2 Maccabees

1But Simon, of whom we spoke before, and of his country, spoke ill of Onias, as though he had incited Heliodorus to do these things, and had been the promoter of evils:

2And he presumed to call him a traitor to the kingdom, who provided for the city, and defended his nation, and wed zealous for the law of God.

3But when the enmities proceeded so far, that murders also were committed by some of Simon’s friends:

4Onias considering the danger of this contention, and that Apollonius, who was the governor of Celesyria and Phenicia, was outrageous, which increased the malice of Simon, went to the king,

5Not to be an accuser of his countrymen, but with a view to the common good of all the people.

6For he saw that, except the king took care, it was impossible that matters should be settled in peace, or that Simon would cease from his folly.

7But after the death of Seleucus, when Antiochus, who was called the Illustrious, had taken possession of the kingdom, Jason the brother of Onias ambitiously sought the high priesthood:

8And went to the king, promising him three hundred and sixty talents of silver, and out of other revenues fourscore talents.

9Besides this he promised also a hundred and fifty more, if he might have license to set him up a place for exercise, and a place for youth, and to entitle them, that were at Jerusalem, Antiochians.

10Which when the king had granted, and he had gotten the rule into his hands, forthwith he began to bring over his countrymen to the fashion of the heathens.

11And abolishing those things, which had been decreed of special favour by the kings in behalf of the Jews, by the means of John the father of that Eupolemus, who went ambassador to Rome to make amity and alliance, he disannulled the lawful ordinances of the citizens, and brought in fashions that were perverse.

12For he had the boldness to set up, under the very castle, a place of exercise, and to put all the choicest youths in brothel houses.

13Now this was not the beginning, but an increase, and progress of heathenish and foreign manners, through the abominable and unheard of wickedness of Jason, that impious wretch and no priest.

14Insomuch that the priests were not now occupied about the offices of the altar, but despising the temple and neglecting the sacrifices, hastened to be partakers of the games, and of the unlawful allowance thereof, and of the exercise of the discus.

15And setting nought by the honours of their fathers, they esteemed the Grecian glories for the best:

16For the sake of which they incurred a dangerous contention, and followed earnestly their ordinances, and in all things they coveted to be like them, who were their enemies and murderers.

17For acting wickedly against the laws of God doth not pass unpunished: but this the time following will declare.

18Now when the game that was used every fifth year was kept at Tyre, the king being present,

19The wicked Jason sent from Jerusalem sinful men to carry three hundred didrachmas of silver for the sacrifice of Hercules; but the bearers thereof desired it might not be bestowed on the sacrifices, because it was not necessary, but might be deputed for other charges.

20So the money was appointed by him that sent it to the sacrifice of Hercules: but because of them that carried it was employed for the making of galleys.

21Now when Apollonius the son of Mnestheus was sent into Egypt to treat with the nobles of king Philometor, and Antiochus understood that he was wholly excluded from the affairs of the kingdom, consulting his own interest, he departed thence and came to Joppe, and from thence to Jerusalem:

22Where he was received in a, magnificent manner by Jason, and the city, and came in with torch lights, and with praises, and from thence he returned with his army into Phenicia.

23Three years afterwards Jason sent Menelaus, brother of the aforesaid Simon, to carry money to the king, and to bring answers from him concerning certain necessary affairs.

24But he being recommended to the king, when he had magnified the appearance of his power, got the high priesthood for himself, by offering more than Jason by three hundred talents of silver.

25So having received the king’s mandate, he returned bringing nothing worthy of the high priesthood: but having the mind of a cruel tyrant, and the rage of a savage beast.

26Then Jason, who had undermined his own brother, being himself undermined, was driven out a fugitive into the country of the Ammonites.

27So Menelaus got the principality: but as for the money he had promised to the king he took no care, when Sostratus the governor of the castle called for it.

28For to him appertained the gathering of the taxes: wherefore they were both called before the king.

