# Proverbs

*Translation: Liturgy of the Hours Translation (Catholic)*  
*Exported from [Quillin](https://quillin.org)*

---

## Table of Contents

- [Chapter 1](#chapter-1)
- [Chapter 2](#chapter-2)
- [Chapter 3](#chapter-3)
- [Chapter 4](#chapter-4)
- [Chapter 5](#chapter-5)
- [Chapter 6](#chapter-6)
- [Chapter 7](#chapter-7)
- [Chapter 8](#chapter-8)
- [Chapter 9](#chapter-9)
- [Chapter 10](#chapter-10)
- [Chapter 11](#chapter-11)
- [Chapter 12](#chapter-12)
- [Chapter 13](#chapter-13)
- [Chapter 14](#chapter-14)
- [Chapter 15](#chapter-15)
- [Chapter 16](#chapter-16)
- [Chapter 17](#chapter-17)
- [Chapter 18](#chapter-18)
- [Chapter 19](#chapter-19)
- [Chapter 20](#chapter-20)
- [Chapter 21](#chapter-21)
- [Chapter 22](#chapter-22)
- [Chapter 23](#chapter-23)
- [Chapter 24](#chapter-24)
- [Chapter 25](#chapter-25)

---

## Chapter 1

> **1** Đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, ông là con vua Đa-vít và là vua Ít-ra-en.

> **2** Các châm ngôn này nhằm giúp con người

> **2** biết lẽ khôn ngoan và nhận lời nghiêm huấn,

> **2** hiểu được những lời lẽ thâm thuý cao sâu,

> **3** đón nhận lời nghiêm huấn để biết cách xử sự khôn ngoan :

> **3** biết sống công bằng, công minh và chính trực.

> **4** Các châm ngôn này

> **4** cũng nhằm giúp cho kẻ ngây thơ nên sáng suốt,

> **4** cho giới trẻ thêm hiểu biết và thận trọng.

> **5** Người khôn ngoan hãy nghe để được thêm kiến thức ;

> **5** người hiểu biết hãy nghe, và sẽ tìm được lời hướng dẫn.

> **6** Các châm ngôn này còn nhằm giúp ta hiểu

> **6** những châm ngôn và những lời bóng bẩy,

> **6** những ngôn từ và câu đố của các bậc hiền nhân.

> **7** Kính sợ ĐỨC CHÚA là bước đầu của tri thức.

> **7** Kẻ ngu si khinh thường khôn ngoan và lời nghiêm huấn.

> **8** Này con, giáo huấn của cha, con hãy nghe,

> **8** lời dạy của mẹ, con đừng gạt bỏ.

> **9** Vì những lời ấy sẽ là vòng hoa xinh con đội lên đầu,

> **9** là vòng kiềng con đeo vào cổ.

> **10** Này con, nếu bọn người tội lỗi có rủ rê con,

> **10** con chớ bao giờ ưng thuận.

> **11** Có thể chúng sẽ nói : “Lại đây với bọn tao.

> **11** Ta hãy nằm chờ để ra tay hạ sát,

> **11** rình cả đứa vô tội chẳng hề làm gì ta.

> **12** Như tử thần, ta hãy nuốt sống ăn tươi bọn chúng,

> **12** cho chúng phải sa vào âm phủ

> **12** ngay lúc còn khoẻ mạnh an lành.

> **13** Mọi của cải quý giá, ta sẽ chiếm hữu ;

> **13** của cướp được, ta sẽ chất đầy nhà.

> **14** Hãy cùng bọn tao đồng thuyền đồng hội,

> **14** rồi ta sẽ ăn đủ chia đều.”

> **15** Này con, nếu chúng nói như vậy,

> **15** con cũng đừng đi một đường với chúng,

> **15** cố giữ chân con xa khỏi lối chúng đi.

> **16** Chúng nhanh chân chạy theo điều dữ,

> **16** lại vội vàng đổ máu người ta.

> **17** Thật hoàn toàn vô ích

> **17** khi chim nhìn thấy lưới người giăng.

> **18** Chúng có ngờ đâu

> **18** chính chúng đang nằm chờ bị người ta sát hại,

> **18** đang rình gây tai hại cho chính mình.

> **19** Ai manh tâm trục lợi, số phận là thế đó.

> **19** Của phi nghĩa cướp đi sinh mạng người chiếm đoạt.

> **20** Đức Khôn Ngoan kêu to ngoài đường phố,

> **20** cất tiếng nơi quảng trường,

> **21** kêu gọi chỗ ồn ào náo nhiệt,

> **21** tuyên bố nơi cổng thành :

> **22** “Hỡi những kẻ ngây thơ khờ dại,

> **22** các ngươi còn chuộng sự ngu dốt đến bao giờ ?

> **22** Đến bao giờ kẻ nhạo báng còn ưa chế giễu,

> **22** đứa ngu si còn khinh sự hiểu biết ?

> **23** Hãy quay về nghe lời ta sửa dạy.

> **23** Này ta tuôn đổ thần khí ta trên các ngươi,

> **23** khiến các ngươi hiểu rõ lời ta dạy bảo.

> **24** Vì khi ta gọi, các ngươi đã khước từ ;

> **24** ta đưa tay ra, chẳng ai buồn để ý.

> **25** Các ngươi đã coi thường mọi lời ta khuyên nhủ,

> **25** đã không chấp nhận lời sửa dạy của ta.

> **26** Còn ta, ta sẽ nhạo cười ngày ngươi gặp hoạ,

> **26** sẽ chế giễu khi kinh hoàng ập xuống trên ngươi,

> **27** khi kinh hoàng ập xuống như cơn bão

> **27** và tai hoạ đến tựa cuồng phong,

> **27** khi cùng quẫn với đau thương

> **27** cứ trên ngươi mà giáng xuống.

> **28** Lúc ấy thiên hạ sẽ kêu đến ta, nhưng ta chẳng đáp lời,

> **28** sẽ kiếm tìm ta, nhưng không sao gặp được.

> **29** Vì hiểu biết Đức Chúa, chúng chẳng ưa,

> **29** kính sợ ĐỨC CHÚA, chúng không chọn,

> **30** vì chúng không chấp nhận lời ta khuyên răn,

> **30** và khinh nhờn điều ta sửa dạy,

> **31** nên chúng phải gánh hậu quả việc chúng làm,

> **31** chuốc vào thân hết mọi điều chúng toan tính.

> **32** Ngây thơ mà bướng bỉnh, ắt sẽ phải thiệt thân ;

> **32** ngu đần mà vô tâm, tránh sao khỏi tự diệt.

> **33** Ai nghe ta sẽ sống an toàn,

> **33** được yên ổn, chẳng sợ chi tai hoạ.”

---

## Chapter 2

> **1** Này con, nếu lời thầy, con luôn nhận lấy,

> **1** và huấn lệnh thầy, con hằng ấp ủ,

> **2** nếu con lắng tai nghe lẽ khôn ngoan,

> **2** và hướng lòng theo sự hiểu biết,

> **3** phải, nếu con cầu xin trí thông minh, van nài ơn hiểu biết,

> **4** nếu con tìm khôn ngoan như tìm bạc,

> **4** và lùng kiếm như thể kho tàng,

> **5** thì lúc đó con sẽ hiểu thế nào là kính sợ ĐỨC CHÚA,

> **5** và sẽ khám phá ra hiểu biết Thiên Chúa có nghĩa là gì.

> **6** Vì chính ĐỨC CHÚA ban tặng khôn ngoan ;

> **6** tri thức và hiểu biết là nhờ Người mà có.

> **7** Ai ngay chính được Người trợ lực,

> **7** Người thành khiên thuẫn cho kẻ sống thanh liêm,

> **8** giữ gìn đường nẻo người chính trực,

> **8** bảo vệ lối đi kẻ tín trung.

> **9** Bấy giờ con sẽ hiểu thế nào là công bằng,

> **9** thế nào là chính trực công minh :

> **9** đó là đường đưa tới hạnh phúc.

> **10** Vì khôn ngoan sẽ vào tận lòng con,

> **10** và tri thức khiến hồn con vui thú,

> **11** óc thận trọng sẽ giữ gìn con,

> **11** trí hiểu biết sẽ như người bảo vệ,

> **12** để giải thoát con khỏi lối sống xấu xa,

> **12** cứu con khỏi người nói những lời xằng bậy,

> **13** khỏi những kẻ bỏ đường ngay chính, đi vào nẻo tối tăm ;

> **14** chúng hả hê khi phạm điều ác,

> **14** thích thú khi làm điều tồi tệ xấu xa.

> **15** Đường chúng đầy uẩn khúc, lối chúng thật quanh co.

> **16** Nhờ thế, con sẽ thoát khỏi người đàn bà trắc nết,

> **16** khỏi người phụ nữ không quen cứ nói ngon nói ngọt.

> **17** Người bạn đường thời son trẻ, ả đã bỏ rơi,

> **17** giao ước của Thiên Chúa, ả hằng quên lãng.

> **18** Nhà nó ở nghiêng về cõi chết,

> **18** lối nó đi, dẫn tới các âm hồn.

> **19** Kẻ theo nó rồi, không hề trở lại,

> **19** chẳng ai tìm được đường về cõi sống.

> **20** Như thế con sẽ bước đi trên đường người lương thiện,

> **20** và dõi theo lối của chính nhân.

> **21** Vì người ngay thẳng sẽ được an cư trong đất nước,

> **21** người hoàn thiện sẽ lưu lại nơi đây.

> **22** Còn ác nhân sẽ phải xa lìa quê cha đất tổ,

> **22** phường bất trung sẽ bị trục xuất khỏi quê hương.

---

## Chapter 3

> **1** Này con, đừng quên lãng giáo huấn của thầy,

> **1** huấn lệnh của thầy, lòng con lo giữ trọn.

> **2** Vì nhờ đó, con sẽ được sống lâu trăm tuổi,

> **2** và đầy tràn phúc lộc bình an.

> **3** Ước chi ân tình và tín nghĩa chẳng hề lìa xa con,

> **3** nhưng nên như vòng con đeo vào cổ,

> **3** và được con ghi khắc tận đáy lòng.

> **4** Như vậy, con sẽ được cả Thiên Chúa lẫn phàm nhân

> **4** yêu thương và quý chuộng.

> **5** Hãy hết lòng tin tưởng vào ĐỨC CHÚA,

> **5** chớ hề cậy dựa vào hiểu biết của con.

> **6** Hãy nhận biết Người trong mọi đường đi nước bước,

> **6** Người sẽ san bằng đường nẻo con đi.

> **7** Đừng tự coi mình là khôn ngoan,

> **7** hãy kính sợ ĐỨC CHÚA và tránh xa sự dữ.

> **8** Như thế, da thịt con sẽ được chữa lành,

> **8** xương cốt con sẽ nên cứng cáp.

> **9** Của cải làm ra, con hãy dùng mà tôn vinh ĐỨC CHÚA,

> **9** và hãy dâng lên Người phần hoa lợi đầu mùa của con.

> **10** Nhờ thế, kho chứa của con sẽ đầy ắp lúa thơm

> **10** và bồn ép sẽ tràn trề rượu mới.

> **11** Này con, chớ khinh thường khi ĐỨC CHÚA sửa dạy con,

> **11** đừng chán ngán khi Người khiển trách.

> **12** Vì ĐỨC CHÚA khiển trách kẻ Người thương,

> **12** như người cha xử với con yêu quý.

> **13** Hạnh phúc thay người được trí khôn ngoan,

> **13** cũng như kẻ được tài phán đoán.

> **14** Vì được khôn ngoan thì hơn được bạc,

> **14** được hưởng lợi ích của khôn ngoan thì hơn được vàng.

> **15** Khôn ngoan quý hơn cả trân châu,

> **15** không bảo vật nào của con so sánh nổi.

> **16** Bên hữu khôn ngoan là trường thọ,

> **16** bên tả là danh giá giàu sang.

> **17** Đường khôn ngoan là đường thú vị,

> **17** nẻo khôn ngoan là nẻo bình an.

> **18** Khôn ngoan chính là cây sự sống

> **18** đối với người nào nắm được khôn ngoan.

> **18** Giữ được khôn ngoan quả là hạnh phúc.

> **19** ĐỨC CHÚA dùng khôn ngoan đặt nền cho trái đất,

> **19** dùng hiểu biết thiết lập các tầng trời.

> **20** Nhờ tri thức của Người,

> **20** vực sâu được khai mở và mây trời đổ mưa.

> **21** Này con, đừng xao lãng,

> **21** nhưng hãy cố gắng sống khôn ngoan và thận trọng :

> **22** đó sẽ là sức sống cho tâm hồn, là đồ trang sức đeo nơi cổ.

> **23** Rồi bước đường con đi sẽ an toàn,

> **23** và chân con sẽ chẳng bao giờ vấp.

> **24** Khi ngả lưng, con không khiếp sợ.

> **24** Nằm xuống rồi là an giấc thảnh thơi.

> **25** Đừng sợ chi khi kinh hãi bất thần ập xuống,

> **25** hay kẻ ác xông vào tấn công.

> **26** Vì ĐỨC CHÚA sẽ ở bên con,

> **26** giữ chân con khỏi sa vào cạm bẫy.

> **27** Khi có thể, con đừng từ chối làm điều lành

> **27** cho ai đáng được hưởng.

