1 Maccabees

1And the king of Egypt gathered together an army, like the sand that lieth upon the sea shore, and many ships: and he sought to get the kingdom of Alexander by deceit, and join it to his own kingdom.

2And he went out into Syria with peaceable words, and they opened to him the cities, and met him: for king Alexander had ordered them to go forth to meet him, because he was his father in law.

3Now when Ptolemee entered into the cities, he put garrisons of soldiers in every city.

4And when he came near to Azotus, they shewed him the temple of Dagon that was burnt with fire, and Azotus, and the suburbs thereof that were destroyed, and the bodies that were cast abroad, and the graves of them that were slain in the battle, which they had made near the way.

5And they told the king that Jonathan had done these things, to make him odious: but the king held his peace.

6And Jonathan came to meet the king at Joppe with glory, and they saluted one another, and they lodged there.

7And Jonathan went with the king as far as the river, called Eleutherus: and he returned into Jerusalem.

8And king Ptolemee got the dominion of the cities by the sea side, even to Seleucia, and he devised evil designs against Alexander.

9And he sent ambassadors to Demetrius, saying: Come, let us make a league between us, and I will give thee my daughter whom Alexander hath, and thou shalt reign in the kingdom of thy father.

10For I repent that I have given him my daughter: for he hath sought to kill me.

11And he slandered him, because he coveted his kingdom.

12And he took away his daughter, and gave her to Demetrius, and alienated himself from Alexander, and his enmities were made manifest.

13And Ptolemee entered into Antioch, and set two crowns upon his head, that of Egypt, and that of Asia.

14Now king Alexander was in Cilicia at that time: because they that were in those places had rebelled.

15And when Alexander heard of it, he came to give him battle, and king Ptolemee brought forth his army, and met him with a strong power, and put him to flight.

16And Alexander fled into Arabia, there to be protected: and king Ptolemee was exalted.

17And Zabdiel the Arabian took off Alexander’s head, and sent it to Ptolemee.

18And king Ptolemee died the third day after: and they that were in the strong holds were destroyed by them that were within the camp.

19And Demetrius reigned in the hundred and sixty-seventh year.

20In those days Jonathan gathered together them that were in Judea, to take the castle that was in Jerusalem: and they made many engines of war against it.

21Then some wicked men that hated their own nation, went away to king Demetrius, and told him that Jonathan was besieging the castle.

22And when he heard it, he was angry: and forthwith he came to Ptolemais, and wrote to Jonathan, that he should not besiege the castle, but should come to him in haste, and speak to him.

23But when Jonathan heard this, he bade them besiege it still: and he chose some of the ancients of Israel, and of the priests, and put himself in danger.

24And he took gold, and silver, and raiment, and many other presents, and went to the king to Ptolemais, and he found favour in his sight.

25And certain wicked men of his nation made complaints against him.

26And the king treated him as his predecessor had done before: and he exalted him in the sight of all his friends.

27And he confirmed him in the high priesthood, and all the honours he had before, and he made him the chief of his friends.

28And Jonathan requested of the king that he would make Judea free from tribute, and the three governments, and Samaria, and the confines thereof: and he promised him three hundred talents.

29And the king consented: and he wrote letters to Jonathan of all these things to this effect.

30King Demetrius to his brother Jonathan, and to the nation of the Jews, greeting.

31We send you here a copy of the letter, which we have written to Lasthenes our parent concerning you, that you might know it.

32King Demetrius to Lasthenes his parent, greeting.

33We have determined to do good to the nation of the Jews who are our friends, and keep the things that are just with us, for their good will which they bear towards us.

34We have ratified therefore unto them all the borders of Judea, and the three cities, Apherema, Lydda, and Ramatha, which are added to Judea, out of Samaria, and all their confines, to be set apart to all them that sacrifice in Jerusalem, instead of the payments which the king received of them every year, and for the fruits of the land, and of the trees.

35And as for other things that belonged to us of the tithes, and of the tributes, from this time we discharge them of them: the saltpans also, and the crowns that were presented to us.

