{
  "translation": {
    "id": "ktcgkpv",
    "name": "Liturgy of the Hours Translation (Catholic)"
  },
  "book": {
    "id": "PRO",
    "name": "Proverbs",
    "chapterCount": 25
  },
  "chapters": [
    {
      "chapter": 1,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, ông là con vua Đa-vít và là vua Ít-ra-en."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Các châm ngôn này nhằm giúp con người"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "biết lẽ khôn ngoan và nhận lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "hiểu được những lời lẽ thâm thuý cao sâu,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "đón nhận lời nghiêm huấn để biết cách xử sự khôn ngoan :"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "biết sống công bằng, công minh và chính trực."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Các châm ngôn này"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "cũng nhằm giúp cho kẻ ngây thơ nên sáng suốt,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "cho giới trẻ thêm hiểu biết và thận trọng."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Người khôn ngoan hãy nghe để được thêm kiến thức ;"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "người hiểu biết hãy nghe, và sẽ tìm được lời hướng dẫn."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Các châm ngôn này còn nhằm giúp ta hiểu"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "những châm ngôn và những lời bóng bẩy,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "những ngôn từ và câu đố của các bậc hiền nhân."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Kính sợ ĐỨC CHÚA là bước đầu của tri thức."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Kẻ ngu si khinh thường khôn ngoan và lời nghiêm huấn."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Này con, giáo huấn của cha, con hãy nghe,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "lời dạy của mẹ, con đừng gạt bỏ."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Vì những lời ấy sẽ là vòng hoa xinh con đội lên đầu,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "là vòng kiềng con đeo vào cổ."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Này con, nếu bọn người tội lỗi có rủ rê con,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "con chớ bao giờ ưng thuận."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Có thể chúng sẽ nói : “Lại đây với bọn tao."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Ta hãy nằm chờ để ra tay hạ sát,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "rình cả đứa vô tội chẳng hề làm gì ta."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Như tử thần, ta hãy nuốt sống ăn tươi bọn chúng,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "cho chúng phải sa vào âm phủ"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ngay lúc còn khoẻ mạnh an lành."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Mọi của cải quý giá, ta sẽ chiếm hữu ;"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "của cướp được, ta sẽ chất đầy nhà."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Hãy cùng bọn tao đồng thuyền đồng hội,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "rồi ta sẽ ăn đủ chia đều.”"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Này con, nếu chúng nói như vậy,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "con cũng đừng đi một đường với chúng,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "cố giữ chân con xa khỏi lối chúng đi."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Chúng nhanh chân chạy theo điều dữ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "lại vội vàng đổ máu người ta."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Thật hoàn toàn vô ích"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "khi chim nhìn thấy lưới người giăng."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Chúng có ngờ đâu"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "chính chúng đang nằm chờ bị người ta sát hại,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "đang rình gây tai hại cho chính mình."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Ai manh tâm trục lợi, số phận là thế đó."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Của phi nghĩa cướp đi sinh mạng người chiếm đoạt."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Đức Khôn Ngoan kêu to ngoài đường phố,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "cất tiếng nơi quảng trường,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "kêu gọi chỗ ồn ào náo nhiệt,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "tuyên bố nơi cổng thành :"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "“Hỡi những kẻ ngây thơ khờ dại,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "các ngươi còn chuộng sự ngu dốt đến bao giờ ?"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Đến bao giờ kẻ nhạo báng còn ưa chế giễu,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "đứa ngu si còn khinh sự hiểu biết ?"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Hãy quay về nghe lời ta sửa dạy."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Này ta tuôn đổ thần khí ta trên các ngươi,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "khiến các ngươi hiểu rõ lời ta dạy bảo."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Vì khi ta gọi, các ngươi đã khước từ ;"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "ta đưa tay ra, chẳng ai buồn để ý."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Các ngươi đã coi thường mọi lời ta khuyên nhủ,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "đã không chấp nhận lời sửa dạy của ta."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Còn ta, ta sẽ nhạo cười ngày ngươi gặp hoạ,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "sẽ chế giễu khi kinh hoàng ập xuống trên ngươi,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "khi kinh hoàng ập xuống như cơn bão"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "và tai hoạ đến tựa cuồng phong,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "khi cùng quẫn với đau thương"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "cứ trên ngươi mà giáng xuống."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Lúc ấy thiên hạ sẽ kêu đến ta, nhưng ta chẳng đáp lời,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "sẽ kiếm tìm ta, nhưng không sao gặp được."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Vì hiểu biết Đức Chúa, chúng chẳng ưa,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "kính sợ ĐỨC CHÚA, chúng không chọn,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "vì chúng không chấp nhận lời ta khuyên răn,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "và khinh nhờn điều ta sửa dạy,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "nên chúng phải gánh hậu quả việc chúng làm,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "chuốc vào thân hết mọi điều chúng toan tính."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Ngây thơ mà bướng bỉnh, ắt sẽ phải thiệt thân ;"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "ngu đần mà vô tâm, tránh sao khỏi tự diệt."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Ai nghe ta sẽ sống an toàn,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "được yên ổn, chẳng sợ chi tai hoạ.”"