29And Menelaus was removed from the priesthood, Lysimachus his brother succeeding: and Sostratus was made governor of the Cyprians.

30When these things were in doing, it fell out that they of Tharsus and Mallos raised a sedition, because they were given for a gift to Antiochis, the king’s concubine.

31The king therefore went in all haste to appease them, leaving Andronicus, one of his nobles, for his deputy.

32Then Menelaus supposing that he had found a convenient time, having stolen certain vessels of gold out of the temple, gave them to Andronicus, and others he had sold at Tyre, and in the neighbouring cities.

33Which when Onias understood most certainly, he reproved him, keeping himself in a safe place at Antioch beside Daphne.

34Whereupon Menelaus coming to Andronicus, desired him to kill Onias. And he went to Onias, and gave him his right hand with an oath, and (though he were suspected by him) persuaded him to come forth out of the sanctuary, and immediately slew him, without any regard to justice.

35For which cause not only the Jews, but also the other nations, conceived indignation, and were much grieved for the unjust murder of so great a man.

36And when the king was come back from the places of Cilicia, the Jews that were at Antioch, and also the Creaks went to him: complaining of the unjust murder of Onias.

37Antiochus therefore was grieved in his mind for Onias, and being moved to pity, shed tears, remembering the sobriety and modesty of the deceased.

38And being inflamed to anger, he commanded Andronicus to be stripped of his purple, and to be led about through all the city: and that in the same place wherein he had committed the impiety against Onias, the sacrilegious wretch should be put to death, the Lord repaying him his deserved punishment.

39Now when many sacrileges had been committed by Lysimachus in the temple by the counsel of Menelaus, and the rumour of it was spread abroad, the multitude gathered themselves together against Lysimachus, a great quantity of gold being already carried away.

40Wherefore the multitude making an insurrection, and their minds being filled with anger, Lysimachus armed about three thousand men, and began to use violence, one Tyrannus being captain, a man far gone both in age, and in madness.

41But when they perceived the attempt of Lysimachus, some caught up stones, some strong clubs: and some threw ashes upon Lysimachus,

42And many of them were wounded, and some struck down to the ground, but all were put to flight: and as for the sacrilegious fellow himself, they slew him beside the treasury.

43Now concerning these matters, an accusation was laid against Menelaus.

44And when the king was come to Tyre, three men were sent from the ancients to plead the cause before him.

45But Menelaus being convicted, promised Ptolemee to give him much money to persuade the king to favour him.

46So Ptolemee went to the king in a certain court where he was, as it were to cool himself, and brought him to be of another mind:

47So Menelaus who was guilty of all the evil, was acquitted by him of the accusations: and those poor men, who, if they had pleaded their cause even before Scythians, should have been judged innocent, were condemned to death.

48Thus they that prosecuted the cause for the city, and for the people, and the sacred vessels, did soon suffer unjust punishment.

49Wherefore even the Tyrians being moved with indignation, were liberal towards their burial.

50And so through the covetousness of them that were in power, Menelaus continued in authority, increasing in malice to the betraying of the citizens.

1Ông Si-môn được nói đến ở trên là người trước kia đã tiết lộ kho tàng và phản bội tổ quốc, lúc này lại vu khống thượng tế Ô-ni-a, coi thượng tế như người đã ngược đãi ông Hê-li-ô-đô-rô và gây ra các tai hoạ.

2Ông Si-môn dám gọi vị ân nhân của thành phố, người bảo vệ đồng bào, người nhiệt thành với Lề Luật là kẻ mưu phản.

3Hận thù ngày càng gia tăng, đến nỗi một trong số những người được ông Si-môn tin cậy đã phạm tội sát nhân.