36We give all to them, and nothing hereof shall be revoked from this time forth and for ever.

37Now therefore see that thou make a copy of these things, and let it be given to Jonathan, and set upon the holy mountain, in a conspicuous place.

38And king Demetrius seeing that the land was quiet before him, and nothing resisted him, sent away all his forces, every man to his own place, except the foreign army, which he had drawn together from the islands of the nations: so all the troops of his fathers hated him.

39Now there was one Tryphon who had been of Alexander’s party before: who seeing that all the army murmured against Demetrius, went to Emalchuel the Arabian, who brought up Antiochus the son of Alexander.

40And he pressed him much to deliver him to him, that he might be king in his father’s place: and he told him all that Demetrius had done, and how his soldiers hated him. And he remained there many days.

41And Jonathan sent to king Demetrius, desiring that he would cast out them that were in the castle in Jerusalem, and those that were in the strong holds: because they fought against Israel.

42And Demetrius sent to Jonathan, saying: I will not only do this for thee, and for thy people, but I will greatly honour thee, and thy nation, when opportunity shall serve.

43Now therefore thou shalt do well if thou send me men to help me: for all my army is gone from me.

44And Jonathan sent him three thousand valiant men to Antioch: and they came to the king, and the king was very glad of their coming.

45And they that were of the city assembled themselves together, to the number of a hundred and twenty thousand men, and would have killed the king.

46And the king fled into the palace, and they of the city kept the passages of the city, and began to fight.

47And the king called the Jews to his assistance: and they came to him all at once, and they all dispersed themselves through the city.

48And they slew in that day a hundred thousand men, and they set fire to the city, and got many spoils that day, and delivered the king.

49And they that were of the city saw that the Jews had got the city as they would: and they were discouraged in their minds, and cried to the king, making supplication, and saying:

50Grant us peace, and let the Jews cease from assaulting us, and the city.

51And they threw down their arms, and made peace, and the Jews were glorified in the sight of the king, and in the sight of all that were in his realm, and were renowned throughout the kingdom, and returned to Jerusalem with many spoils.

52So king Demetrius sat in the throne of his kingdom: and the land was quiet before him.

53And he falsified all whatsoever he had said, and alienated himself from Jonathan, and did not reward him according to the benefits he had received from him, but gave him great trouble.

54And after this Tryphon returned, and with him Antiochus the young boy, who was made king, and put on the diadem.

55And there assembled unto him all the hands which Demetrius had sent away, and they fought against Demetrius, who turned his back and fled.

56And Tryphon took the elephants, and made himself master of Antioch.

57And young Antiochus wrote to Jonathan, saying: I confirm thee in the high priesthood, and I appoint thee ruler over the four cities, and to be one of the king’s friends.

58And he sent him vessels of gold for his service, and he gave him leave to drink in gold, and to be clothed in purple, and to wear a golden buckle:

59And he made his brother Simon governor from the borders of Tyre even to the confines of Egypt.

60Then Jonathan went forth and passed through the cities beyond the river: and all the forces of Syria gathered themselves to him to help him, and he came to Ascalon, and they met him honourably out of the city.

61And he went from thence to Gaza: and they that were in Gaza shut him out: and he besieged it, and burnt all the suburbs round about, and took the spoils.

62And the men of Gaza made supplication to Jonathan, and he gave them the right hand: and he took their sons for hostages, and sent them to Jerusalem: and he went through the country as far as Damascus.

63And Jonathan heard that the generals of Demetrius were come treacherously to Cades, which is in Galilee, with a great army, purposing to remove him from the affairs of the kingdom:

64And he went against them: but left his brother Simon in the country.

65And Simon encamped against Bethsura, and assaulted it many days, and shut them up.

66And they desired him to make peace, and he granted it them: and he cast them out from thence, and took the city, and placed a garrison in it.

67And Jonathan, and his army encamped by the water of Genesar, and before it was light they were ready in the plain of Asor.

68And behold the army of the strangers met him in the plain, and they laid an ambush for him in the mountains: but he went out against them.