> **28** Khi có thể cho ngay, thì con đừng có nói :

> **28** “Đi đi, mai trở lại, rồi tôi sẽ cho anh.”

> **29** Đừng mưu hại tha nhân,

> **29** hại người đang cùng con sống yên ổn.

> **30** Đừng cãi cọ với ai vô cớ,

> **30** khi họ chẳng làm gì để hại con.

> **31** Chớ phân bì với ai tàn bạo,

> **31** đừng chọn bất cứ con đường nào nó đã đi.

> **32** Vì đối với ĐỨC CHÚA, kẻ gian tà là đồ ghê tởm ;

> **32** còn những ai chính trực, thì Người nhận làm bạn tâm giao.

> **33** ĐỨC CHÚA giáng lời chúc dữ xuống nhà kẻ gian ác,

> **33** nhưng tuôn đổ phúc lành

> **33** trên nơi ở của những người chính trực công minh.

> **34** Chúa chế giễu đứa hay nhạo báng,

> **34** nhưng thi ân cho kẻ khiêm nhường.

> **35** Người khôn ngoan được hưởng phần vinh dự,

> **35** kẻ khờ dại phải nhục nhã ê chề.

---

## Chapter 4

> **1** Hỡi các con,

> **1** hãy lắng nghe lời nghiêm huấn của bậc cha anh,

> **1** và chú ý để hiểu cho tường.

> **2** Thật vậy, thầy ban cho các con lời khuyên quý báu ;

> **2** đừng sao nhãng giáo huấn của thầy.

> **3** Thuở xưa, khi thầy còn nhỏ dại trước mặt phụ thân

> **3** và được mẫu thân yêu dấu như con một,

> **4** phụ thân vẫn thường dạy thầy rằng :

> **4** “Hãy để tâm nắm chắc lời cha,

> **4** tuân giữ lệnh cha truyền, và con sẽ được sống.

> **5** Hiểu biết và khôn ngoan, con hãy mua hãy sắm.

> **5** Đừng bao giờ quên lãng và cũng chớ lìa xa

> **5** lời miệng cha dạy dỗ.

> **6** Con chớ bao giờ lìa bỏ khôn ngoan,

> **6** thì khôn ngoan sẽ giữ gìn con mãi.

> **6** Hãy yêu mến khôn ngoan,

> **6** khôn ngoan sẽ chở che bảo vệ.

> **7** Đây là bước đầu của khôn ngoan :

> **7** con hãy mua lấy khôn ngoan ;

> **7** và dùng tất cả những gì con sở hữu

> **7** mà sắm lấy hiểu biết.

> **8** Hãy kính trọng khôn ngoan,

> **8** con sẽ được khôn ngoan tán dương ca tụng ;

> **8** nếu con cùng khôn ngoan gắn bó,

> **8** khôn ngoan sẽ đem vinh dự lại cho con.

> **9** Khôn ngoan sẽ đội lên đầu con vòng hoa lộng lẫy,

> **9** sẽ tặng cho con ngọc miện huy hoàng.”

> **10** Này con, hãy lắng nghe và đón nhận lời thầy dạy bảo,

> **10** để năm tháng đời con được thêm nhiều.

> **11** Thầy dạy cho con biết lối khôn ngoan,

> **11** dẫn con đi trên đường ngay nẻo chính.

> **12** Khi con đi, bước chân sẽ thênh thang,

> **12** con có chạy cũng không hề vấp ngã.

> **13** Hãy bám chắc vào lời nghiêm huấn,

> **13** con chớ có lìa xa, nhưng gắng mà tuân giữ,

> **13** vì đó là sự sống của con.

> **14** Nẻo ác nhân, con chớ đi vào,

> **14** đường kẻ xấu, con đừng bước tới.

> **15** Hãy tránh xa, đừng ngang qua lối ấy,

> **15** quay lưng lại, tìm lối khác mà đi.

> **16** Vì khi chưa làm được điều dữ, ác nhân không tài nào chợp mắt,

> **16** khi chưa làm cho ai vấp ngã, chúng không thể ngủ yên.

> **17** Vì gian ác là bánh chúng ăn

> **17** và bạo hành là rượu chúng uống.

> **18** Đường người công chính tựa ánh bình minh,

> **18** rực rỡ thêm cho đến hồi chính ngọ.

> **19** Còn đường ác nhân khác nào ngõ tối,

> **19** chúng không biết mình sẽ vấp vào đâu.

> **20** Này con, lời thầy nói, con chú tâm để ý,

> **20** lời thầy dạy, con hãy lắng tai nghe :

> **21** đừng để mắt rời xa lời thầy,

> **21** nhưng hãy luôn gìn giữ ở tận đáy lòng con.

> **22** Vì lời thầy là sức sống cho ai tìm thấy

> **22** làm cho toàn thân được mạnh khoẻ an lành.

> **23** Hãy gìn giữ tim con cho thật kỹ,

> **23** vì từ đó mà sự sống phát sinh.

> **24** Miệng lọc lừa, con đẩy cho xa,

> **24** môi thâm độc, con xua cho khuất.

> **25** Đôi mắt con, hãy nhìn ngay phía trước,

> **25** ánh mắt con, hướng thẳng trước mặt con.

> **26** Đường con đi, hãy san cho phẳng,

> **26** ước chi mọi nẻo con bước được an toàn.

> **27** Đừng quanh bên phải, chớ quẹo bên trái,

> **27** cố giữ chân con khỏi điều xấu xa.

---

## Chapter 5

> **1** Này con, khôn ngoan của thầy, con hãy chú tâm học hỏi,

> **1** hiểu biết của thầy, con hãy lắng tai nghe,

> **2** để con cân nhắc thận trọng

> **2** và nói năng như người hiểu biết.

> **3** Quả thật, môi người đàn bà trắc nết tiết ra mật ngọt,

> **3** miệng của nó trơn tru hơn dầu.

> **4** Nhưng cuối cùng, nó vẫn đắng như khổ ngải,

> **4** bén như gươm hai lưỡi.

> **5** Đôi chân nó đi vào cõi chết,

> **5** nó thẳng đường bước tới âm ty.

> **6** Đường dẫn vào sự sống, nó không theo,

> **6** nó lạc lối, mà không hay biết.

> **7** Vậy giờ đây, hỡi các con, hãy nghe thầy,

> **7** đừng bỏ đi khi thầy lên tiếng nói.

> **8** Trên đường đời, con hãy xa lánh nó,

> **8** lối vào nhà nó, con chớ lại gần,

> **9** kẻo danh dự con bị trao vào tay người khác,

> **9** và năm tháng đời con bị nộp cho đứa bạo tàn,

> **10** kẻo tài sản của con, người ngoài tha hồ hưởng,

> **10** và mồ hôi nước mắt của con lại giúp cho thiên hạ làm giàu,

> **11** để cuối cùng, khi thân tàn ma dại,

> **11** con đành phải trách phận than thân,

> **12** và phải kêu lên rằng : “Than ôi, tôi đã ghét bỏ lời nghiêm huấn,

> **12** và lời sửa dạy, lòng tôi đã coi khinh !

> **13** Tôi chẳng vâng theo các bậc thầy.

> **13** Không để tai nghe những người dạy dỗ.

> **14** Tôi suýt chịu bao nỗi khốn cùng

> **14** ở ngay giữa cộng đoàn và hội nghị !”

> **15** Con hãy uống từ bồn nước của con,

> **15** từ giếng của con, hãy uống nước tuôn trào.

> **16** Các suối nước của con, đừng để chảy ra ngoài,

> **16** các dòng nước của con, đừng để chảy ở nơi đường phố.

> **17** Con cứ giữ lấy làm của riêng mình,

> **17** đừng để cho người khác dùng chung.

> **18** Ước gì nguồn nước của con được Chúa chúc lành.

> **18** Hãy hưởng thú vui bên người vợ thời son trẻ.

> **19** Nàng là nai vàng đáng yêu, là sơn dương kiều diễm.

> **19** Ước chi tấm thân nàng luôn làm con vui sướng thoả thuê,

> **19** và tình yêu của nàng mãi làm con say sưa ngây ngất.

> **20** Hỡi con, sao con lại mê say người đàn bà xa lạ,

> **20** ôm ấp người phụ nữ không quen ?

> **21** Vì ĐỨC CHÚA thấy rõ đường nẻo của mỗi người,

> **21** hết mọi lối đi, Người đều biết cả.

> **22** Ác nhân vướng mắc trong tội ác của mình,

> **22** nó sa vào bẫy tội lỗi nó giăng ra.

> **23** Nó sẽ chết vì thiếu lời nghiêm huấn,

> **23** vì ngu si quá đỗi, nó sẽ phải lạc đường.

---

## Chapter 6

> **1** Hỡi con, nếu con đã bảo lãnh cho một người bạn của mình,

> **1** hay đã bắt tay giao kèo với một người xa lạ,

> **2** nếu con bị trói buộc vì những điều con đã hứa

> **2** hay vướng mắc vì những lời con đã nói ra,

> **3** thì con ơi, khi đã trót rơi vào tay người bạn,

> **3** muốn thoát thân, con phải làm điều này

> **3** là hãy đi lạy lục van xin nó.

> **4** Đừng chớp mắt khép mi, chớ nghỉ ngơi yên giấc.

> **5** Hãy tìm cách thoát thân như linh dương thoát bẫy,

> **5** như chim thoát khỏi tay người tìm bắt chim.

> **6** Hỡi người biếng nhác, hãy đến xem loài kiến sống thế nào

> **6** và nhờ đó mà trở nên khôn.

> **7** Nó chẳng có thủ trưởng,

> **7** chẳng có giám sát, chẳng có lãnh đạo.

> **8** Nhưng mùa khô đến, chúng biết tích trữ thức ăn,

> **8** tới mùa gặt, chúng thu gom lương thực.

> **9** Hỡi người biếng nhác, ngươi còn nằm đó tới bao giờ ?

> **9** Chừng nào ngươi mới ngủ dậy ?

> **10** Ngủ một chút, chợp mắt một chút, khoanh tay nằm một chút,

> **11** là cái nghèo sẽ đến như tên du thủ du thực,

> **11** cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang.

> **12** Đây tên gian ác, đây đứa xấu xa,

> **12** nó tới lui, miệng buông lời dối trá,

> **13** nó nháy mắt, khều chân, dùng ngón tay ra hiệu.

> **14** Nó toan tính trong lòng mọi chước độc mưu thâm,

> **14** lúc nào cũng gieo bất hoà, xung khắc.

> **15** Thế nên tai hoạ sẽ giáng xuống nó thình lình,

> **15** bất ngờ nó bị suy sụp, vô phương cứu chữa.

> **16** Có sáu điều làm ĐỨC CHÚA gớm ghét,

> **16** có bảy điều khiến Người ghê tởm :

> **17** mắt kiêu kỳ, lưỡi điêu ngoa, tay đổ máu người vô tội,

> **18** lòng mưu tính những chuyện xấu xa,

> **18** chân mau mắn chạy đi làm điều dữ,

> **19** kẻ làm chứng gian thốt ra lời dối trá,

> **19** người gieo xung khắc giữa anh em.

> **20** Hỡi con, lệnh cha con truyền, hãy lo tuân giữ,

> **20** lời mẹ con dạy, chớ bỏ ngoài tai.

> **21** Những lời truyền dạy đó,

> **21** con hãy khắc trong tim, con hãy đeo vào cổ,

> **21** để ghi nhớ đêm ngày.

> **22** Những lời đó sẽ hướng dẫn con lúc con tới lui,

> **22** sẽ giữ gìn con khi con nằm xuống,

> **22** sẽ cùng con chuyện trò khi con thức dậy.

> **23** Vì huấn lệnh là ngọn đèn, lời dạy dỗ là ánh sáng,

> **23** và lời quở trách bảo ban là đường dẫn tới sự sống,

> **24** nhờ đó con sẽ được giữ gìn

> **24** khỏi tay người đàn bà trắc nết,

> **24** khỏi lời đường mật của người phụ nữ đã có chồng.

> **25** Đừng để sắc đẹp nó quyến rũ lòng con,

> **25** đừng để ánh mắt nó làm con mê mẩn.

> **26** Vì gái điếm chỉ đòi một ổ bánh thôi,

> **26** còn người phụ nữ đã có chồng

> **26** làm hỏng cả một cuộc đời cao quý.

> **27** Có ai giấu lửa trong người mà không bị cháy áo ?

> **28** Có ai đi trên than hồng mà không bị bỏng chân ?

> **29** Người giao du với vợ bạn mình cũng thế,

> **29** gần gũi nàng ắt bị trừng phạt thôi.

> **30** Chẳng ai khinh đứa đi ăn trộm chỉ vì đói mà muốn có ăn.

> **31** Tuy nhiên nếu bị bắt,

> **31** nó phải đền gấp bảy, phải giao mọi của cải trong nhà.

> **32** Đàn ông ngoại tình thì mất hết lý trí,

> **32** người phạm tội ấy tự huỷ hoại đời mình.

> **33** Nó phải ăn đòn và mang tiếng xấu,

> **33** nỗi ô nhục của nó, không làm sao gột rửa.

> **34** Vì người chồng sẽ nổi cơn ghen,

> **34** lúc trả thù, anh ta sẽ không mảy may thương xót.

