17Let not thy heart be envious at sinners, But — in the fear of Jehovah all the day.

18For, is there a posterity? Then thy hope is not cut off.

19Hear thou, my son, and be wise, And make happy in the way thy heart,

20Be not thou among quaffers of wine, Among gluttonous ones of flesh,

21For the quaffer and glutton become poor, And drowsiness clotheth with rags.

22Hearken to thy father, who begat thee, And despise not thy mother when she hath become old.

23Truth buy, and sell not, Wisdom, and instruction, and understanding,

24The father of the righteous rejoiceth greatly, The begetter of the wise rejoiceth in him.

25Rejoice doth thy father and thy mother, Yea, she that bare thee is joyful.

26Give, my son, thy heart to me, And let thine eyes watch my ways.

27For a harlot [is] a deep ditch, And a strange woman [is] a strait pit.

28She also, as catching prey, lieth in wait, And the treacherous among men she increaseth.

29Who hath woe? who hath sorrow? Who hath contentions? who hath plaint? Who hath wounds without cause? Who hath redness of eyes?

30Those tarrying by the wine, Those going in to search out mixed wine.

31See not wine when it showeth itself red, When it giveth in the cup its colour, It goeth up and down through the upright.

32Its latter end — as a serpent it biteth, And as a basilisk it stingeth.

33Thine eyes see strange women, And thy heart speaketh perverse things.

34And thou hast been as one lying down in the heart of the sea, And as one lying down on the top of a mast.

35'They smote me, I have not been sick, They beat me, I have not known. When I awake — I seek it yet again!'