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Này con, nếu lời thầy, con luôn nhận lấy,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "và huấn lệnh thầy, con hằng ấp ủ,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nếu con lắng tai nghe lẽ khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "và hướng lòng theo sự hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "phải, nếu con cầu xin trí thông minh, van nài ơn hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "nếu con tìm khôn ngoan như tìm bạc,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "và lùng kiếm như thể kho tàng,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "thì lúc đó con sẽ hiểu thế nào là kính sợ ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "và sẽ khám phá ra hiểu biết Thiên Chúa có nghĩa là gì."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Vì chính ĐỨC CHÚA ban tặng khôn ngoan ;"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "tri thức và hiểu biết là nhờ Người mà có."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Ai ngay chính được Người trợ lực,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người thành khiên thuẫn cho kẻ sống thanh liêm,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "giữ gìn đường nẻo người chính trực,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "bảo vệ lối đi kẻ tín trung."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Bấy giờ con sẽ hiểu thế nào là công bằng,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "thế nào là chính trực công minh :"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "đó là đường đưa tới hạnh phúc."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Vì khôn ngoan sẽ vào tận lòng con,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "và tri thức khiến hồn con vui thú,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "óc thận trọng sẽ giữ gìn con,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "trí hiểu biết sẽ như người bảo vệ,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "để giải thoát con khỏi lối sống xấu xa,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "cứu con khỏi người nói những lời xằng bậy,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "khỏi những kẻ bỏ đường ngay chính, đi vào nẻo tối tăm ;"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "chúng hả hê khi phạm điều ác,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "thích thú khi làm điều tồi tệ xấu xa."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Đường chúng đầy uẩn khúc, lối chúng thật quanh co."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Nhờ thế, con sẽ thoát khỏi người đàn bà trắc nết,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "khỏi người phụ nữ không quen cứ nói ngon nói ngọt."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Người bạn đường thời son trẻ, ả đã bỏ rơi,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "giao ước của Thiên Chúa, ả hằng quên lãng."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Nhà nó ở nghiêng về cõi chết,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "lối nó đi, dẫn tới các âm hồn."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Kẻ theo nó rồi, không hề trở lại,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "chẳng ai tìm được đường về cõi sống."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Như thế con sẽ bước đi trên đường người lương thiện,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "và dõi theo lối của chính nhân."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Vì người ngay thẳng sẽ được an cư trong đất nước,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "người hoàn thiện sẽ lưu lại nơi đây."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Còn ác nhân sẽ phải xa lìa quê cha đất tổ,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "phường bất trung sẽ bị trục xuất khỏi quê hương."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Này con, đừng quên lãng giáo huấn của thầy,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "huấn lệnh của thầy, lòng con lo giữ trọn."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Vì nhờ đó, con sẽ được sống lâu trăm tuổi,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "và đầy tràn phúc lộc bình an."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Ước chi ân tình và tín nghĩa chẳng hề lìa xa con,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "nhưng nên như vòng con đeo vào cổ,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "và được con ghi khắc tận đáy lòng."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Như vậy, con sẽ được cả Thiên Chúa lẫn phàm nhân"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "yêu thương và quý chuộng."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Hãy hết lòng tin tưởng vào ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "chớ hề cậy dựa vào hiểu biết của con."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Hãy nhận biết Người trong mọi đường đi nước bước,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Người sẽ san bằng đường nẻo con đi."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Đừng tự coi mình là khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "hãy kính sợ ĐỨC CHÚA và tránh xa sự dữ."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Như thế, da thịt con sẽ được chữa lành,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "xương cốt con sẽ nên cứng cáp."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Của cải làm ra, con hãy dùng mà tôn vinh ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "và hãy dâng lên Người phần hoa lợi đầu mùa của con."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Nhờ thế, kho chứa của con sẽ đầy ắp lúa thơm"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "và bồn ép sẽ tràn trề rượu mới."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Này con, chớ khinh thường khi ĐỨC CHÚA sửa dạy con,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "đừng chán ngán khi Người khiển trách."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Vì ĐỨC CHÚA khiển trách kẻ Người thương,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "như người cha xử với con yêu quý."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Hạnh phúc thay người được trí khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "cũng như kẻ được tài phán đoán."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Vì được khôn ngoan thì hơn được bạc,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "được hưởng lợi ích của khôn ngoan thì hơn được vàng."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Khôn ngoan quý hơn cả trân châu,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "không bảo vật nào của con so sánh nổi."