> **35** Mọi đền bù, anh ta sẽ không thèm nhận,

> **35** có đưa bao quà cáp, cũng một mực chối từ.

---

## Chapter 7

> **1** Hỡi con, lời thầy, con hãy giữ,

> **1** huấn lệnh của thầy, hãy ấp ủ trong tim.

> **2** Hãy tuân giữ huấn lệnh của thầy, để cho con được sống,

> **2** hãy giữ lời thầy dạy như con ngươi mắt con.

> **3** Lời giáo huấn của thầy, hãy đeo vào ngón tay,

> **3** ghi khắc trong tâm khảm.

> **4** Hãy gọi khôn ngoan là bà chị,

> **4** xem hiểu biết như thể người thân.

> **5** Nhờ thế, con sẽ được bảo vệ

> **5** khỏi người phụ nữ đã có chồng,

> **5** khỏi người đàn bà trắc nết nói lời đường mật.

> **6** Khi thầy ngồi trong nhà, bên cửa sổ, nhìn qua lưới mắt cáo,

> **7** thầy đã trông thấy một chàng giữa đám người ngây thơ ;

> **7** trong đám thanh niên, thầy đã nhận ra một anh ngu ngốc.

> **8** Chàng ta đang đi giữa phố hẹp,

> **8** gần góc đường có nhà người phụ nữ kia ;

> **8** chàng bước trên đường dẫn đến nhà cô ấy,

> **9** khi hoàng hôn, lúc chiều tà, hoặc giữa đêm tăm tối.

> **10** Kìa người phụ nữ ấy ra đón chàng,

> **10** ăn mặc như gái điếm, lòng ẩn chứa mưu gian.

> **11** Đó là một con người ồn ào, thích bay nhảy,

> **11** chứ không chịu chôn chân ở nhà.

> **12** Lúc ở công trường, khi ngoài đường phố,

> **12** góc nào cũng thấy cô ta rình chờ.

> **13** Cô ả ôm ghì lấy chàng ta mà hôn,

> **13** giơ bộ mặt trơ trẽn, ả nói :

> **14** “Em đã khấn dâng hy lễ tạ ơn,

> **14** hôm nay em chu toàn lời khấn ấy,

> **15** vì thế em ra đây để đón anh,

> **15** em tìm kiếm anh hoài và em đã gặp.

> **16** Giường em, em đã trải nệm êm,

> **16** trải hàng thêu nhiều màu và vải Ai-cập.

> **17** Chỗ em nằm, em rảy dầu thơm

> **17** chế từ một dược, lô hội và nhục quế.

> **18** Hãy đến anh ơi ! Ta hãy say ngất men tình cho đến sáng,

> **18** cùng nhau ta tận hưởng khoái lạc của yêu đương.

> **19** Vì chồng em vắng nhà, anh ấy đã lên đường đi xa,

> **20** mang theo mình túi bạc ;

> **20** đến ngày rằm anh ấy mới trở về.”

> **21** Ả hết lời cám dỗ làm chàng ta xiêu lòng,

> **21** dùng lời đường mật mà quyến rũ ;

> **22** thế là chàng ta đi theo tức khắc,

> **22** như con bò đi vào lò sát sinh,

> **22** như con nai sa vào tròng vào bẫy,

> **23** cho đến khi một mũi tên đâm thủng ruột gan ;

> **23** hoặc như chim vội bay vào lưới,

> **23** đâu biết mình sẽ mất mạng như chơi.

> **24** Vậy giờ đây, các con ơi, hãy lắng nghe thầy,

> **24** và lưu tâm đến lời thầy nói.

> **25** Đừng để lòng con ngả theo nàng,

> **25** chớ lạc vào những lối nàng đi.

> **26** Vì cô ta đã làm nhiều người ngã gục,

> **26** ngay cả những người rắn rỏi nhất

> **26** cũng đều bị cô ta sát hại.

> **27** Nhà cô ở là đường dẫn tới âm ty,

> **27** xuống ngục sâu thăm thẳm của tử thần.

---

## Chapter 8

> **1** Hỏi rằng Đức Khôn Ngoan đã không mời gọi,

> **1** và Hiểu Biết đã chẳng lên tiếng đó sao ?

> **2** Trên đỉnh cao bên đường phố,

> **2** tại các giao lộ, Đức Khôn Ngoan đứng đó ;

> **3** bên cổng dẫn vào thành,

> **3** nơi lối đi tới cửa thành, Đức Khôn Ngoan kêu to :

> **4** “Phàm nhân hỡi, ta mời gọi các ngươi đó,

> **4** ta ngỏ lời với các ngươi, hỡi con cái loài người.

> **5** Hỡi những kẻ ngây thơ, hãy học cho biết điều khôn khéo ;

> **5** hỡi những người ngu xuẩn, hãy học cho biết lẽ phải chăng.

> **6** Nghe đây, ta sẽ công bố những lời cao quý,

> **6** môi ta sẽ thốt lên những điều ngay thẳng.

> **7** Miệng ta nói sự thật, môi ta ghê tởm chuyện gian tà.

> **8** Mọi lời ta nói ra đều ngay chính,

> **8** không có chi sai lạc, chẳng có gì quanh co.

> **9** Đối với ai am hiểu, mọi lời của ta đều đứng đắn ;

> **9** đối với người có được tri thức, mọi lời của ta đều ngay thẳng.

> **10** Hãy đón nhận lời nghiêm huấn của ta quý hơn cả bạc,

> **10** hãy đón nhận tri thức quý hơn vàng ròng.

> **11** Khôn ngoan đáng quý hơn cả trân châu,

> **11** không báu vật nào so sánh nổi.”

> **12** “Ta là Khôn Ngoan, ta làm bạn cùng mưu trí,

> **12** ta biết đường suy tính đắn đo.

> **13** (Kính sợ ĐỨC CHÚA là gớm ghét điều dữ).

> **13** Thói kiêu căng ngạo mạn, và lối sống bất lương

> **13** cũng như những lời gian manh, tráo trở,

> **13** đó là những điều ta chê ghét.

> **14** Ta nắm mưu lược và thành công, ta có hiểu biết và sức mạnh.

> **15** Chính nhờ ta, mà vua chúa biết cầm quyền trị nước,

> **15** các thủ lãnh có những phán quyết công bằng.

> **16** Cũng nhờ ta, hàng lãnh đạo biết cách điều khiển,

> **16** giới cầm quyền biết xét xử công minh.

> **17** Kẻ yêu ta sẽ được ta yêu lại, người tìm ta ắt sẽ gặp ta.

> **18** Bên cạnh ta là giàu sang, danh giá,

> **18** là phú quý bền lâu và thịnh vượng.

> **19** Trái trăng ta cho hưởng quý hơn cả vàng ròng,

> **19** hoa lợi ta tặng ban tốt hơn bạc nguyên chất.

> **20** Ta bước đi trên lối công bằng,

> **20** đi giữa nẻo công minh chính trực,

> **21** để làm giàu cho những kẻ yêu ta,

> **21** khiến kho tàng của họ thêm phong phú.

> **22** “ĐỨC CHÚA đã dựng nên ta như tác phẩm đầu tay của Người,

> **22** trước mọi công trình của Người từ thời xa xưa nhất.

> **23** Ta đã được tấn phong từ đời đời,

> **23** từ nguyên thuỷ, trước khi có mặt đất.

> **24** Khi chưa có các vực thẳm,

> **24** khi chưa có mạch nước tràn đầy, ta đã được sinh ra.

> **25** Trước khi núi non được đặt nền vững chắc,

> **25** trước khi có gò nổng, ta đã được sinh ra,

> **26** khi ĐỨC CHÚA chưa làm ra mặt đất với khoảng không,

> **26** và những hạt bụi đầu tiên tạo nên vũ trụ.

> **27** Đã có ta hiện diện khi Người thiết lập cõi trời,

> **27** khi Người vạch một vòng tròn trên mặt vực thẳm,

> **28** khi Người làm cho mây tụ lại ở trên cao

> **28** và cho các mạch nước vọt lên từ vực thẳm,

> **29** khi Người định ranh giới cho biển, để nước khỏi tràn bờ,

> **29** khi Người đặt nền móng cho đất.

> **30** Ta hiện diện bên Người như tay thợ cả.

> **30** Ngày ngày ta là niềm vui của Người,

> **30** trước mặt Người, ta không ngớt vui chơi,

> **31** vui chơi trên mặt đất, ta đùa vui với con cái loài người.

> **32** “Giờ đây, hỡi các con, hãy nghe ta.

> **32** Phúc thay người bước theo đường lối ta chỉ bảo.

> **33** Muốn nên khôn, phải nghe lời nghiêm huấn,

> **33** đừng bao giờ gạt bỏ.

> **34** Phúc thay người lắng nghe ta dạy,

> **34** ngày ngày canh thức trước cửa nhà ta,

> **34** túc trực ở ngay lối ra vào.

> **35** Vì gặp được ta là gặp sự sống,

> **35** và hưởng ân lộc ĐỨC CHÚA ban cho.

> **36** Còn ai phạm đến ta là làm hại chính mình,

> **36** mọi kẻ ghét ta là yêu cái chết.”

---

## Chapter 9

> **1** Đức Khôn Ngoan đã xây cất nhà mình,

> **1** dựng lên bảy cây cột,

> **2** hạ thú vật, pha chế rượu, dọn bàn ăn

> **3** và sai các nữ tỳ ra đi.

> **3** Đức Khôn Ngoan còn lên các nơi cao trong thành phố

> **3** và kêu gọi :

> **4** “Hỡi người ngây thơ, hãy lại đây !”

> **4** Với người ngu si, Đức Khôn Ngoan bảo :

> **5** “Hãy đến mà ăn bánh của ta và uống rượu do ta pha chế !

> **6** Đừng ngây thơ khờ dại nữa, và các con sẽ được sống ;

> **6** hãy bước đi trên con đường hiểu biết.”

> **7** Ai sửa dạy đứa ngoan cố là chuốc lấy khinh dể vào thân.

> **7** Ai khiển trách tên gian ác sẽ bị nó chửi rủa.

> **8** Đừng khiển trách đứa ngoan cố kẻo nó thù ghét con.

> **8** Hãy khiển trách người khôn ngoan, con sẽ được họ thương mến.

> **9** Hãy giáo huấn người khôn, họ sẽ khôn hơn nữa.

> **9** Hãy dạy bảo người công chính, họ sẽ hiểu biết thêm.

> **10** Kính sợ ĐỨC CHÚA là bước đầu của khôn ngoan ;

> **10** biết Đấng Chí Thánh mới là hiểu biết thật.

> **11** Vì nhờ ta, con sẽ được sống lâu, và tăng thêm tuổi thọ.

> **12** Nếu con khôn thì chính con được hưởng,

> **12** còn con ngoan cố thì gánh chịu một mình.

> **13** Mụ Khờ Dại là một mụ đàn bà ầm ĩ,

> **13** đần độn, chẳng hiểu biết chi.

> **14** Mụ ngồi bên cửa nhà,

> **14** trên ngai, hay tại những nơi cao trong thành phố,

> **15** để mời mọc kẻ qua người lại, mời những ai đi đường :

> **16** “Hỡi người ngây thơ, hãy lại đây !”

> **16** Với người ngu si, mụ bảo :

> **17** “Nước uống lén mới ngọt, bánh ăn vụng mới ngon.”

> **18** Nhưng nào ai biết được bóng âm hồn lảng vảng nơi đây,

> **18** và thực khách mụ mời lại phải ở trong chốn âm ty sâu thẳm.

---

## Chapter 10

> **1** Châm ngôn của vua Sa-lô-môn.

> **1** Con khôn làm cha vui sướng,

> **1** con dại làm mẹ buồn phiền.

> **2** Của phi nghĩa nào lợi ích chi,

> **2** sống công chính mới cứu ta khỏi chết.

> **3** ĐỨC CHÚA không để kẻ công chính phải đói bao giờ ;

> **3** Người gạt bỏ tham vọng phường gian ác.

> **4** Kẻ biếng nhác phải chịu cảnh nghèo hèn,

> **4** người siêng năng được giàu sang phú quý.

> **5** Mùa hè thu hoạch là khôn,

> **5** mùa gặt ngủ vùi là nhục.

> **6** Đầu người công chính được Chúa chúc lành,

> **6** miệng kẻ gian ác chất chứa lời độc địa.

> **7** Người ngay chính được tưởng nhớ và ngợi khen,

> **7** còn tên tuổi kẻ gian tà sẽ mai một.

> **8** Người có trí khôn ngoan đón nhận các lệnh truyền,

> **8** kẻ môi miệng dại khờ sẽ bị tiêu vong.

> **9** Ai sống liêm chính sẽ được an toàn,

> **9** kẻ đi đường quanh co ắt sẽ bị phát hiện.

> **10** Kẻ nháy mắt sẽ gây ra đau khổ,

> **10** người thẳng thắn rầy la sẽ đem lại an hoà.

> **11** Miệng người ngay là suối nguồn sự sống,

> **11** miệng kẻ ác ẩn giấu bạo hành.

> **12** Ghét ghen sinh cãi vã,

> **12** tình yêu khoả lấp mọi lỗi lầm.

> **13** Khôn ngoan ở trên môi người sáng suốt,

> **13** roi vọt đập xuống lưng kẻ ngu si.