69And they that lay in ambush arose out of their places, and joined battle.

70And all that were on Jonathan’s side fled, and none was left of them, but Mathathias the son of Absalom, and Judas the son of Calphi, chief captain of the army.

71And Jonathan rent his garments, and cast earth upon his head, and prayed.

72And Jonathan turned again to them to battle, and he put them to flight, and they fought.

73And they of his part that fled saw this, and they turned again to him, and they all with him pursued the enemies even to Cades to their own camp, and they came even thither.

74And there fell of the aliens in that day three thousand men: and Jonathan returned to Jerusalem.

1Vua Ai-cập là Pơ-tô-lê-mai tập trung quân lính đông như cát ngoài bãi biển và tập trung nhiều chiến thuyền ; vua mưu mô chiếm vương quốc của vua A-lê-xan-đê và sáp nhập vào vương quốc của mình.

2Vua Pơ-tô-lê-mai đi đến Xy-ri, nói năng hoà nhã, nên dân thành đã mở cửa đón vua, theo lệnh của vua A-lê-xan-đê vì vua ấy là nhạc phụ của vua A-lê-xan-đê.

3Nhưng vừa tới thành nào vua đặt ngay lính canh trong thành ấy.

4Khi vua đến gần Át-đốt, người ta chỉ cho vua thấy đền thờ Đa-gôn bị thiêu huỷ, thành Át-đốt và các vùng phụ cận bị triệt hạ, xác người nằm rải rác đó đây và những xác người mà ông Giô-na-than đã phóng hoả đốt thành than trong cuộc giao chiến, vì những xác ấy đã bị chất thành đống trên đường vua đi.

5Người ta thuật lại cho vua những gì ông Giô-na-than đã gây ra, có ý cho vua khiển trách ông ; nhưng vua làm thinh.

6Ông Giô-na-than đến Gia-phô và nghênh đón vua long trọng ; hai bên chào hỏi nhau và nghỉ đêm tại đó.

7Ông Giô-na-than tháp tùng vua đến sông có tên là Ê-lêu-thê-rô, rồi trở về Giê-ru-sa-lem.

8Còn vua Pơ-tô-lê-mai thì chiếm cứ các thành miền duyên hải cho đến cảng Xê-lêu-ki-a và tìm cách mưu hại vua A-lê-xan-đê.

9Vua Pơ-tô-lê-mai sai sứ đến gặp vua Đê-mết-ri-ô và thưa : “Xin mời ngài đến, chúng ta cùng ký giao ước với nhau và tôi sẽ gả con gái của tôi cho ngài, người con gái hiện là vợ A-lê-xan-đê, rồi ngài sẽ cai trị vương quốc của thân phụ ngài.

10Quả thật, tôi lấy làm tiếc là đã gả con gái cho ông ta, vì ông ta đã tìm cách giết tôi.”

11Vua Pơ-tô-lê-mai trách móc như thế vì muốn chiếm đoạt vương quốc của vua A-lê-xan-đê.

12Sau khi bắt con gái về, nhà vua gả cho vua Đê-mết-ri-ô và đoạn giao với vua A-lê-xan-đê. Mối thù nghịch giữa đôi bên thật là rõ rệt.

13Vua Pơ-tô-lê-mai tiến vào An-ti-ô-khi-a và lên ngôi cai trị miền A-xi-a ; như vậy nhà vua cai trị cả hai miền Ai-cập và A-xi-a.

14Trong thời gian ấy, vua A-lê-xan-đê đang ở miền Ki-li-ki-a vì dân cư miền ấy nổi loạn.

15Nghe biết những việc đã xảy ra, vua A-lê-xan-đê liền đi giao chiến với vua Pơ-tô-lê-mai. Vua này lên đường nghênh chiến cùng với một lực lượng hùng hậu, khiến vua A-lê-xan-đê phải bỏ chạy.

16Vua A-lê-xan-đê trốn vào miền Ả-rập và nương náu tại đó ; thế là vua Pơ-tô-lê-mai toàn thắng.