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Bên hữu khôn ngoan là trường thọ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "bên tả là danh giá giàu sang."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Đường khôn ngoan là đường thú vị,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "nẻo khôn ngoan là nẻo bình an."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Khôn ngoan chính là cây sự sống"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "đối với người nào nắm được khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Giữ được khôn ngoan quả là hạnh phúc."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "ĐỨC CHÚA dùng khôn ngoan đặt nền cho trái đất,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "dùng hiểu biết thiết lập các tầng trời."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Nhờ tri thức của Người,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "vực sâu được khai mở và mây trời đổ mưa."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Này con, đừng xao lãng,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "nhưng hãy cố gắng sống khôn ngoan và thận trọng :"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "đó sẽ là sức sống cho tâm hồn, là đồ trang sức đeo nơi cổ."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Rồi bước đường con đi sẽ an toàn,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "và chân con sẽ chẳng bao giờ vấp."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Khi ngả lưng, con không khiếp sợ."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Nằm xuống rồi là an giấc thảnh thơi."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Đừng sợ chi khi kinh hãi bất thần ập xuống,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "hay kẻ ác xông vào tấn công."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Vì ĐỨC CHÚA sẽ ở bên con,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "giữ chân con khỏi sa vào cạm bẫy."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Khi có thể, con đừng từ chối làm điều lành"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "cho ai đáng được hưởng."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Khi có thể cho ngay, thì con đừng có nói :"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "“Đi đi, mai trở lại, rồi tôi sẽ cho anh.”"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Đừng mưu hại tha nhân,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "hại người đang cùng con sống yên ổn."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Đừng cãi cọ với ai vô cớ,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "khi họ chẳng làm gì để hại con."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Chớ phân bì với ai tàn bạo,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "đừng chọn bất cứ con đường nào nó đã đi."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Vì đối với ĐỨC CHÚA, kẻ gian tà là đồ ghê tởm ;"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "còn những ai chính trực, thì Người nhận làm bạn tâm giao."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "ĐỨC CHÚA giáng lời chúc dữ xuống nhà kẻ gian ác,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "nhưng tuôn đổ phúc lành"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "trên nơi ở của những người chính trực công minh."
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "Chúa chế giễu đứa hay nhạo báng,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "nhưng thi ân cho kẻ khiêm nhường."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "Người khôn ngoan được hưởng phần vinh dự,"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "kẻ khờ dại phải nhục nhã ê chề."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Hỡi các con,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "hãy lắng nghe lời nghiêm huấn của bậc cha anh,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "và chú ý để hiểu cho tường."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Thật vậy, thầy ban cho các con lời khuyên quý báu ;"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "đừng sao nhãng giáo huấn của thầy."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Thuở xưa, khi thầy còn nhỏ dại trước mặt phụ thân"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "và được mẫu thân yêu dấu như con một,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "phụ thân vẫn thường dạy thầy rằng :"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "“Hãy để tâm nắm chắc lời cha,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "tuân giữ lệnh cha truyền, và con sẽ được sống."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Hiểu biết và khôn ngoan, con hãy mua hãy sắm."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Đừng bao giờ quên lãng và cũng chớ lìa xa"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "lời miệng cha dạy dỗ."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Con chớ bao giờ lìa bỏ khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "thì khôn ngoan sẽ giữ gìn con mãi."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Hãy yêu mến khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "khôn ngoan sẽ chở che bảo vệ."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Đây là bước đầu của khôn ngoan :"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "con hãy mua lấy khôn ngoan ;"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "và dùng tất cả những gì con sở hữu"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "mà sắm lấy hiểu biết."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Hãy kính trọng khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "con sẽ được khôn ngoan tán dương ca tụng ;"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "nếu con cùng khôn ngoan gắn bó,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "khôn ngoan sẽ đem vinh dự lại cho con."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Khôn ngoan sẽ đội lên đầu con vòng hoa lộng lẫy,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "sẽ tặng cho con ngọc miện huy hoàng.”"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Này con, hãy lắng nghe và đón nhận lời thầy dạy bảo,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "để năm tháng đời con được thêm nhiều."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Thầy dạy cho con biết lối khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "dẫn con đi trên đường ngay nẻo chính."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Khi con đi, bước chân sẽ thênh thang,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "con có chạy cũng không hề vấp ngã."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Hãy bám chắc vào lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "con chớ có lìa xa, nhưng gắng mà tuân giữ,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "vì đó là sự sống của con."