> **14** Người khôn giữ kỹ điều mình biết,

> **14** kẻ ngu mở miệng là tai hoạ đến gần.

> **15** Của cải người giàu là thành trì kiên vững,

> **15** cảnh nghèo khiến kẻ yếu thế phải tiêu vong.

> **16** Lương bổng của người ngay dẫn đến sự sống,

> **16** huê lợi của kẻ ác đưa đến tội khiên.

> **17** Người giữ lời nghiêm huấn thì đi trong sinh lộ,

> **17** kẻ khinh lời sửa dạy ắt sẽ bị lạc đường.

> **18** Môi lọc lừa che giấu lòng thù ghét,

> **18** kẻ buông lời vu cáo là đứa ngu si.

> **19** Người năng nói năng lỗi,

> **19** ai dè giữ lời nói mới là người khôn.

> **20** Lưỡi người ngay là bạc ròng hảo hạng,

> **20** tâm kẻ dữ chẳng đáng giá bao nhiêu.

> **21** Môi kẻ ngay nuôi sống nhiều người,

> **21** còn đứa dại chết vì dốt nát.

> **22** Chính phúc lành của ĐỨC CHÚA cho ta được giàu sang,

> **22** vất vả nhọc nhằn chẳng thêm chi vào đó.

> **23** Gây tội ác là trò tiêu khiển của người ngu,

> **23** còn khôn ngoan là thú vui cho người hiểu biết.

> **24** Ác nhân khiếp sợ chi là gặp ngay điều đó,

> **24** chính nhân mong ước gì, ắt sẽ được ban cho.

> **25** Cuồng phong thổi qua, ác nhân đâu còn nữa,

> **25** nhưng người ngay chính vẫn bền vững ngàn năm.

> **26** Giấm làm ghê răng, khói làm cay mắt,

> **26** đứa lười làm bực bội người sai nó đi.

> **27** Ai kính sợ ĐỨC CHÚA sẽ được trường thọ,

> **27** còn tuổi đời đứa ác bị rút ngắn đi.

> **28** Mong ước của người ngay dẫn đến vui mừng,

> **28** hy vọng của ác nhân sẽ tan thành mây khói.

> **29** Đường lối của ĐỨC CHÚA là thành luỹ chở che người liêm chính,

> **29** nhưng lại khiến kẻ làm điều ác phải tiêu vong.

> **30** Muôn đời người ngay không nao núng,

> **30** còn ác nhân sẽ chẳng được sống ở quê hương.

> **31** Miệng người công chính nói điều khôn ngoan,

> **31** lưỡi đứa gian tà sẽ bị xẻo đi mất.

> **32** Môi người ngay làm kẻ nghe hả dạ,

> **32** miệng đứa ác nói toàn chuyện dối gian.

---

## Chapter 11

> **1** ĐỨC CHÚA ghê tởm bàn cân gian,

> **1** nhưng ưa thích quả cân chính xác.

> **2** Kiêu hãnh đi liền với ô nhục,

> **2** khôn ngoan ở với kẻ khiêm nhường.

> **3** Đức liêm khiết của người chính trực sẽ dẫn lối họ đi,

> **3** còn mưu mô của kẻ lọc lừa khiến chúng bị tiêu diệt.

> **4** Trong ngày thịnh nộ, của cải ích lợi chi,

> **4** chỉ đức công chính mới cứu khỏi tử thần.

> **5** Đức công chính của người sống vẹn toàn

> **5** sẽ giúp họ thẳng đường tiến bước,

> **5** còn ác nhân lại sa vào chính mưu độc của nó.

> **6** Đức công chính của người ngay thẳng sẽ cứu họ,

> **6** còn kẻ lừa đảo lại mắc bẫy vì tham lam.

> **7** Khi ác nhân nằm xuống, mối hy vọng của nó tiêu tan,

> **7** và niềm cậy trông vào của cải cũng tan thành mây khói.

> **8** Người công chính được thoát cảnh hiểm nghèo,

> **8** đứa gian tà lại rơi vào thế chỗ.

> **9** Quân vô đạo dùng miệng lưỡi làm hại tha nhân,

> **9** bậc chính nhân nhờ tri thức mà được cứu thoát.

> **10** Chính nhân thịnh đạt, cả thành mừng rỡ,

> **10** kẻ ác tiêu vong, ai cũng reo hò.

> **11** Người ngay chúc phúc, cả thành được thịnh vượng,

> **11** ác nhân mở miệng, cả thành phải tiêu vong.

> **12** Kẻ thiếu lương tri mới khinh khi người khác,

> **12** người giàu hiểu biết thì ngậm miệng làm thinh.

> **13** Đứa ngồi lê đôi mách sẽ tiết lộ điều bí mật,

> **13** còn người tín cẩn giữ kín chuyện riêng tư.

> **14** Thiếu lãnh đạo, dân tộc bị sụp đổ,

> **14** nhiều cố vấn, đất nước được an ninh.

> **15** Ai bảo lãnh người lạ sẽ chuốc hoạ vào thân,

> **15** kẻ ghét chuyện giao kèo được bình yên vô sự.

> **16** Đàn bà có duyên được tiếng tăm,

> **16** đàn ông gan dạ được giàu có.

> **17** Người nhân hậu làm ích cho bản thân,

> **17** kẻ tàn nhẫn lại làm hại chính mình.

> **18** Kẻ làm điều ác lãnh đồng lương hư ảo,

> **18** người gieo công chính được phần thưởng vững bền.

> **19** Người thực thi công chính được đi vào cõi sống,

> **19** kẻ theo đuổi gian tà phải đến chốn tử vong.

> **20** ĐỨC CHÚA ghê tởm tâm địa quanh co,

> **20** nhưng ưa thích lối sống vẹn toàn.

> **21** Hẳn ác nhân không thoát khỏi hình phạt,

> **21** nhưng giống nòi người công chính sẽ được cứu nguy.

> **22** Phụ nữ đẹp người mà không đẹp nết

> **22** khác chi khuyên vàng đem xỏ mũi heo.

> **23** Khát vọng của chính nhân ắt sẽ được thành tựu,

> **23** hy vọng của kẻ ác đáng chịu thịnh nộ thôi.

> **24** Người hào phóng lại được thêm giàu có,

> **24** kẻ hà tiện lại lâm cảnh túng nghèo.

> **25** Người rộng lượng được phương phi béo tốt,

> **25** chính kẻ cho uống lại được uống thoả thuê.

> **26** Dân chúng nguyền rủa kẻ đầu cơ lúa gạo,

> **26** nhưng chúc phúc cho người đem bán ra.

> **27** Người tìm kiếm điều thiện thì gặp được ân phúc,

> **27** kẻ chạy theo điều ác, điều ác đến bên mình.

> **28** Ai cậy trông vào của cải, người ấy sẽ quỵ ngã,

> **28** còn chính nhân sẽ vươn lên như cành lá xanh tươi.

> **29** Ai gây bất thuận trong nhà sẽ chẳng có chi làm di sản,

> **29** kẻ ngu si đần độn phải làm đầy tớ cho người khôn.

> **30** Người công chính được thừa hưởng cây sự sống,

> **30** kẻ khôn ngoan chinh phục được lòng người.

> **31** Người công chính còn lãnh thưởng phạt nơi trần thế,

> **31** huống chi là kẻ tội lỗi, đứa ác tâm.

---

## Chapter 12

> **1** Yêu lời nghiêm huấn là yêu tri thức,

> **1** ghét lời sửa dạy là dại dột ngu si.

> **2** ĐỨC CHÚA quý chuộng người lương thiện,

> **2** nhưng Người kết án kẻ mưu mô.

> **3** Kẻ làm ác đâu đứng vững được hoài,

> **3** nền móng của chính nhân chẳng bao giờ lay chuyển.

> **4** Có vợ đảm đang như được mang ngọc miện,

> **4** có vợ hư hỏng như bị bệnh mục xương.

> **5** Người ngay chính chỉ nghĩ chuyện công minh,

> **5** kẻ gian tà luôn bày mưu lường gạt.

> **6** Lời kẻ ác giương bẫy giết người,

> **6** miệng chính nhân thì lo cứu sống.

> **7** Ác nhân đã bị lật nhào là không còn nữa,

> **7** còn nhà người công chính vẫn đứng nguyên.

> **8** Người biết điều phải trái sẽ được khen ngợi,

> **8** kẻ phán đoán lệch lạc sẽ bị khinh chê.

> **9** Thà làm dân thường mà có một đầy tớ

> **9** còn hơn ra bộ ông lớn mà chẳng đủ cơm ăn.

> **10** Người công chính chăm lo cho sự sống đàn vật,

> **10** còn ác nhân thì thâm độc tận đáy lòng.

> **11** Người canh tác đất đai được no đầy cơm bánh,

> **11** kẻ chạy theo chuyện phù phiếm là đứa ngu si.

> **12** Lưới dò của kẻ xấu lôi cuốn ác nhân,

> **12** cội rễ của người công chính thì bền vững.

> **13** Vì tội lỗi của đôi môi mà ác nhân sa bẫy,

> **13** còn người công chính được thoát cảnh khốn cùng.

> **14** Người ăn nói tử tế sẽ được bao điều tốt đẹp,

> **14** mỗi người sẽ lãnh hậu quả việc mình làm.

> **15** Kẻ ngu cứ tưởng mình đi đường ngay chính,

> **15** ai nghe lời khuyên nhủ mới là người khôn.

> **16** Kẻ ngu si không kìm được giận dữ,

> **16** người khôn khéo biết nén nhục nuốt sầu.

> **17** Ai trình bày sự thật thì nói lên công lý,

> **17** kẻ làm chứng gian toàn bịa chuyện lọc lừa.

> **18** Lời nói bừa bãi khác nào mũi gươm đâm,

> **18** miệng lưỡi khôn ngoan lại chữa trị cho lành.

> **19** Lời ngay thật lưu tồn mãi mãi,

> **19** lưỡi dối gian chỉ có một thời.

> **20** Lòng kẻ mưu điều ác chất đầy chuyện lừa đảo,

> **20** người cổ võ hoà bình được chan chứa niềm vui.

> **21** Người công chính không khi nào gặp nạn,

> **21** còn ác nhân, tai hoạ cứ dập dồn.

> **22** Đôi môi gian tà bị ĐỨC CHÚA ghê tởm,

> **22** kẻ thực thi chân lý thì được Người mến thương.

> **23** Người khôn khéo chẳng khoe điều mình biết,

> **23** kẻ dại khờ để lộ chuyện ngu si.

> **24** Người cần mẫn sẽ nắm quyền thống trị,

> **24** kẻ biếng lười thì bị bắt làm phu.

> **25** Mối lo lắng trong lòng khiến con người suy sụp,

> **25** nhưng những lời tử tế làm cho họ hân hoan.

> **26** Người công chính dẫn lối cho bạn bè,

> **26** nhưng đường ác nhân đi khiến chúng bị lạc.

> **27** Kẻ lười biếng có thịt săn cũng không chịu nấu,

> **27** nhưng siêng năng là vốn quý của con người.

> **28** Đường công minh đưa tới sự sống,

> **28** lối gian tà dẫn đến tử vong.

---

## Chapter 13

> **1** Con khôn giữ lời cha nghiêm huấn,

> **1** kẻ nhạo báng chẳng nghe lời sửa dạy.

> **2** Người nói điều lành thì được hưởng điều lành,

> **2** còn quân phản trắc chỉ thích gây bạo động.

> **3** Giữ mồm giữ miệng là bảo toàn mạng sống,

> **3** khua môi múa mép ắt sẽ phải thiệt thân.

> **4** Kẻ lười biếng thèm muốn mà chẳng được gì,

> **4** người chuyên cần muốn chi cũng được thoả mãn.

> **5** Người chính trực ghét lời dối trá lọc lừa,

> **5** kẻ gian ác làm điều xấu xa ô nhục.

> **6** Đức công chính giữ gìn người sống thanh liêm,

> **6** còn tội lỗi đưa ác nhân đến chỗ tiêu diệt.

> **7** Người chẳng có chi thì khoe mình giàu có,

> **7** kẻ nhiều của cải lại làm bộ túng nghèo.

> **8** Của cải có sức chuộc mạng người,

> **8** còn kẻ nghèo chẳng nghe ai trách móc.

> **9** Ánh sáng người chính trực đem lại niềm vui,

> **9** ngọn đèn của ác nhân sẽ bị dập tắt.

> **10** Tự mãn tự kiêu chỉ gây ra cãi cọ,

> **10** nghe lời khuyên nhủ thì sẽ được khôn ngoan.

> **11** Của cải mau tăng sẽ mau giảm,

> **11** ai từ từ thu góp sẽ giàu lên.

> **12** Giấc mộng chưa thành làm trái tim khắc khoải,

> **12** ước mơ toại nguyện là cây ban sự sống.

> **13** Coi khinh lời dạy sẽ bị tiêu vong,

> **13** tôn trọng lệnh truyền sẽ được ân thưởng.

> **14** Giáo huấn của hiền nhân là suối nguồn sự sống

> **14** giúp chúng ta tránh cạm bẫy tử thần.

> **15** Biết xử sự thì người đời mộ mến,

> **15** theo đường bất tín sẽ chẳng tới đâu.

> **16** Người khôn ý thức việc mình làm,

> **16** kẻ ngu để lộ điều dại dột.