4Thượng tế Ô-ni-a nhận thấy cuộc tranh chấp thật là nguy hiểm và sự ủng hộ của ông A-pô-lô-ni-ô, con ông Mê-nét-thê-ô, tướng chỉ huy miền Coi-lê Xy-ri và Phê-ni-xi càng làm cho ông Si-môn thêm độc ác,

5nên thượng tế Ô-ni-a đến yết kiến nhà vua, không phải để tố cáo đồng bào mình, nhưng vì lợi ích chung của toàn dân và riêng cho mỗi người.

6Quả thật, thượng tế thấy rõ nếu nhà vua không can thiệp, thì đất nước không thể hưởng bình an, và ông Si-môn chẳng bỏ được tính ngông cuồng.

7Khi vua Xê-lêu-cô băng hà và vua An-ti-ô-khô biệt danh là Ê-pi-pha-nê nắm quyền cai trị vương quốc, thì ông Gia-xon, em của ông Ô-ni-a, đã đoạt chức thượng tế.

8Nhân một buổi yết kiến vua, ông hứa nộp cho vua mười ngàn ký bạc và thêm hai ngàn bốn trăm ký lấy từ nguồn lợi khác ;

9ngoài ra ông còn hứa sẽ nộp bốn ngàn năm trăm ký bạc nữa, nếu ông được phép dùng quyền riêng thiết lập một thao trường và một huấn trường, cùng lập danh sách những công dân An-ti-ô-khô tại Giê-ru-sa-lem.

10Được nhà vua chấp thuận, lại có quyền trong tay, ông Gia-xon liền cưỡng bách đồng bào sống theo lối Hy-lạp.

11Ông cũng bãi bỏ các đặc quyền nhà vua đã ban cho người Do-thái vì lòng nhân đạo, nhờ hoạt động của ông Gio-an, cha của ông Êu-pô-lê-mô, người sau này được cử làm đại sứ ký kết hoà ước hữu nghị và liên minh với người Rô-ma. Ông còn huỷ bỏ các tổ chức hợp pháp và lập ra các tục lệ mới trái với Lề Luật.

12Quả vậy ông lấy làm thích thú xây dựng một thao trường ngay dưới chân đồi Ắc-rô-pô-li và đưa các học viên ưu tú của huấn trường thuộc quyền ông tới thao luyện.

13Cũng vì sự gian tà quá quắt của Gia-xon, một tên vô lại chứ đâu phải thượng tế, mà phong trào Hy-lạp hoá đạt tới đỉnh cao, và phong tục ngoại giáo phát triển mạnh,

14đến nỗi các tư tế không còn hăm hở phục vụ bàn thờ nữa, nhưng lại coi khinh Đền Thờ, chểnh mảng trong việc dâng hy lễ ; nên khi vừa nghe có tiếng cồng báo hiệu là họ vội vàng đến đấu trường tham dự trò chơi trái với Lề Luật.

15Các tư tế không còn đếm xỉa gì đến danh dự quốc gia, mà lại rất mực ham chuộng vẻ huy hoàng của văn hoá Hy-lạp.

16Chính vì thế, họ lại phải rơi vào hoàn cảnh khó khăn, vì những kẻ mà họ cố theo đòi bắt chước cách ăn thói ở và muốn được nên giống về mọi mặt, lại trở nên kẻ thù và người đàn áp họ.

17Hành động ngạo ngược chống Luật Thiên Chúa đâu phải chuyện thường. Đó là điều giai đoạn sau sẽ chứng minh.

18Trong cuộc đại hội thể dục thể thao, tổ chức bốn năm một lần ở Tia, có nhà vua hiện diện,

19ông Gia-xon, một người đê tiện đã cử một phái đoàn đại diện cho những công dân An-ti-ô-khô từ Giê-ru-sa-lem đến mang theo ba trăm quan tiền để dâng lễ kính thần Hê-rắc-lê. Nhưng các người mang tiền xin đừng dùng số bạc ấy để tế lễ, vì việc đó không thích hợp, mà lại xin dùng vào một khoản khác.