17Nhưng một người Ả-rập tên là Dáp-đi-ên đã chặt đầu vua A-lê-xan-đê và gửi về cho vua Pơ-tô-lê-mai.

18Hai ngày sau vua Pơ-tô-lê-mai cũng chết. Quân Ai-cập đóng trong các pháo đài của vua đã bị dân cư ở đó sát hại.

19Vua Đê-mết-ri-ô lên ngôi trị vì năm một trăm sáu mươi bảy.

20Bấy giờ ông Giô-na-than tập hợp dân Giu-đê tiến đánh Thành Luỹ ở Giê-ru-sa-lem. Ông cho làm nhiều máy để tấn công.

21Có những tên vô lại thù ghét chính dân tộc mình, đã đi gặp vua Đê-mết-ri-ô và báo cho vua biết ông Giô-na-than đang bao vây Thành Luỹ.

22Thoạt nghe, vua nổi giận ; rồi khi vừa hay biết, vua lập tức lên đường đến Pơ-tô-lê-mai. Vua viết thư cho ông Giô-na-than, yêu cầu ông ngưng vây hãm Thành Luỹ và đến Pơ-tô-lê-mai gặp vua để thương nghị càng sớm càng tốt.

23Khi vừa hay biết, ông Giô-na-than ra lệnh tiếp tục vây hãm, rồi tuyển một số kỳ mục Ít-ra-en và một số tư tế cùng ông lao mình vào nguy hiểm.

24Ông lên đường đi gặp vua ở Pơ-tô-lê-mai, mang theo vàng bạc, quần áo và nhiều thứ quà khác khiến vua rất hài lòng.

25Bấy giờ có một số tên vô đạo trong dân đi tố cáo ông.

26Nhưng vua đối xử với ông như các vua trước đã đối xử, và đã làm cho ông được vẻ vang trước mặt toàn thể các bạn hữu của vua.

27Vua chuẩn nhận chức thượng tế và tất cả các tước vị ông đã có trước kia, lại còn kể ông vào số bạn hữu thân tín nhất của mình.

28Ông Giô-na-than xin vua miễn thuế cho miền Giu-đê và ba hạt thuộc miền Sa-ma-ri ; đổi lại, ông hứa dâng cho vua chín ngàn ký bạc.

29Vua chấp thuận và viết cho ông Giô-na-than một bức thư nội dung như sau :

30“Vua Đê-mết-ri-ô gửi lời chào Giô-na-than, người anh em và gửi lời chào dân tộc Do-thái.

31Chúng tôi đã gửi cho ông Lát-thê-nê, hoàng thân của chúng tôi một bức thư liên quan đến anh em. Đây là bản sao chúng tôi gửi cho anh em để anh em được tường :

32Vua Đê-mết-ri-ô gửi lời chào thân phụ là Lát-thê-nê !

33Đối với dân tộc Do-thái là bạn hữu luôn giữ lòng thành tín với chúng ta, chúng tôi quyết định đối xử tử tế với họ vì lẽ họ đã có lòng yêu mến chúng ta.

34Chúng tôi công nhận họ có chủ quyền trên cả lãnh thổ Giu-đê lẫn ba quận A-phê-rê-ma, Lốt và Ra-ma-tha-gim. Các quận này cũng như tất cả các vùng phụ thuộc đã được tách khỏi miền Sa-ma-ri và sáp nhập vào miền Giu-đê nay được dành cho những người lo việc tế tự ở Giê-ru-sa-lem. Từ đây họ không phải nộp thuế về hoa màu và trái cây cho hoàng gia, mà trước đây hằng năm họ vẫn phải nộp.

35Còn những khoản thuế khác vẫn phải nộp cho chúng tôi như thuế thập phân, các thứ thuế, thuế ruộng muối, thuế tiền vàng, từ nay chúng tôi cũng miễn hết.

36Không được huỷ bỏ một điều khoản nào trong các điều khoản trên, kể từ bây giờ cho tới mãi mãi.