> **17** Sứ giả gian manh chỉ gây nên tai hoạ,

> **17** sứ giả trung tín là phương thuốc chữa lành.

> **18** Coi khinh lời nghiêm huấn ắt phải nghèo phải nhục,

> **18** tuân giữ lời sửa dạy hẳn sẽ được hiển vinh.

> **19** Ước mơ thành tựu khiến tâm hồn vui thú,

> **19** từ bỏ gian tà là điều đứa ngu ghê tởm.

> **20** Đi với người khôn, ắt sẽ nên khôn,

> **20** chơi cùng kẻ dại, sẽ mang lấy hoạ.

> **21** Điều bất hạnh bám sát người tội lỗi,

> **21** chuyện may lành là phần thưởng của chính nhân.

> **22** Người đức độ để gia sản tới đời con đời cháu,

> **22** của cải đứa tội lỗi lại dành cho chính nhân.

> **23** Đất người nghèo vỡ hoang thì dồi dào lương thực,

> **23** nhưng nhiều kẻ mất mạng vì bất công.

> **24** Kẻ ghét con mới không dùng roi vọt,

> **24** người thương con sẽ lo sửa phạt con.

> **25** Chính nhân được ăn no, kẻ ác phải đói bụng.

---

## Chapter 14

> **1** Phụ nữ khôn ngoan xây dựng cửa nhà,

> **1** phụ nữ dại dột tự tay phá đổ.

> **2** Người sống đời ngay thẳng thì kính sợ ĐỨC CHÚA,

> **2** kẻ lạc xa chính lộ lại khinh dể Người.

> **3** Miệng kẻ dại có mầm kiêu ngạo,

> **3** môi người khôn bảo vệ người khôn.

> **4** Không có bò, máng ăn trống rỗng,

> **4** nhờ sức trâu, nguồn lợi dồi dào.

> **5** Chứng nhân ngay thật thì không hề gian dối,

> **5** chứng nhân xảo trá toàn nói chuyện dối gian.

> **6** Đứa nhạo báng tìm khôn ngoan chẳng thấy,

> **6** người hiểu biết gặp tri thức dễ dàng.

> **7** Bạn hãy tránh xa đứa ngu si dại dột,

> **7** vì biết rằng hắn chẳng có lời lẽ khôn ngoan.

> **8** Cái khôn của kẻ sáng suốt là biết rõ đường mình đi,

> **8** cái dại của kẻ ngu si là đi lường gạt.

> **9** Kẻ ngu nhạo báng hy lễ đền tội,

> **9** và ơn Chúa ở với những người ngay.

> **10** Nỗi đắng cay chỉ riêng lòng mình biết,

> **10** niềm hân hoan đâu chia sẻ được với người ngoài.

> **11** Nhà của ác nhân sẽ bị tàn phá,

> **11** lều của người ngay ngày càng phát đạt.

> **12** Có con đường xem ra ngay thẳng,

> **12** nhưng rốt cuộc lại đưa đến tử vong.

> **13** Cả khi cười, lòng vẫn vương sầu muộn,

> **13** sau niềm vui lại đến nỗi buồn phiền.

> **14** Kẻ bất trung lãnh hậu quả do cách mình sống,

> **14** người tử tế hưởng hoa trái của việc mình làm.

> **15** Kẻ khờ khạo ai nói gì cũng tin,

> **15** người khôn ngoan thì đắn đo từng bước.

> **16** Người khôn sợ điều dữ và tìm cách tránh xa,

> **16** kẻ dại thì hung hăng và tự tin quá đáng.

> **17** Người nóng tính làm những điều dại dột,

> **17** đứa mưu mô bị kẻ ghét người khinh.

> **18** Kỷ phần của kẻ ngây thơ là dại dột,

> **18** tri thức là triều thiên trên đầu người khôn.

> **19** Kẻ xấu phải cúi mình trước mặt người lành,

> **19** kẻ ác chầu chực nơi cửa nhà người công chính.

> **20** Kẻ nghèo khó, láng giềng cũng ghét bỏ,

> **20** người giàu sang có vô số bạn bè.

> **21** Khinh rẻ tha nhân thì mắc tội,

> **21** nhưng xót thương kẻ nghèo là có phúc.

> **22** Kẻ mưu toan điều ác lại chẳng lầm lạc sao ?

> **22** Người toan làm điều thiện sẽ gặp được nhân nghĩa tín thành.

> **23** Chịu cực là có ăn,

> **23** nói suông thì chỉ tổ đói nghèo.

> **24** Phú quý là triều thiên của người khôn,

> **24** còn kẻ ngu thì dại vẫn hoàn dại.

> **25** Chứng nhân ngay thật cứu được bao mạng người,

> **25** chứng nhân dối trá chỉ làm trò bịp bợm.

> **26** Kính sợ ĐỨC CHÚA sẽ được an toàn kiên vững,

> **26** Người là nơi ẩn náu cho con cái Người.

> **27** Kính sợ ĐỨC CHÚA là nguồn sự sống,

> **27** giúp ta tránh được cạm bẫy tử thần.

> **28** Đông dân, nhà vua được mạnh thế,

> **28** thiếu dân, lãnh tụ sẽ đổ nhào.

> **29** Người chậm giận thì đầy sáng suốt,

> **29** kẻ nóng tính để lộ cái dại khờ.

> **30** Tâm hồn bình an là nguồn sống cho thể xác,

> **30** nhưng lòng ghen ghét tựa chứng bệnh mục xương.

> **31** Áp bức người yếu thế là sỉ nhục Đấng tạo thành nên họ,

> **31** thương xót kẻ khó nghèo là tôn kính Đấng dựng nên người đó.

> **33** Ác nhân té nhào vì điều ác nó gây ra,

> **33** chính nhân vững dạ vì đã sống vẹn toàn.

> **33** Khôn ngoan ngự trị trong lòng người hiểu biết,

> **33** nhưng chẳng ai thấy nó trong dạ đứa ngu si.

> **34** Đức công chính đem cường thịnh cho nước,

> **34** còn tội lỗi gây nhục nhằn cho dân.

> **35** Bầy tôi mưu trí được hưởng ơn vua,

> **35** bầy tôi bất tài làm vua thịnh nộ.

---

## Chapter 15

> **1** Câu đáp dịu dàng khiến cơn giận tiêu tan,

> **1** lời nói khiêu khích làm nổi cơn thịnh nộ.

> **2** Lưỡi người khôn tiết ra tri thức,

> **2** miệng kẻ dại tuôn chuyện ngu si.

> **3** Mắt ĐỨC CHÚA ở mọi nơi mọi chỗ

> **3** hằng dõi theo kẻ dữ người lành.

> **4** Lời xoa dịu tựa cây ban sự sống,

> **4** lời nham hiểm làm tan nát tâm can.

> **5** Kẻ ngu khinh lời cha nghiêm huấn,

> **5** ai giữ lời sửa dạy sẽ nên khôn.

> **6** Nhà người ngay dư đầy của cải,

> **6** nhưng huê lợi của kẻ ác gây bối rối âu lo.

> **7** Môi người khôn truyền bá kiến thức,

> **7** lòng kẻ dại chẳng được thế đâu.

> **8** ĐỨC CHÚA ghê tởm hy lễ của đứa ác,

> **8** nhưng ưa thích lời cầu của kẻ ngay.

> **9** ĐỨC CHÚA ghê tởm lối sống của ác nhân,

> **9** nhưng mến thương người theo đuổi sự công chính.

> **10** Kẻ rời xa đường ngay chính sẽ bị nghiêm trị,

> **10** ai khinh thường lời sửa dạy sẽ phải mạng vong.

> **11** Âm phủ, âm ty còn phơi bày trước nhan ĐỨC CHÚA,

> **11** huống chi là lòng dạ con người !

> **12** Kẻ nhạo báng không thích bị khiển trách,

> **12** cũng chẳng chịu đến với người khôn.

> **13** Lòng mừng vui làm hân hoan nét mặt,

> **13** lòng sầu muộn khiến tâm trí rã rời.

> **14** Trí người minh mẫn kiếm tìm tri thức,

> **14** miệng kẻ ngu si ham thích chuyện điên rồ.

> **15** Kẻ cùng khốn thấy ngày nào cũng xấu,

> **15** đời người vui là yến tiệc kéo dài.

> **16** Ít của ít tiền mà biết kính sợ ĐỨC CHÚA

> **16** hơn có cả kho tàng mà cứ phải âu lo.

> **17** Thà bữa rau bữa cháo mà yêu thương nhau

> **17** còn hơn mâm cao cỗ đầy mà bất hoà bất thuận.

> **18** Kẻ nóng tính gây ra cãi vã,

> **18** người chậm giận làm dịu cuộc đôi co.

> **19** Đường kẻ lười bị rào gai cản trở,

> **19** lối người ngay được bồi đắp thênh thang.

> **20** Con khôn làm hài lòng cha,

> **20** đứa dại không nể mặt mẹ.

> **21** Kẻ ngu si lấy điều dại làm vui,

> **21** người hiểu biết cứ thẳng đường mà tiến.

> **22** Thiếu bàn bạc, chương trình đổ vỡ,

> **22** nhiều cố vấn, ắt sẽ thành công.

> **23** Biết đối đáp khiến con người vui thú,

> **23** nói đúng lúc, thật tốt đẹp dường bao !

> **24** Người khôn theo con đường đưa lên sự sống,

> **24** tránh con đường dẫn xuống âm ty.

> **25** Nhà đứa kiêu căng, ĐỨC CHÚA giật cho sập,

> **25** đất kẻ goá bụa, Người giữ vững đường ranh.

> **26** ĐỨC CHÚA ghê tởm những mưu đồ xấu xa,

> **26** còn lời lẽ nhân hậu thì thuần khiết.

> **27** Kẻ hám lợi làm tan hoang nhà cửa,

> **27** người khinh chê quà hối lộ sẽ được sống lâu.

> **28** Người công chính nghĩ suy rồi mới đáp,

> **28** miệng kẻ ác tuôn trào chuyện xấu xa.

> **29** ĐỨC CHÚA ở xa phường gian ác,

> **29** nhưng nghe lời nguyện của chính nhân.

> **30** Cái nhìn ngời sáng làm tâm hồn vui sướng,

> **30** tin tức may lành khiến xương cốt vững vàng.

> **31** Kẻ lắng nghe lời sửa dạy, lời ban sự sống,

> **31** sẽ được cư ngụ với những bậc khôn ngoan.

> **32** Bỏ lời nghiêm huấn là coi rẻ chính mình,

> **32** nghe lời sửa dạy là sắm lấy hiểu biết.

> **33** Lòng kính sợ ĐỨC CHÚA là trường dạy khôn ngoan,

> **33** khiêm nhu là đường dẫn đến vinh dự.

---

## Chapter 16

> **1** Suy nghĩ lo toan là việc của con người,

> **1** còn nói câu trả lời là do ĐỨC CHÚA.

> **2** Con người cho lối sống của mình là trong sáng,

> **2** nhưng ĐỨC CHÚA thấu suốt mọi tâm can.

> **3** Hãy ký thác việc bạn làm cho ĐỨC CHÚA,

> **3** dự tính của bạn ắt sẽ thành công.

> **4** Mọi việc ĐỨC CHÚA làm đều có cùng đích riêng,

> **4** người ác được dựng nên là cho ngày tai hoạ.

> **5** Đứa kiêu căng làm ĐỨC CHÚA ghê tởm,

> **5** hẳn nó không thoát khỏi án phạt đâu.

> **6** Nhờ nhân nghĩa tín thành mà tội được xoá bỏ,

> **6** nhờ kính sợ ĐỨC CHÚA mà tránh được sự dữ.

> **7** Khi ĐỨC CHÚA hài lòng về lối sống của ai

> **7** Người khiến cả quân thù cũng làm hoà với kẻ ấy.

> **8** Thà ít của cải mà sống công chính

> **8** hơn nhiều huê lợi mà thiếu công minh.

> **9** Tâm trí con người nghĩ ra đường lối,

> **9** còn ĐỨC CHÚA hướng dẫn từng bước đi.

> **10** Lời vua là lời sấm,

> **10** mở miệng ra phân xử, vua sẽ chẳng sai lầm.

> **11** Cán cân và bàn cân chính xác là của ĐỨC CHÚA,

> **11** mọi quả cân trong túi là sản phẩm của Người.

> **12** Làm điều dữ là chuyện vua ghê tởm,

> **12** vì nhờ sống công chính mà ngai báu vững bền.

> **13** Lời lẽ chân thành khiến vua quý chuộng,

> **13** vua yêu thương kẻ ăn nói thẳng ngay.

> **14** Cơn giận của vua báo tin thần chết đến,

> **14** biết làm vua nguôi giận ấy mới là người khôn.

> **15** Long nhan rạng rỡ là bầy tôi được sống,

> **15** ơn vua ban xuống như mây đổ mưa xuân.

> **16** Được khôn ngoan tốt hơn được vàng,

> **16** được hiểu biết quý hơn được bạc.

> **17** Nẻo đường người chính trực tránh xa điều ác ;

> **17** ai để mắt nhìn lối mình đi thì sinh mạng an toàn.

> **18** Kiêu căng đưa đến sụp đổ,

> **18** ngạo mạn dẫn đến té nhào.

> **19** Thà sống tự hạ với kẻ khiêm nhu

> **19** hơn chia chiến lợi phẩm với phường kiêu hãnh.

