2 Maccabees

1Therefore when the holy city was inhabited with all peace, and the laws as yet were very well kept, because of the godliness of Onias the high priest, and the hatred his soul had of evil,

2It came to pass that even the kings themselves, and the princes esteemed the place worthy of the highest honour, and glorified the temple with very great gifts:

3So that Seleucus king of Asia allowed out of his revenues all the charges belonging to the ministry of the sacrifices.

4But one Simon of the tribe of Benjamin, who was appointed overseer of the temple, strove in opposition to the high priest, to bring about some unjust thing in the city.

5And when he could not overcome Onias he went to Apollonius the son of Tharseas, who at that time was governor of Celesyria and Phenicia:

6And told him, that the treasury in Jerusalem was full of immense sums of money, and the common store was infinite, which did not belong to the account of the sacrifices: and that it was possible to bring all into the king’s hands.

7Now when Apollonius had given the king notice concerning the money that he was told of, he called for Heliodorus, who had the charge over his affairs, and sent him with commission to bring him the foresaid money.

8So Heliodorus forthwith began his journey, under a colour of visiting the cities of Celesyria and Phenicia, but indeed to fulfill the king’s purpose.

9And when he was come to Jerusalem, and had been courteously received in the city by the high priest, he told him what information had been given concerning the money: and declared the cause for which he was come: and asked if these things were so indeed.

10Then the high priest told him that these were sums deposited, and provisions for the subsistence of the widows and the fatherless.

11And that some part of that which wicked Simon had given intelligence of, belonged to Hircanus son of Tobias, a man of great dignity: and that the whole was four hundred talents of silver, and two hundred of gold:

12But that to deceive them who had trusted to the place and temple which is honoured throughout the whole world, for the reverence and holiness of it, was a thing which could not by any means be done.

13But he, by reason of the orders he had received from the king, said that by: all means the money must be carried to the king.

14So on the day he had appointed, Heliodorus entered in to order this matter. But there was no small terror throughout the whole city.

15And the priests prostrated themselves before the altar in their priests’ vestments, and called upon him from heaven, who made the law concerning things given to be kept, that he would preserve them safe, for them that had deposited them.

16Now whosoever saw the countenance of the high priest, was wounded in heart: for his face, and the changing of his colour declared the inward sorrow of his mind.

17For the man was so compassed with sadness and horror of the body, that it was manifest to them that beheld him, what sorrow he had in his heart.

18Others also came hocking together out of their houses, praying and making public supplication, because the place was like to come into contempt.

19And the women, girded with haircloth about their breasts, came together in the streets. And the virgins also that were shut up, came forth, some to Onias, and some to the walls, and others looked out of the windows.

20And all holding up their hands towards heaven, made supplication.

21For the expectation of the mixed multitude, and of the high priest who was in an agony, would have moved any one to pity.

22And these indeed called upon almighty God, to preserve the things that had been committed to them, safe and sure for those that had committed them.

23But Heliodorus executed that which he had resolved on, himself being present in the same place with his guard about the treasury.

24But the spirit of the almighty God gave a great evidence of his presence, so that all that had presumed to obey him, falling down by the power of God, were struck with fainting and dread.

25For there appeared to them a horse with a terrible rider upon him, adorned with a very rich covering: and he ran fiercely and struck Heliodorus with his fore feet, and he that sat upon him seemed to have armour of gold.

26Moreover there appeared two other young men beautiful and strong, bright and glorious, and in comely apparel: who stood by him, on either side, and scourged him without ceasing with many stripes.

27Arid Heliodorus suddenly fell to the ground, and they took him up covered with great darkness, and having put him into a litter they carried him out.

28So he that came with many servants, and all his guard into the aforesaid treasury, was carried out, no one being able to help him, the manifest power of God being known.

29And he indeed by the power of God lay speechless, and without all hope of recovery.

30But they praised the Lord because he had glorified his place: and the temple, that a little before was full of fear and trouble, when the almighty Lord appeared, was filled with joy and gladness.

31Then some of the friends of Heliodorus forthwith begged of Onias, that he would call upon the most High to grant him his life, who was ready to give up the ghost.

32So the high priest considering that the king might perhaps suspect that some mischief had been done to Heliodorus by the Jews, offered a sacrifice of health for the recovery of the man.

33And when the high priest was praying, the same young men in the same clothing stood by Heliodorus, and said to him: Give thanks to Onias the priest: because for his sake the Lord hath granted thee life.

34And thou having been scourged by God, declare unto all men the great works and the power of God. And having spoken thus, they appeared no more.

35So Heliodorus after he had offered a sacrifice to God, and made great vows to him, that had granted him life, and given thanks to Onias, taking his troops with him, returned to the king.

36And he testified to all men the works of the great God, which he had seen with his own eyes.