37Vậy xin ngài sao thêm một bản và trao cho ông Giô-na-than để ông đặt trên núi thánh, tại nơi mọi người có thể nhìn thấy.”

38Thấy cõi đất đã im hơi lặng tiếng trước mặt mình và không còn sức kháng cự nào nữa, vua Đê-mết-ri-ô liền cho giải ngũ toàn thể quân đội, ai về nhà nấy, chỉ giữ lại số quân ngoại bang vua đã tuyển mộ trong đám dân trên các đảo. Vì thế tất cả quân đội do các vua trước để lại đều thù ghét vua.

39Vậy Try-phôn, một người thuộc phe vua A-lê-xan-đê, thấy tất cả quân đội xầm xì chống lại vua Đê-mết-ri-ô, ông ta liền đi gặp một người Ả-rập tên là I-man-cu-ê ; ông này đang nuôi dưỡng người con trai của vua A-lê-xan-đê là An-ti-ô-khô.

40Ông ta cố nài ép ông I-man-cu-ê trao đứa trẻ cho mình để đưa nó lên ngôi kế vị vua cha. Ông ta còn cho ông này biết tất cả những gì vua Đê-mết-ri-ô đã làm, cũng như thái độ thù nghịch của quân đội đối với vua ấy. Ông ta đã lưu lại đó một thời gian dài.

41Đang lúc ấy, ông Giô-na-than sai người đến gặp vua Đê-mết-ri-ô, yêu cầu vua trục xuất khỏi Giê-ru-sa-lem tất cả số quân đóng trong Thành Luỹ, cũng như số quân trong các pháo đài, bởi vì chúng luôn gây chiến với Ít-ra-en.

42Vua Đê-mết-ri-ô sai người đến nói với ông Giô-na-than rằng : “Không phải tôi chỉ làm có bấy nhiêu cho ông và dân tộc ông mà thôi, nhưng một khi có thời cơ thuận tiện, tôi còn làm cho ông và dân tộc ông được vẻ vang, hiển hách nữa.

43Còn bây giờ, ông sẽ làm một việc nghĩa, nếu ông gửi người đến giúp tôi, vì tất cả quân đội của tôi đều đã trở mặt.”

44Ông Giô-na-than đã gửi đến An-ti-ô-khi-a ba ngàn quân, những chiến binh dũng cảm ; họ đến với vua và vua đã mừng rỡ khi thấy họ.

45Dân chúng tập trung lại ở giữa thành, khoảng một trăm hai mươi ngàn người ; họ tính giết vua.

46Vua chạy trốn vào cung điện ; dân thành chiếm giữ các đường phố và bắt đầu tấn công.

47Vua kêu gọi người Do-thái tiếp viện ; những người này tập trung lại bên vua, rồi bủa ra khắp thành và đã giết chết khoảng một trăm ngàn người trong ngày hôm ấy.

48Họ phóng hoả đốt thành và ngày hôm ấy thu được nhiều chiến lợi phẩm, đồng thời cứu thoát được vua.

49Khi thấy người Do-thái đã làm chủ được thành phố như ý họ muốn, thì dân cư trong thành phố mất tinh thần ; họ kêu xin với vua :

50“Chúng tôi xin ngưng chiến ; xin vua bảo người Do-thái đừng tấn công chúng tôi và thành phố nữa !”

51Chúng quăng vũ khí xin cầu hoà, còn người Do-thái thì được vinh quang trước mặt vua và trước mặt toàn dân trong vương quốc của vua ; họ đã trở về Giê-ru-sa-lem, mang theo nhiều chiến lợi phẩm.

52Vua Đê-mết-ri-ô củng cố ngai vàng trong vương quốc ; cõi đất im hơi lặng tiếng trước mặt vua.

53Nhưng vua đã thất ước, không giữ tất cả những gì đã hứa và đối xử lạnh nhạt với ông Giô-na-than, coi ông như người xa lạ, không đền đáp công ơn ông đã làm cho vua, lại còn làm cho ông phải vô cùng điêu đứng.