> **20** Kẻ chú tâm vào lời Chúa dạy sẽ gặp chuyện tốt lành,

> **20** người đặt niềm tin vào ĐỨC CHÚA thật hạnh phúc dường bao.

> **21** Người có trí khôn ngoan được coi là sáng suốt,

> **21** lời ngọt ngào làm cho sức thuyết phục gia tăng.

> **22** Kẻ có lương tri là có nguồn sự sống,

> **22** sự dại khờ là hình phạt kẻ ngu si.

> **23** Trí khôn ngoan làm miệng nên khéo léo

> **23** và thêm sức thuyết phục cho đôi môi.

> **24** Lời tử tế là tảng mật ong

> **24** làm cổ họng ngọt ngào, khiến xương cốt lành mạnh.

> **25** Có con đường xem ra ngay thẳng,

> **25** nhưng rốt cuộc lại đưa đến tử vong.

> **26** Miệng muốn ăn khiến con người vất vả,

> **26** vì bụng đói nên đầu gối phải bò.

> **27** Quân vô lại đào hố gây tai ương,

> **27** đôi môi nó như lửa hồng cháy bỏng.

> **28** Kẻ dối gian gây bất hoà tranh chấp,

> **28** tên mách lẻo chuyên chia rẽ bạn bè.

> **29** Người thô bạo phỉnh phờ bằng hữu,

> **29** dẫn họ vào đường nẻo xấu xa.

> **30** Nháy mắt mím môi, nghĩ ra điều dối trá

> **30** là làm sự ác rồi.

> **31** Mái đầu bạc là triều thiên vinh hiển

> **31** được tặng ban cho kẻ sống công chính.

> **32** Người chậm giận thì hơn trang hào kiệt,

> **32** người tự chủ hơn kẻ chiếm được thành.

> **33** Người ta gieo quẻ trong vạt áo,

> **33** nhưng mọi quyết định của phàm nhân

> **33** đều bắt nguồn từ ĐỨC CHÚA.

---

## Chapter 17

> **1** Thà ăn mẩu bánh khô mà được êm ấm

> **1** còn hơn đầy yến tiệc mà nhà cửa bất hoà.

> **2** Đầy tớ tài giỏi thì hơn cả đứa con hư đốn,

> **2** lại được chia gia sản với anh em trong nhà.

> **3** Lò thử vàng, nồi thử bạc,

> **3** còn ĐỨC CHÚA thử lòng dạ con người.

> **4** Phường gian ác để tâm đến những lời bất chính,

> **4** quân lừa đảo lắng tai nghe những chuyện hại người.

> **5** Chế giễu kẻ lâm cảnh túng nghèo

> **5** là sỉ nhục Đấng tạo thành nên họ.

> **5** Vui mừng khi người gặp tai ương

> **5** thì sẽ không thoát khỏi án phạt.

> **6** Triều thiên của người già là đàn con cháu,

> **6** vinh dự của con cái là chính người cha.

> **7** Lời tao nhã đâu có hợp với kẻ ngu dốt,

> **7** lời dối gian càng không hợp với người thanh cao.

> **8** Quà hối lộ là bùa mê dưới mắt người đem biếu,

> **8** người đó làm gì cũng thành công.

> **9** Ai muốn có bạn bè thì quên đi lầm lỗi,

> **9** nhắc hoài chuyện cũ làm cho bạn xa mình.

> **10** Trăm roi đánh người dại

> **10** không bằng một lời mắng người khôn.

> **11** Ác nhân chỉ mưu tìm nổi loạn,

> **11** nhưng một sứ giả dữ dằn sẽ được sai đến trừng trị nó.

> **12** Gặp gấu mẹ mất con

> **12** còn hơn gặp người ngu lên cơn rồ dại.

> **13** Bất hạnh sẽ không chịu rời bỏ,

> **13** nhà kẻ nào lấy oán đền ơn.

> **14** Bắt đầu cãi cọ là như để cho nước vỡ bờ,

> **14** hãy tránh xa trước khi cuộc tranh cãi bùng nổ.

> **15** Bênh vực đứa ác, kết tội chính nhân,

> **15** hai việc này đều làm ĐỨC CHÚA ghê tởm.

> **16** Để sắm được khôn ngoan, tiền bạc trong tay đứa ngu ích lợi gì,

> **16** bởi vì nó quá ư đần độn ?

> **17** Bè bạn thương nhau mọi thời mọi lúc,

> **17** vào ngày hoạn nạn chỉ có anh em.

> **18** Đứa ngu mới ký giao kèo,

> **18** mới đứng ra bảo lãnh cho bè bạn.

> **19** Ưa cãi nhau là ưa phạm tội,

> **19** tự cao tự đại là chuốc lấy suy vong.

> **20** Tâm địa quanh co sao gặp được hạnh phúc,

> **20** miệng lưỡi dối trá ắt phải chịu tai ương.

> **21** Sinh ra đứa ngu là chuốc lấy phiền muộn,

> **21** làm cha kẻ dại nào vui sướng gì đâu !

> **22** Tâm trí hân hoan làm thân xác lành mạnh,

> **22** tinh thần suy sụp khiến xương cốt rã rời.

> **23** Ác nhân nhận quà được giấu trong ngực áo,

> **23** khiến cán cân công lý bị bẻ cong.

> **24** Người hiểu biết chỉ nhắm đến khôn ngoan,

> **24** còn người ngu để mắt khắp cùng trời cuối đất.

> **25** Con ngu khiến cha buồn giận,

> **25** con dại làm mẹ đắng cay.

> **26** Phạt vạ chính nhân thì không phải lẽ,

> **26** đánh người khả kính là ngược với công bằng.

> **27** Người nói năng dè dặt là người hiểu biết,

> **27** kẻ giữ được điềm tĩnh là kẻ khôn ngoan.

> **28** Nếu biết giữ thinh lặng,

> **28** kẻ ngu cũng được kể là người khôn ngoan ;

> **28** nếu biết ngậm môi,

> **28** kẻ đó được coi là người thông hiểu.

---

## Chapter 18

> **1** Kẻ ích kỷ chạy theo dục vọng,

> **1** và nổi giận trước mọi lời khuyên.

> **2** Người ngu không ưa chuyện hiểu biết,

> **2** nhưng thích phô bày cảm nghĩ riêng.

> **3** Đâu có kẻ ác, đấy có khinh khi,

> **3** đâu có nhục nhã, đấy có lăng mạ.

> **4** Lời miệng con người là nước sâu thăm thẳm,

> **4** là dòng suối tràn trề, là nguồn mạch khôn ngoan.

> **5** Bênh vực kẻ gian ác, đè nén người vô tội,

> **5** xét xử như thế chẳng tốt đẹp gì.

> **6** Môi người ngu gây ra tranh cãi,

> **6** miệng của nó khiến nó chịu đòn.

> **7** Miệng kẻ ngu làm cho nó tàn tạ,

> **7** môi của nó là cạm bẫy cho mình.

> **8** Lời kẻ mách lẻo như của ngon vật lạ

> **8** trôi xuống tận ruột gan.

> **9** Người biếng nhác việc bổn phận mình

> **9** là anh em với quân phá hoại.

> **10** Danh ĐỨC CHÚA là tháp canh kiên vững,

> **10** chính nhân chạy đến là được an toàn.

> **11** Người giàu coi của cải là thành trì kiên cố,

> **11** họ cho đó là tường cao luỹ dầy.

> **12** Lòng tự cao dẫn đến suy sụp,

> **12** đức khiêm tốn đem lại vinh quang.

> **13** Kẻ chưa nghe đã vội cãi,

> **13** sẽ chịu tiếng nhục nhã, ngu si.

> **14** Người đau yếu được tinh thần nâng đỡ,

> **14** nhưng tinh thần suy sụp thì lấy ai vực lên ?

> **15** Trí người minh mẫn tiếp thu hiểu biết,

> **15** tri thức là điều tai kẻ khôn kiếm tìm.

> **16** Ai có quà biếu sẽ rộng đường lui tới,

> **16** sẽ gặp được người chức trọng quyền cao.

> **17** Kẻ nói trước cứ biện hộ cho mình là đúng,

> **17** nhưng đối phương đến, sẽ lột mặt nạ y.

> **18** Quẻ gieo chấm dứt các vụ tương tranh

> **18** và phân định quyền lợi giữa những người quyền thế.

> **19** Một người anh em bị xúc phạm

> **19** thì còn hơn một thành trì vững chắc.

> **19** Các cuộc cãi vã tựa như then cài cửa luỹ đồn.

> **20** Con người phải chịu hậu quả lời mình nói

> **20** và được hưởng những gì môi miệng họ thốt ra.

> **21** Sống hay chết đều do cái lưỡi,

> **21** ai yêu chuộng nó, sẽ lãnh nhận hậu quả.

> **22** Tìm được vợ hiền là tìm thấy hạnh phúc,

> **22** và nhận được ơn ĐỨC CHÚA ban cho.

> **23** Người nghèo khẩn khoản nài xin,

> **23** người giàu trả lời hống hách.

> **24** Có thứ bạn bè gây ra tai hoạ,

> **24** có người thân hữu gắn bó hơn cả anh em.

---

## Chapter 19

> **1** Thà nghèo túng mà sống vẹn toàn,

> **1** còn hơn điêu ngoa mà ngu ngốc.

> **2** Nhiệt tình mà thiếu suy xét nào có ích chi,

> **2** bước vội vàng ắt có khi lầm lỡ.

> **3** Kẻ ngu dại làm hại đời mình,

> **3** nhưng lòng nó lại căm ĐỨC CHÚA.

> **4** Người lắm của được thêm nhiều bạn,

> **4** còn kẻ nghèo bị bạn hữu lánh xa.

> **5** Kẻ làm chứng gian không thoát khỏi hình phạt,

> **5** người nói năng dối trá sẽ chẳng được yên hàn.

> **6** Lắm kẻ tâng bốc người hào phóng,

> **6** ai cũng làm bạn với kẻ cho quà.

> **7** Kẻ nghèo túng bị mọi anh em khinh rẻ,

> **7** bạn hữu lại càng lánh xa !

> **7** Mong được đôi lời, cũng chẳng có.

> **8** Ai có óc hiểu biết thì yêu bản thân mình,

> **8** ai giữ được sáng suốt thì tìm ra hạnh phúc.

> **9** Kẻ làm chứng gian không thoát khỏi hình phạt,

> **9** người nói năng dối trá sẽ phải mạng vong.

> **10** Người ngu không hợp với nếp sống phong lưu,

> **10** người nô lệ càng không thể điều khiển hàng thủ lãnh.

> **11** Hiểu biết làm con người chậm giận,

> **11** bỏ qua lời xúc phạm khiến con người được tôn vinh.

> **12** Cơn giận của vua như tiếng gầm sư tử,

> **12** ân lộc vua ban tựa mưa móc trên cỏ xanh.

> **13** Con ngu là mối hoạ cho cha,

> **13** vợ lắm điều như mái nhà dột.

> **14** Cửa nhà, tài sản là gia nghiệp của cha ông,

> **14** còn người vợ khôn ngoan là do ĐỨC CHÚA.

> **15** Thói lười biếng làm con người ngủ mê,

> **15** kẻ biếng nhác sẽ phải nhịn đói.

> **16** Tuân giữ lệnh truyền là giữ được mạng sống,

> **16** khinh thường đường lối Chúa ắt phải mạng vong.

> **17** Thương xót kẻ khó nghèo là cho ĐỨC CHÚA vay mượn,

> **17** Người sẽ đáp trả xứng việc đã làm.

> **18** Hãy sửa phạt con cái bao lâu còn hy vọng,

> **18** nhưng đừng nóng nảy khiến nó phải chết.

> **19** Người giận dữ hung hăng sẽ phải nộp phạt,

> **19** nếu cứu nó, bạn chỉ làm tăng sự ác mà thôi.

> **20** Hãy lắng nghe lời khuyên, đón nhận lời nghiêm huấn,

> **20** để sau này bạn được nên khôn.

> **21** Lòng con người ấp ủ bao dự tính,

> **21** duy kế hoạch của ĐỨC CHÚA mới trường tồn.

> **22** Con người ao ước lòng nhân nghĩa,

> **22** thà là kẻ nghèo khó còn hơn là đứa dối gian.

> **23** Lòng kính sợ ĐỨC CHÚA đem lại sự sống,

> **23** cho người ta ăn no ngủ kỹ, thoát khỏi mọi tai ương.

> **24** Đứa lười biếng thò tay vào đĩa,

> **24** nhưng chẳng buồn đưa thức ăn lên miệng.

> **25** Hãy đánh người ưa chế giễu,

> **25** ắt kẻ ngây thơ sẽ nên lanh lợi ;

> **25** hãy quở mắng người khôn,

> **25** người ấy sẽ thêm hiểu biết.

> **26** Kẻ bạc đãi cha và xua đuổi mẹ,

> **26** là đứa con đốn mạt, nhuốc nhơ.

> **27** Này con, nếu thôi không nghe lời nghiêm huấn,

> **27** con sẽ lạc xa những lời lẽ khôn ngoan.

> **28** Kẻ làm chứng gian nhạo cười công lý,

> **28** miệng ác nhân ngốn ngấu chuyện gian tà.