20Vậy số bạc ấy lẽ ra phải được dùng vào việc dâng lễ kính thần Hê-rắc-lê, theo ý người gửi, nhưng do lời yêu cầu của những người mang tiền, người ta lại đem dùng vào việc đóng tàu chiến.

21Ông A-pô-lô-ni-ô, con ông Mê-nét-thê-ô, được cử sang Ai-cập dự đại lễ của vua Phi-lô-mê-tô. Khi được biết vua Phi-lô-mê-tô chống đối đường lối chính trị của mình, vua An-ti-ô-khô tỏ ra bận tâm về an ninh của chính mình, nên đích thân đến Gia-phô, rồi đến Giê-ru-sa-lem.

22Vua được ông Gia-xon và thành phố nghênh đón rất trọng thể. Vua tiến vào thành phố giữa hội hoa đăng và tiếng hò reo vang trời dậy đất ; sau đó vua dẫn đoàn quân đến đóng trại ở Phê-ni-xi.

23Ba năm sau ông Gia-xon sai ông Mê-nê-la-ô, em ông Si-môn, đem tiền bạc dâng nhà vua và hoàn thành công việc thương lượng những vấn đề cấp bách.

24Khi được vào chầu vua, ông Mê-nê-la-ô đã tự đề cao mình khiến vua có cảm tưởng ông là một nhân vật quan trọng. Nhờ dâng cho vua số bạc trội hơn số bạc của ông Gia-xon gần chín ngàn ký, nên ông đã đoạt được chức thượng tế.

25Nhận được giấy sắc phong của vua, ông trở về ; ông chẳng có gì xứng với chức thượng tế, mà chỉ có bộ mặt đằng đằng sát khí của tên bạo chúa và những cơn giận lồng lộn của con thú dữ.

26Và như vậy ông Gia-xon đã mưu mô đoạt chức thượng tế của anh mình, thì giờ đây lại bị người khác mưu mô đoạt mất, nên bó buộc phải trốn sang miền Am-ma-ni-tít.

27Còn ông Mê-nê-la-ô, tuy đã có chức thượng tế, nhưng lại không nộp số bạc như đã hứa với vua.

28Vì thế ông Xốt-ra-tô, vị chỉ huy đồi Ắc-rô-pô-li, lên tiếng đòi ông này phải nộp, vì ông Xốt-ra-tô có nhiệm vụ thu thuế. Do đó, cả hai đã bị vua triệu hồi.

29Ông Mê-nê-la-ô để cho em là ông Ly-xi-ma-khô làm thượng tế thay mình, còn ông Cơ-ra-tê, thủ lãnh người đảo Sýp, thay thế ông Xốt-ra-tô.

30Trong thời gian ấy, dân Tác-xô và Ma-lốt nổi loạn, vì các thành của họ được tặng cho bà An-ti-ô-khít, cung phi của vua.

31Vậy vua hối hả đi dàn xếp việc này, trao quyền nhiếp chính cho một quan đại thần là ông An-rô-ni-cô.

32Ông Mê-nê-la-ô tưởng là nắm được cơ hội thuận tiện nên đã ăn cắp một ít đồ bằng vàng của Đền Thờ đem biếu ông An-rô-ni-cô ; ông cũng may mắn bán được một số đồ khác ở Tia và các thành lân cận.

33Thượng tế Ô-ni-a biết rõ các điều ấy liền khiển trách ông Mê-nê-la-ô, sau khi đã rút vào nơi trú ẩn an toàn ở Đáp-nê, gần An-ti-ô-khi-a.

34Bởi thế, ông Mê-nê-la-ô đi gặp riêng ông An-rô-ni-cô và hối thúc ông này ra tay thủ tiêu ông Ô-ni-a. Vậy ông An-rô-ni-cô đến gặp ông Ô-ni-a, dùng mưu trấn an, đưa tay phải ra mà thề. Tuy ông Ô-ni-a có nghi ngờ, nhưng ông An-rô-ni-cô cũng đã thuyết phục được ông ra khỏi nơi trú ẩn an toàn. Lập tức ông thủ tiêu ông Ô-ni-a, chẳng kể gì công lý.