54Sau đó, Try-phôn trở về, đem theo An-ti-ô-khô còn non trẻ. An-ti-ô-khô bắt đầu lên ngôi trị vì vương quốc.

55Toàn thể quân đội trước đây đã bị vua Đê-mết-ri-ô giải ngũ nay tập trung lại bên vua An-ti-ô-khô và giao chiến với vua Đê-mết-ri-ô, khiến vua này phải trốn chạy.

56Try-phôn đã bắt lấy voi và chiếm được thành An-ti-ô-khi-a.

57Vua An-ti-ô-khô trẻ đã viết cho ông Giô-na-than như sau : “Tôi công nhận ông là thượng tế và đặt ông cai quản bốn quận. Ông được kể vào hàng bạn hữu của vua.”

58Vua cũng gửi cho ông chén vàng và bộ bát đĩa, lại cho ông được quyền dùng chén vàng để uống, được mặc áo đỏ thẫm và dùng khuy cài áo bằng vàng.

59Vua đặt anh của ông là Si-môn làm tư lệnh coi từ Thang Tia cho đến ranh giới Ai-cập.

60Ông Giô-na-than ra đi, rảo khắp Vùng bên kia sông Êu-phơ-rát và các thành phố. Toàn thể quân đội Xy-ri họp lại bên ông để cùng ông chiến đấu. Ông đến Át-cơ-lôn ; dân thành ra đón ông rất long trọng.

61Từ đó, ông đi đến Ga-da. Vì người ta đóng cổng nên ông đã bao vây thành, phóng hoả đốt và cướp phá các vùng phụ cận.

62Dân thành Ga-da van nài ông Giô-na-than và ông đã cho ngưng chiến. Nhưng ông đã bắt hết con trai các thủ lãnh làm con tin và cho đưa về Giê-ru-sa-lem. Đoạn ông rảo qua khắp miền ấy cho đến tận Đa-mát.

63Ông Giô-na-than nghe biết là các tướng lãnh của vua Đê-mết-ri-ô đang ở Ke-đét thuộc miền Ga-li-lê, cùng với một đạo quân đông đảo ; họ mưu toan truất chức ông.

64Ông đi nghênh chiến với họ, để anh ông là Si-môn ở lại miền ấy.

65Ông Si-môn đóng trại gần Bết Xua, giao chiến nhiều ngày và công hãm thành ấy.

66Dân thành van nài ông cho ngưng chiến. Ông chấp thuận, nhưng đuổi họ ra khỏi đó, chiếm lấy thành và đặt quân canh giữ.

67Còn ông Giô-na-than cùng với đoàn quân đóng trại gần hồ Ghen-nê-xa. Sáng sớm, họ đến cánh đồng A-xo.

68Và này, đoàn quân ngoại bang chặn đánh ông trong cánh đồng ; trước đó, chúng đã bố trí một ổ phục kích trong miền núi để đánh ông, còn chúng thì dàn trận trực chiến với ông.

69Bấy giờ, quân ở các ổ phục kích rời bỏ vị trí, xông ra giao chiến.

70Mọi người thuộc phe ông Giô-na-than phải chạy trốn hết, chẳng còn lại một ai, ngoại trừ ông Mát-tít-gia, con ông Áp-sa-lôm và ông Giu-đa, con ông Khan-phi. Hai ông này là thủ lãnh các toán quân.

71Ông Giô-na-than xé áo mình ra, rắc bụi lên đầu và cầu nguyện.

72Rồi ông quay lại giao chiến với quân thù, khiến chúng phải chạy tứ tán.

73Thấy vậy, những người thuộc phe ông Giô-na-than đang chạy trốn, liền quay trở lại với ông và cùng ông truy kích cho đến tận Ke-đét, mãi tới doanh trại của chúng. Đoạn họ đóng trại ở đó.

74Ngày hôm ấy, có khoảng ba ngàn quân ngoại bang ngã gục ; còn ông Giô-na-than thì trở về Giê-ru-sa-lem.