> **29** Án phạt dành sẵn cho kẻ ưa chế giễu,

> **29** và đòn vọt kề lưng đứa ngu si.

---

## Chapter 20

> **1** Rượu nồng sinh nhạo báng, men say tạo ồn ào,

> **1** kẻ nào vướng vào đó, đâu còn là người khôn.

> **2** Cơn thịnh nộ của vua như tiếng gầm sư tử,

> **2** kẻ làm vua nổi giận là làm hại chính mình.

> **3** Tránh đôi co đem lại vinh dự cho con người,

> **3** mọi kẻ ngu đều hay sinh sự.

> **4** Đầu mùa đông, kẻ lười không lo cày cấy,

> **4** đến mùa gặt, nó tìm kiếm cũng uổng công.

> **5** Ý định lòng người tựa nước sâu thăm thẳm,

> **5** người hiểu biết mới kín múc được.

> **6** Lắm kẻ tự hào mình nhân nghĩa,

> **6** nhưng người thành tín, nào ai kiếm cho ra ?

> **7** Người công chính ăn ở đức độ,

> **7** phúc cho đàn con nối dõi tông đường !

> **8** Đức vua ngự trên ngai xét xử,

> **8** đưa mắt sàng lọc mọi xấu xa.

> **9** Ai dám nói : “Tôi đã giữ lòng mình thanh khiết,

> **9** và tôi đã sạch tội rồi !”

> **10** Cân non cân già, đấu gian đấu dối,

> **10** ĐỨC CHÚA ghê tởm cả hai.

> **11** Qua việc làm, mà người ta biết được

> **11** tính hạnh đứa trẻ có trong sáng thẳng ngay.

> **12** Tai để nghe, mắt để thấy,

> **12** ĐỨC CHÚA làm nên cả hai.

> **13** Đừng mê ngủ kẻo ra nghèo túng,

> **13** chong mắt thức, bạn sẽ được cơm bánh no nê.

> **14** Khi mua thì chê “Đồ ôi, đồ dở !”

> **14** lúc đi khỏi, lại tự khen mua được giá hời !

> **15** Vàng bạc trân châu : nhiều vô kể,

> **15** miệng lưỡi thông thái : thật hiếm hoi !

> **16** Người nào dám bảo lãnh cho kẻ không quen,

> **16** phải giữ lấy áo của người đó ;

> **16** người nào muốn bảo đảm cho phụ nữ xa lạ,

> **16** phải đòi người đó vật thế chân.

> **17** Bánh phi nghĩa, con người lấy làm ngon,

> **17** nhưng sau đó, miệng nó đầy đá sỏi.

> **18** Lên kế hoạch, hãy dựa vào lời khuyên,

> **18** lúc giao tranh, hãy nghe lời cố vấn.

> **19** Đứa ngồi lê đôi mách tiết lộ điều bí mật,

> **19** vậy đừng giao du với kẻ lắm lời.

> **20** Kẻ nào nguyền rủa mẹ cha,

> **20** ngay giữa đêm khuya, đèn nó bị tắt ngúm.

> **21** Của cải kiếm vội được lúc đầu,

> **21** thì về sau sẽ không được chúc phúc.

> **22** Bạn đừng nói : “Tôi sẽ báo thù !”

> **22** Hãy cậy trông ĐỨC CHÚA, Người sẽ cứu bạn.

> **23** Cân non cân già làm ĐỨC CHÚA ghê tởm,

> **23** bàn cân gian dối, nào tốt đẹp chi !

> **24** ĐỨC CHÚA dẫn dắt từng bước chân con người,

> **24** nẻo đời mình, phàm nhân sao hiểu hết.

> **25** Nguy hiểm thay, khi vội vàng khấn dâng của cải,

> **25** rồi sau đó lại tiếc nuối nghĩ suy.

> **26** Vị minh quân sàng lọc lũ gian tà,

> **26** cho bánh xe cán lên bọn chúng.

> **27** Tinh thần là đèn sáng ĐỨC CHÚA ban cho con người,

> **27** dò xét mọi ngõ ngách tâm can.

> **28** Nhân nghĩa và tín thành gìn giữ đức vua,

> **28** nhờ nhân ái, ngai vàng người bền vững.

> **29** Sức mạnh là niềm tự hào của giới thanh niên,

> **29** mái đầu bạc là vinh dự của hàng bô lão.

> **30** Vết thương nhức nhối tẩy sạch điều gian ác,

> **30** và roi vọt thấu đến tận cõi lòng.

---

## Chapter 21

> **1** Trong tay ĐỨC CHÚA, lòng vua tựa dòng nước chảy,

> **1** Người lèo lái đi đâu tuỳ ý Người.

> **2** Con người cho lối sống của mình là ngay thẳng,

> **2** nhưng ĐỨC CHÚA thấu suốt mọi tâm can.

> **3** Thực thi điều công minh chính trực

> **3** thì đẹp lòng ĐỨC CHÚA hơn là dâng hy lễ.

> **4** Mắt kiêu hãnh, lòng tự cao,

> **4** vẻ hào nhoáng của ác nhân : thảy đều là tội lỗi.

> **5** Kế hoạch người siêng năng hẳn tạo ra lợi nhuận,

> **5** ai vội vàng hấp tấp, ắt phải chịu đói nghèo.

> **6** Kho tàng thu tích nhờ môi miệng điêu ngoa

> **6** là hơi thở thoáng qua, là bẫy làm thiệt mạng.

> **7** Bạo hành của kẻ ác sẽ cuốn phăng kẻ ác,

> **7** vì chúng không chịu thực thi công bằng.

> **8** Đường lối của kẻ gian ác thì quanh co,

> **8** hành động của người trong sạch thì ngay thẳng.

> **9** Thà ở một góc trên mái nhà,

> **9** còn hơn chung sống với một bà hay gây.

> **10** Lòng ác nhân ước ao sự dữ,

> **10** ngay bạn bè, nó chẳng để mắt thương.

> **11** Phạt đứa ưa chế giễu, kẻ khờ dại nên khôn,

> **11** dạy bảo người khôn, người khôn càng hiểu biết.

> **12** Đấng Công Chính xem xét nhà của ác nhân,

> **12** bắt ác nhân lâm vòng tai hoạ.

> **13** Kẻ bịt tai trước tiếng kêu của người cô thế,

> **13** đến lúc nó kêu, sẽ chẳng được đáp lời.

> **14** Tặng phẩm kín đáo làm tiêu tan cơn giận,

> **14** quà giấu trong áo làm dịu trận lôi đình.

> **15** Thực thi công lý là niềm vui cho người công chính,

> **15** nhưng là nỗi kinh hoàng cho kẻ bất lương.

> **16** Kẻ lạc xa con đường hiểu biết,

> **16** sẽ phải sống chung với đám âm hồn.

> **17** Kẻ ham vui sẽ bần cùng đói khổ,

> **17** người mê rượu chè sẽ chẳng giàu đâu !

> **18** Kẻ ác thành giá chuộc cho người công chính,

> **18** tên phản bội bị phạt thay cho kẻ ngay lành.

> **19** Thà sống nơi đìu hiu cô quạnh,

> **19** còn hơn bên người vợ hay gây gổ nổi xung.

> **20** Nhà người khôn có kho báu và dầu,

> **20** còn người ngu có gì nuốt hết.

> **21** Người theo đuổi công chính và nhân nghĩa,

> **21** sẽ được sống lâu và vinh dự.

> **22** Người khôn tấn công thành của quân thiện chiến,

> **22** và lật nhào đồn luỹ chúng cậy trông.

> **23** Kẻ giữ mồm giữ miệng,

> **23** thì giữ mình khỏi những hiểm nguy.

> **24** Đứa kiêu căng xấc xược được gọi là quân nhạo báng,

> **24** nó cư xử ngạo ngược kiêu căng.

> **25** Vì ham muốn, đứa lười mất mạng,

> **25** bởi nó không chịu ra tay làm.

> **26** Suốt ngày nó những ham cùng muốn,

> **26** còn chính nhân cho hết, chẳng giữ lại gì.

> **27** Hy lễ của ác nhân là điều ghê tởm,

> **27** nhất là khi dâng với ý gian tà.

> **28** Kẻ làm chứng gian sẽ phải tiêu vong,

> **28** còn người biết nghe có thể nói hoài.

> **29** Kẻ gian ác mang bộ mặt trơ trẽn,

> **29** còn người ngay cứ vững bước trên đường.

> **30** Khôn ngoan, hiểu biết, nhủ khuyên,

> **30** tất cả chẳng là gì sánh với ĐỨC CHÚA.

> **31** Chiến mã được chuẩn bị cho ngày giao tranh,

> **31** nhưng thắng bại thuộc quyền ĐỨC CHÚA.

---

## Chapter 22

> **1** Lắm của cải đâu quý bằng danh thơm tiếng tốt,

> **1** vàng với bạc nào trọng bằng được mến được thương.

> **2** Kẻ giàu người nghèo gặp nhau ở điểm này :

> **2** cả hai đều được ĐỨC CHÚA tạo dựng.

> **3** Gặp nguy hiểm, người khôn ẩn mình,

> **3** đứa khờ dại lao tới và bị thiệt thân.

> **4** Giàu sang, vinh dự và sự sống là phần thưởng

> **4** ĐỨC CHÚA dành cho kẻ khiêm nhu và kính sợ Người.

> **5** Đường kẻ quanh co thì có gai, có bẫy,

> **5** ai biết giữ mình ắt sẽ tránh xa.

> **6** Hãy dạy đứa trẻ đi con đường nó phải đi,

> **6** để đến tuổi già, nó vẫn không lìa bỏ.

> **7** Người giàu thì thống trị kẻ nghèo,

> **7** người đi vay làm tôi cho chủ nợ.

> **8** Kẻ gieo tai ác sẽ gặt tai ương,

> **8** nó đã tàn phá, ắt sẽ tàn lụi.

> **9** Người tử tế sẽ được chúc phúc,

> **9** vì đã đem cơm bánh cho người nghèo.

> **10** Đuổi quân nhạo báng đi là hết chuyện đôi co,

> **10** cũng chẳng còn tranh chấp với lăng mạ.

> **11** Ai chuộng lòng thanh khiết và ăn nói dễ thương

> **11** sẽ được vua nhận làm bạn hữu.

> **12** ĐỨC CHÚA để mắt trông nom người hiểu biết,

> **12** và phi bác lời lẽ kẻ bất trung.

> **13** Đứa lười nói : “Có con sư tử ở ngoài kia ;

> **13** nếu tôi ra đường, chắc sẽ bị ăn thịt.”

> **14** Miệng người phụ nữ trắc nết ví tựa hố sâu,

> **14** kẻ bị ĐỨC CHÚA ruồng bỏ sẽ sa vào đó.

> **15** Tâm trí trẻ con vốn dại khờ,

> **15** lấy roi sửa phạt là giúp nó nên khôn.

> **16** Bóc lột người nghèo là làm giàu cho họ,

> **16** tặng cho kẻ giàu là khiến mình nghèo đi.

> **17** Con hãy lắng tai nghe lời bậc khôn ngoan,

> **17** và chú tâm vào những hiểu biết của thầy.

> **18** Vì khi con giữ những lời ấy trong tâm khảm

> **18** và sẵn sàng nói hết ra ngoài miệng

> **18** thì thật là vui thú dường bao !

> **19** Hôm nay thầy muốn dạy con, cả con nữa,

> **19** để con một niềm tin tưởng vào ĐỨC CHÚA.

> **20** Há thầy đã chẳng viết cho con ba mươi huấn dụ

> **20** gồm những lời khuyên răn và hiểu biết đó sao ?

> **21** Mục đích là để giúp con am tường

> **21** những lời chân thật

> **21** và trình bày lại cho người đã sai con

> **21** sao cho thật trung thành.

> **22** Đừng bóc lột người nghèo, vì họ đã nghèo sẵn ;

> **22** cũng đừng chà đạp người yếu thế nơi cửa công,

> **23** vì ĐỨC CHÚA sẽ biện hộ cho họ,

> **23** và những ai tước đoạt họ, Người sẽ tước mạng sống.

> **24** Đừng bè bạn với người hay nóng giận,

> **24** chớ giao du với kẻ dễ nổi xung,

> **25** kẻo con lại học đòi lối sống của chúng,

> **25** khiến thân con mắc phải bẫy dò.

> **26** Đừng thuộc hạng người bắt tay giao kèo,

> **26** hay hạng người bảo lãnh cho kẻ khác vay mượn,

> **27** vì nếu con không có gì để trả,

> **27** giường con đang nằm, người ta cũng lấy đi.

> **28** Đường ranh cha ông đã ấn định từ trước,

> **28** con đừng có chuyển dời.

> **29** Con có thấy người giỏi giang khéo léo ?

> **29** Người ấy sẽ được vào phục vụ các vua,

> **29** chứ không phục vụ hạng tầm thường.

---

## Chapter 23

> **1** Khi con ngồi ăn với kẻ có chức quyền,

> **1** hãy để ý kỹ người đối diện.

> **2** Nếu con vốn tham ăn, hãy đặt dao kề cổ.

> **3** Đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn,

> **3** vì đó là thứ đồ ăn phỉnh gạt.