35Chính vì thế, không những người Do-thái mà cả nhiều người ngoại bang cũng phẫn uất và bất bình về tội sát hại con người ấy.

36Khi vua từ các miền thuộc xứ Ki-li-ki-a trở về, các người Do-thái trong thành và cả những người Hy-lạp vốn căm ghét tội ác đều đến gặp vua, vì ông Ô-ni-a đã bị sát hại vô lý.

37Vua An-ti-ô-khô rất đỗi ưu phiền, vua động lòng trắc ẩn, khóc thương người quá cố đầy khôn ngoan và mực thước.

38Vua đùng đùng nổi giận, bắt lột ngay áo vải điều An-rô-ni-cô đang mặc, truyền xé rách y phục, rồi dẫn đi khắp thành phố, cho đến chính nơi ông ta đã phạm tội sát hại ông Ô-ni-a, và tại đó vua đã cho tên sát nhân lìa đời. Thế là Đức Chúa đã giáng cho ông ta một hình phạt đích đáng.

39Đã xảy ra nhiều vụ ăn trộm của cải Đền Thờ trong thành, do ông Ly-xi-ma-khô chủ mưu và ông Mê-nê-la-ô đồng loã. Tin đồn lan ra ngoài, dân chúng hùa nhau chống lại ông Ly-xi-ma-khô. Nhiều đồ vật bằng vàng đã bị lấy mất.

40Khi thấy dân chúng nổi dậy, lòng đầy căm phẫn, ông Ly-xi-ma-khô vũ trang cho khoảng ba ngàn người. Ông ra lệnh cho chúng đàn áp dã man, dưới quyền chỉ huy của tên Au-ra-nô, tuổi tuy cao nhưng tính ngông cuồng lại chẳng kém.

41Thấy ông Ly-xi-ma-khô tấn công, dân chúng người thì lượm đá, kẻ thì cầm gậy, một số người bốc tro có sẵn ở đấy, ném loạn xạ vào quân của ông Ly-xi-ma-khô.

42Vì thế, họ làm cho nhiều người trong bọn chúng bị thương, một số chết và khiến những tên còn sót lại phải đào tẩu : còn chính tên ăn cắp của cải Đền Thờ thì bị hạ sát ngay bên cạnh kho tàng.

43Người ta truy tố ông Mê-nê-la-ô về những việc ấy.

44Khi vua An-ti-ô-khô đến Tia, ba sứ giả được hội đồng kỳ mục cử đi buộc tội ông ta.

45Ông Mê-nê-la-ô biết mình thua cuộc, nên hứa tặng ông Pơ-tô-lê-mai, con ông Đô-ry-mê-nê, một số tiền lớn, để ông ta can thiệp với nhà vua.

46Thế là ông Pơ-tô-lê-mai đưa vua ra ngoài hành lang như để hóng mát và ông ta đã làm cho nhà vua thay đổi ý kiến.

47Nhà vua tha cho ông Mê-nê-la-ô, người đã gây ra tất cả các tội ác, khỏi bị tố cáo, nhưng lại kết án tử hình những người đáng thương, những người này giả như có bị đem ra trước toà án của những kẻ mọi rợ, ắt cũng được tha bổng.

48Vậy những người biện hộ cho thành, cho dân và các đồ thờ phượng đã phải lãnh ngay một bản án bất công.

49Chính vì vậy, ngay cả dân thành Tia cũng căm giận trước tội ác, nên đã lo mai táng họ hết sức trọng thể.

50Còn ông Mê-nê-la-ô, dựa vào bọn cường quyền tham nhũng mà vẫn tại chức, mỗi ngày một thêm độc ác và trở nên kẻ thù nguy hiểm của đồng bào.