37And when the king asked Heliodorus, who might be a fit man to be sent yet once more to Jerusalem, he said:

38If thou hast any enemy or traitor to thy kingdom, send him thither, and thou shalt receive him again scourged, if so be he escape: for there is undoubtedly in that place a certain power of God.

39For he that hath his dwelling in the heavens, is the visitor, and protector of that place, and he striketh and destroyeth them that come to do evil to it.

40And the things concerning Heliodorus, and the keeping of the treasury fell out in this manner.

1Trong khi Thành Thánh được thái bình thịnh trị và Lề Luật thi hành nghiêm túc, nhờ thượng tế Ô-ni-a là người đạo hạnh và ghê tởm sự dữ,

2thì cả các vua cũng tôn trọng Nơi Thánh và dâng nhiều lễ vật quý giá để làm cho đền thờ thêm rực rỡ vinh quang,

3đến độ vua Xê-lêu-cô ở A-xi-a đã lấy tài sản riêng mà đài thọ mọi khoản chi phí về việc tế tự.

4Nhưng có một người tên là Si-môn, thuộc chi tộc Bin-ga, được đặt làm quản lý Đền Thờ ; ông bất đồng ý kiến với thượng tế về việc quản lý thị trường của thành đô.

5Vì không thể thắng thượng tế Ô-ni-a, nên ông đã đến gặp A-pô-lô-ni-ô, quê ở Thác-xê-ô, bấy giờ đang làm tổng trấn vùng Coi-lê Xy-ri và Phê-ni-xi,

6và đã báo cáo với ông A-pô-lô-ni-ô rằng kho tàng ở Giê-ru-sa-lem đầy dẫy của cải, nhiều đến nỗi không tài nào đếm hết số lượng tiền bạc to lớn ấy, mà số bạc ấy lại không thuộc về ngân quỹ dành cho tế tự, nên có thể buộc phải đặt tất cả của cải ấy dưới quyền vua.

7Vậy tướng A-pô-lô-ni-ô đi gặp nhà vua và cho vua biết về của cải người ta đã báo cho ông. Vua chọn ông Hê-li-ô-đô-rô đang làm tể tướng, và sai ông đi mang theo mệnh lệnh phải tịch thu những của cải nói trên.

8Lập tức ông Hê-li-ô-đô-rô lên đường, bề ngoài là đi thanh tra các thành thuộc vùng Coi-lê Xy-ri và Phê-ni-xi, nhưng kỳ thực là thi hành ý định của vua.

9Đến Giê-ru-sa-lem, ông được thượng tế của thành phố tiếp đón thân tình. Ông cho thượng tế biết chuyện người ta đã tiết lộ và nói rõ lý do khiến ông có mặt ở đây ; rồi ông hỏi sự việc đó có đúng như vậy không.

10Thượng tế trả lời rằng, không đúng như tên Si-môn vô đạo bày đặt, đó là tài sản của cô nhi quả phụ gửi,

11và một phần là của ông Hiếc-ca-nô, con ông Tô-bi-a, một nhân vật rất thế giá. Tất cả của cải ấy chỉ có gần mười hai ngàn ký bạc và sáu ngàn ký vàng.

12Vả lại, không bao giờ được phép làm thiệt hại những người vốn đặt tin tưởng vào Nơi Thánh, vào sự tôn nghiêm và bất khả xâm phạm của ngôi Đền Thờ được cả thế giới tôn kính.

13Nhưng dựa vào các chỉ dụ, ông Hê-li-ô-đô-rô nhất mực nói rằng phải đem tất cả của cải ấy xung vào kho tàng nhà vua.

14Vì thế vào ngày ấn định, ông tiến hành kiểm tra tất cả của cải ấy. Khắp cả thành, người ta lo sợ không ít.

15Các tư tế mặc lễ phục sấp mình trước bàn thờ dâng lễ toàn thiêu, cầu khẩn Chúa Trời là Đấng ra luật về việc ký thác của cải, xin Người gìn giữ nguyên vẹn những của người ta ký thác.

16Ai nhìn thấy diện mạo của thượng tế, cũng phải đau lòng, vì dáng điệu và sắc mặt của ông biểu lộ nỗi lo sợ trong tâm hồn.

17Nỗi lo sợ bao trùm con người ông, thân xác ông run lẩy bẩy, khiến người ta thấy rõ tâm hồn ông đang bị nỗi thống khổ xâu xé.

18Từng đoàn người đổ xô ra khỏi nhà, đi cầu nguyện chung với nhau vì Nơi Thánh sắp bị ô nhục.

19Đàn bà mặc váy vải thô tràn ngập đường phố ; con gái chưa chồng người thì chạy tuốn ra cổng, kẻ thì lên tường thành, một số nghiêng mình ra cửa sổ.