> **4** Chớ nhọc công thu tích của cải,

> **4** và cũng đừng bận tâm đến nó ;

> **5** mắt con vừa thấy, nó đã chẳng còn,

> **5** vì nó mọc cánh bay đi mất,

> **5** tựa đại bàng bay tới trời cao.

> **6** Chớ ăn bánh của quân xấu bụng,

> **6** đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn.

> **7** Vì lòng hắn nghĩ sao, con người hắn như vậy.

> **7** Hắn mời con : “Ăn uống đi nào !”

> **7** Nhưng đâu phải hắn có lòng với con.

> **8** Mẩu bánh vừa nuốt vào, con đã phải thổ ra.

> **8** Mất công toi bao nhiêu lời tốt đẹp,

> **9** con đừng nói vào tai đứa dốt,

> **9** vì nó sẽ khinh dể lời lẽ khôn ngoan của con.

> **10** Con chớ chuyển dời đường ranh cũ,

> **10** cũng đừng xâm phạm cánh đồng của trẻ mồ côi,

> **11** vì Đấng cứu chuộc chúng là Đấng hùng mạnh,

> **11** chính Người sẽ biện hộ cho chúng chống lại con.

> **12** Con hãy để tâm đón lấy lời huấn dụ,

> **12** và lắng tai nghe điều hiểu biết.

> **13** Đừng ngại gì khi phải phạt trẻ con,

> **13** nếu con đánh nó bằng roi, nó đâu có chết.

> **14** Lấy roi đánh nó là cứu nó khỏi âm ty.

> **15** Hỡi con, tâm trí con khôn ngoan

> **15** thì lòng dạ thầy cũng vui sướng.

> **16** Môi miệng con nói những lời chính trực

> **16** thì tâm hồn thầy sẽ mừng rỡ hân hoan.

> **17** Đừng để lòng con phân bì với quân tội lỗi,

> **17** nhưng hãy luôn kính sợ ĐỨC CHÚA,

> **18** vì chắc chắn con có một tương lai

> **18** và niềm hy vọng của con sẽ không thành mây khói.

> **19** Hỡi con, hãy nghe thầy và con sẽ nên khôn,

> **19** hãy hướng lòng con theo chính đạo.

> **20** Đừng nhập bọn với quân chè chén say sưa,

> **20** với những kẻ chỉ mê ăn mê nhậu.

> **21** Bởi vì kẻ say sưa ăn nhậu ắt sẽ phải túng nghèo ;

> **21** kẻ mơ màng buồn ngủ sẽ khố rách áo ôm.

> **22** Hãy lắng nghe cha con, đấng sinh thành ra con,

> **22** đừng khinh dể mẹ con khi người già yếu.

> **23** Chân lý và khôn ngoan, nghiêm huấn và hiểu biết,

> **23** con hãy mua lấy chứ đừng bán đi.

> **24** Thân phụ người công chính sẽ mừng vui,

> **24** đấng sinh thành người khôn sẽ hoan hỷ.

> **25** Ước gì cha mẹ con được hỷ hoan

> **25** và người sinh ra con được mừng rỡ.

> **26** Hỡi con, hãy hết lòng tin tưởng vào thầy

> **26** và hãy để mắt noi gương thầy.

> **27** Vì gái điếm là hố sâu

> **27** và phụ nữ ngoại tình là giếng hẹp.

> **28** Nó khác nào kẻ cướp rình chờ

> **28** hòng tăng số những kẻ bất trung trong nhân loại.

> **29** Ai kêu : “Than ôi !” ? Ai kêu : “Khổ quá !” ?

> **29** Ai cứ gây gổ ? Ai phải thở than ?

> **29** Ai chịu những vết thương vô lý ?

> **29** Ai có đôi mắt đỏ ngầu ?

> **30** Đó là kẻ nấn ná mãi bên ly rượu,

> **30** là người đã nếm đủ thứ rượu ngon.

> **31** Nhìn rượu làm chi : rượu màu đỏ hồng,

> **31** óng ánh trong ly, rồi trôi xuống cổ.

> **32** Nhưng rốt cuộc, rượu như rắn cắn,

> **32** như nọc độc hổ mang.

> **33** Mắt con sẽ thấy những điều kỳ dị,

> **33** lòng con tuôn ra bao chuyện nhảm nhí.

> **34** Con như người bồng bềnh giữa biển khơi,

> **34** lắc lư trên cột buồm.

> **35** “Bị người đánh, tôi chẳng biết đau,

> **35** bị người đập, tôi đâu cảm thấy.

> **35** Đến bao giờ mới tỉnh rượu đây

> **35** để tôi lại kiếm thêm ly nữa ?”

---

## Chapter 24

> **1** Chớ phân bì với quân tội lỗi,

> **1** cũng đừng ham bè bạn với chúng,

> **2** vì lòng chúng chỉ nghĩ đến bạo hành

> **2** và môi chúng toàn nói lời độc ác.

> **3** Có khôn ngoan mới dựng được nhà,

> **3** có sáng suốt mới biết xây cho vững.

> **4** Nhờ hiểu biết, phòng ốc mới đầy dư

> **4** mọi của cải sang trọng và quý giá.

> **5** Người khôn ngoan được nên mạnh mẽ,

> **5** kẻ hiểu biết làm sức mạnh gia tăng.

> **6** Khi giao chiến, cần lời chỉ đạo,

> **6** muốn thắng trận, cần nhiều cố vấn.

> **7** Đối với kẻ ngu, đức khôn ngoan cao vời vợi,

> **7** nơi cổng thành, nó chẳng dám hé môi.

> **8** Kẻ mưu tính những chuyện gian tà

> **8** sẽ bị gọi là vua bịp bợm.

> **9** Kẻ ngu si chỉ mưu toan tội lỗi,

> **9** quân chế nhạo bị kẻ ghét người khinh.

> **10** Ngày khốn quẫn mà để mất tinh thần,

> **10** sức lực con ắt sẽ bị suy giảm.

> **11** Hãy giải thoát những người bị đem đi giết,

> **11** cứu những ai lảo đảo bước đến pháp trường.

> **12** Giả như con bảo : “Tôi đâu biết chuyện ấy”,

> **12** thì Đấng đo lòng người lại không hiểu hết sao ?

> **12** Đấng canh giữ lòng con thấu suốt cả,

> **12** Người sẽ thưởng phạt ai nấy theo việc họ làm.

> **13** Hỡi con, cứ ăn đi, mật ong ngon lắm,

> **13** mật ong nguyên chất ngọt ngào trong miệng con.

> **14** Con nên nhớ : đức khôn ngoan đối với con cũng vậy.

> **14** Nếu con gặp được, hẳn sẽ có tương lai,

> **14** và niềm hy vọng của con sẽ không tan vỡ.

> **15** Này kẻ gian, chớ rình rập nhà người công chính,

> **15** cũng đừng phá phách nơi họ ở.

> **16** Vì chính nhân có ngã bảy lần cũng đứng lên được,

> **16** còn kẻ ác cứ lảo đảo hoài trong cảnh tai ương.

> **17** Khi quân thù gục ngã, con đừng lấy làm vui,

> **17** lúc nó bị lảo đảo, lòng con chớ reo mừng,

> **18** kẻo ĐỨC CHÚA trông thấy mà gai mắt

> **18** và không nổi giận với nó nữa đâu.

> **19** Đừng ganh ghét với bọn bất lương,

> **19** chớ ghen tuông cùng phường gian ác.

> **20** Vì bọn bất lương chẳng có tương lai,

> **20** và ngọn đèn của phường gian ác sẽ tàn lụi.

> **21** Hỡi con, hãy kính sợ ĐỨC CHÚA và nhà vua,

> **21** đừng giao du với những quân nổi loạn.

> **22** Vì tai hoạ sẽ giáng xuống bất ngờ,

> **22** cả hai sẽ tiêu diệt chúng ra sao, nào có ai lường được ?

> **23** Những câu sau đây cũng là của bậc khôn ngoan :

> **23** Xét xử thiên vị là điều không tốt.

> **24** Ai bảo kẻ gian ác rằng : “Anh vô tội !”

> **24** thì sẽ bị các dân nguyền rủa, các nước cười chê.

> **25** Còn ai răn đe nó, ắt sẽ được mừng vui

> **25** và phúc lành sẽ đến trên người đó.

> **26** Ai trả lời thẳng thắn mới là người bạn thật.

> **27** Hãy ổn định mọi chuyện bên ngoài

> **27** và thu xếp công việc đồng áng,

> **27** rồi sau đó mới lo dựng nhà.

> **28** Đừng vô cớ làm chứng hại bạn bè,

> **28** cũng đừng nói ngọt nói ngon mà lừa đảo họ.

> **29** Con đừng nói : “Hắn đối xử với tôi ra sao,

> **29** tôi xử lại với hắn như vậy.

> **29** Tôi trả báo từng người theo việc họ làm.”

> **30** Tôi đi ngang cánh đồng của người biếng nhác,

> **30** qua vườn nho của kẻ ngu si.

> **31** Và này : chỗ nào cũng um tùm gai góc,

> **31** khắp mặt đất phủ đầy cỏ dại,

> **31** tường đá bị sụp đổ hoang tàn.

> **32** Tôi đã nhìn và để tâm suy nghĩ,

> **32** tôi đã thấy và rút ra bài học này :

> **33** Ngủ một chút, chợp mắt một chút,

> **33** khoanh tay nằm một chút,

> **34** là cái nghèo sẽ đến với bạn như tên du thủ du thực,

> **34** cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang.

---

## Chapter 25

> **1** Đây cũng là những châm ngôn của vua Sa-lô-môn

> **1** được quần thần của Khít-ki-gia, vua nước Giu-đa, ghi chép lại.

> **2** Thiên Chúa vinh quang khi giấu kín việc Người làm,

> **2** đức vua vinh quang khi thấu hiểu việc nước.

> **3** Như trời cao đất dày,

> **3** tâm trí bậc đế vương thật vô phương dò thấu.

> **4** Lọc hết cặn bẩn ra khỏi bạc,

> **4** thợ bạc sẽ có một cái bình.

> **5** Loại người gian ác khỏi long nhan,

> **5** ngai vàng sẽ kiên vững trên nền công chính.

> **6** Trước long nhan, đừng lên mặt kiêu kỳ,

> **6** chớ đứng vào chỗ của hàng vị vọng.

> **7** Thà được người ta bảo : “Xin mời ông lên trên !”

> **7** còn hơn bị hạ xuống trước mặt người quyền cao chức trọng.

> **7** Điều mắt con nhìn thấy,

> **8** con đừng vội đem ra trước toà,

> **8** vì nếu đối phương làm cho con phải xấu hổ,

> **8** thì rốt cuộc con sẽ ăn nói ra sao ?

> **9** Cứ tranh cãi với đối phương,

> **9** nhưng đừng tiết lộ chuyện riêng của người khác,

> **10** kẻo có ai nghe được, họ sẽ phỉ báng con,

> **10** và con không rút lại được những lời nói xấu.

> **11** Lời nói ra đúng lúc đúng thời

> **11** khác chi táo vàng trên đĩa bạc chạm trổ.

> **12** Đối với kẻ biết nghe, lời trách cứ của người khôn

> **12** tựa nhẫn vàng hay kiềng vàng hảo hạng.

> **13** Sứ giả trung tín với kẻ sai mình đi

> **13** thì đáng quý như tuyết mát ngày mùa :

> **13** người đó làm vững lòng ông chủ.

> **14** Kẻ to miệng hứa tặng quà mà không giữ lời hứa

> **14** chẳng khác nào có mây, có gió mà chẳng có mưa.

> **15** Cứ kiên nhẫn, thủ lãnh sẽ xiêu lòng,

> **15** lời mềm mỏng làm nát tan xương cốt.

> **16** Kiếm được mật, con chỉ ăn vừa đủ,

> **16** ăn quá nhiều, ắt sẽ mửa ra thôi.

> **17** Đừng năng lui tới với bạn bè,

> **17** kẻo nó chán ngấy con mà đem lòng ghét bỏ.

> **18** Kẻ làm chứng gian hại bạn bè

> **18** chẳng khác nào chuỳ, gươm và tên nhọn.

> **19** Trong ngày khốn quẫn,

> **19** lòng tin tưởng vào đứa bất trung

> **19** sẽ như răng lung lay, như chân lảo đảo.

> **20** Ca hát khi người khác khổ đau

> **20** thì như lột áo lúc trời lạnh

> **20** hay đổ thêm giấm vào nước chanh.

> **21** Kẻ thù con có đói, hãy cho nó bánh ăn,

> **21** nó có khát, hãy cho nước uống.

> **22** Như vậy là chất than hồng lên đầu nó,

> **22** và ĐỨC CHÚA sẽ thưởng cho con.

> **23** Như gió bấc khiến trời đổ mưa,

> **23** lời nói lén làm người ta nổi giận.

> **24** Thà ở một góc trên mái nhà,

> **24** còn hơn chung sống với một bà hay gây.

> **25** Tin vui từ phương xa đến

> **25** tựa nước mát khi cổ họng ráo khô.

> **26** Nước bị đục, suối bị dơ,

> **26** chính nhân bị kẻ gian ác làm nghiêng ngửa.

> **27** Mật ong, ăn quá nhiều không tốt,

> **27** những lời ca ngợi, con chớ mải kiếm tìm.

> **28** Người không biết tự chủ

> **28** ví như thành bỏ ngỏ, không tường luỹ chở che.