20Tất cả đều giơ tay lên trời cầu nguyện.

21Thảm hại biết bao khi nhìn thấy đám đông cúi rạp mình xuống và thượng tế sợ hãi kinh hoàng.

22Vậy đang khi họ cầu xin Thiên Chúa toàn năng giữ gìn cẩn thận và nguyên vẹn những của người ta ký thác,

23thì ông Hê-li-ô-đô-rô tiến hành điều đã quyết định.

24Nhưng ngay tại nơi ông và quân cận vệ lúc ấy đang có mặt tại kho bạc, thì Đức Chúa là Vua cao cả và quyền năng biểu lộ vinh quang rực rỡ, đến nỗi những ai cả gan đi vào đều bị Thiên Chúa quyền năng đánh phạt, khiến cho phải thất điên bát đảo.

25Thật vậy, trước mặt chúng xuất hiện một con ngựa với một kỵ binh oai phong lẫm liệt, yên cương lộng lẫy ; con ngựa hung hăng nhảy chồm lên, đưa hai vó trước đánh ông Hê-li-ô-đô-rô ; còn kỵ binh trông như mặc áo giáp bằng vàng.

26Cùng lúc ấy, có hai thanh niên khác hiện ra với ông, sức mạnh phi thường, diện mạo tuấn tú, y phục bảnh bao ; mỗi người đứng một bên, đánh ông tới tấp, giáng cho nhiều đòn chí tử.

27Đột nhiên ông ngã quỵ xuống đất, mặt tối sầm lại ; người ta vực ông lên, đặt vào cáng.

28Vừa mới đây chính con người này đã đi vào kho bạc nói trên cùng với đám người tháp tùng và nhóm cận vệ thì giờ đây lại phải để cho người ta khiêng ra ngoài vì không thể tự cứu mình được. Ai cũng thấy rõ ràng đó là do quyền năng Thiên Chúa.

29Trong khi ông Hê-li-ô-đô-rô bị Thiên Chúa quyền năng quật ngã phải nằm bất động, nói chẳng ra lời, không còn chút hy vọng và vô phương cứu chữa,

30thì những người Do-thái chúc tụng Đức Chúa, Đấng đã làm cho Nơi Thánh được tràn ngập vinh quang. Chỉ mới đây Đền Thờ chìm đắm trong kinh hoàng náo động, thì bây giờ nhờ Đức Chúa toàn năng tỏ mình, lại tràn đầy vui sướng hân hoan.

31Một số bạn hữu ông Hê-li-ô-đô-rô vội vàng xin thượng tế Ô-ni-a khẩn cầu Đấng Tối Cao cứu sống người sắp trút hơi thở cuối cùng.

32Thượng tế Ô-ni-a sợ vua hồ nghi người Do-thái bày mưu hãm hại ông Hê-li-ô-đô-rô, nên đã dâng hy lễ cầu xin Thiên Chúa cứu chữa ông.

33Trong khi thượng tế dâng lễ xá tội, thì cũng hai người thanh niên ấy, mặc cùng một thứ y phục như trước, lại hiện ra, đứng gần ông và nói : “Ngươi phải hết lòng tạ ơn thượng tế Ô-ni-a, vì quả thật nhờ thượng tế mà Đức Chúa đã gia ân cho ngươi được sống.

34Ngươi đã bị Chúa Trời quật ngã, thì chính ngươi phải công bố cho mọi người biết quyền năng cao cả của Thiên Chúa.” Nói xong, họ biến mất.

35Sau khi dâng hy lễ kính Đức Chúa, ông Hê-li-ô-đô-rô đã long trọng thề hứa với Đấng đã ban lại cho ông sự sống. Ông chào từ biệt thượng tế Ô-ni-a, rồi cùng đoàn quân trở về với vua.

36Ông làm chứng cho mọi người về những việc Thiên Chúa cao cả đã làm, mà chính ông đã được nhìn thấy tận mắt.

37Vua hỏi ông Hê-li-ô-đô-rô xem ai là người xứng đáng để được cử đi Giê-ru-sa-lem một lần nữa. Ông trả lời :

38“Nếu vua có kẻ thù, hay người nào âm mưu phản quốc, thì xin sai đến đó ; nếu nó còn sống sót mà trở về với vua thì cũng bị đánh tơi bời ; vì quả thật, quyền năng cao cả của Thiên Chúa bao trùm Nơi Thánh.

39Quả vậy, Đấng ngự trên trời luôn giữ gìn che chở nơi ấy ; Người sẽ quật ngã và tiêu diệt những ai đến đó làm điều ác.”

40Đó là truyện ông Hê-li-ô-đô-rô và việc bảo vệ kho bạc.