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Nẻo ác nhân, con chớ đi vào,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "đường kẻ xấu, con đừng bước tới."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Hãy tránh xa, đừng ngang qua lối ấy,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "quay lưng lại, tìm lối khác mà đi."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Vì khi chưa làm được điều dữ, ác nhân không tài nào chợp mắt,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "khi chưa làm cho ai vấp ngã, chúng không thể ngủ yên."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Vì gian ác là bánh chúng ăn"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "và bạo hành là rượu chúng uống."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Đường người công chính tựa ánh bình minh,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "rực rỡ thêm cho đến hồi chính ngọ."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Còn đường ác nhân khác nào ngõ tối,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "chúng không biết mình sẽ vấp vào đâu."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Này con, lời thầy nói, con chú tâm để ý,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "lời thầy dạy, con hãy lắng tai nghe :"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "đừng để mắt rời xa lời thầy,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "nhưng hãy luôn gìn giữ ở tận đáy lòng con."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Vì lời thầy là sức sống cho ai tìm thấy"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "làm cho toàn thân được mạnh khoẻ an lành."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Hãy gìn giữ tim con cho thật kỹ,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "vì từ đó mà sự sống phát sinh."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Miệng lọc lừa, con đẩy cho xa,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "môi thâm độc, con xua cho khuất."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Đôi mắt con, hãy nhìn ngay phía trước,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "ánh mắt con, hướng thẳng trước mặt con."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Đường con đi, hãy san cho phẳng,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "ước chi mọi nẻo con bước được an toàn."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Đừng quanh bên phải, chớ quẹo bên trái,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "cố giữ chân con khỏi điều xấu xa."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Này con, khôn ngoan của thầy, con hãy chú tâm học hỏi,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "hiểu biết của thầy, con hãy lắng tai nghe,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "để con cân nhắc thận trọng"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "và nói năng như người hiểu biết."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Quả thật, môi người đàn bà trắc nết tiết ra mật ngọt,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "miệng của nó trơn tru hơn dầu."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Nhưng cuối cùng, nó vẫn đắng như khổ ngải,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "bén như gươm hai lưỡi."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Đôi chân nó đi vào cõi chết,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "nó thẳng đường bước tới âm ty."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đường dẫn vào sự sống, nó không theo,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "nó lạc lối, mà không hay biết."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Vậy giờ đây, hỡi các con, hãy nghe thầy,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "đừng bỏ đi khi thầy lên tiếng nói."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Trên đường đời, con hãy xa lánh nó,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "lối vào nhà nó, con chớ lại gần,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "kẻo danh dự con bị trao vào tay người khác,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "và năm tháng đời con bị nộp cho đứa bạo tàn,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "kẻo tài sản của con, người ngoài tha hồ hưởng,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "và mồ hôi nước mắt của con lại giúp cho thiên hạ làm giàu,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "để cuối cùng, khi thân tàn ma dại,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "con đành phải trách phận than thân,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "và phải kêu lên rằng : “Than ôi, tôi đã ghét bỏ lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "và lời sửa dạy, lòng tôi đã coi khinh !"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Tôi chẳng vâng theo các bậc thầy."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Không để tai nghe những người dạy dỗ."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Tôi suýt chịu bao nỗi khốn cùng"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "ở ngay giữa cộng đoàn và hội nghị !”"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Con hãy uống từ bồn nước của con,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "từ giếng của con, hãy uống nước tuôn trào."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Các suối nước của con, đừng để chảy ra ngoài,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "các dòng nước của con, đừng để chảy ở nơi đường phố."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Con cứ giữ lấy làm của riêng mình,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "đừng để cho người khác dùng chung."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Ước gì nguồn nước của con được Chúa chúc lành."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Hãy hưởng thú vui bên người vợ thời son trẻ."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Nàng là nai vàng đáng yêu, là sơn dương kiều diễm."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Ước chi tấm thân nàng luôn làm con vui sướng thoả thuê,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "và tình yêu của nàng mãi làm con say sưa ngây ngất."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Hỡi con, sao con lại mê say người đàn bà xa lạ,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "ôm ấp người phụ nữ không quen ?"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Vì ĐỨC CHÚA thấy rõ đường nẻo của mỗi người,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "hết mọi lối đi, Người đều biết cả."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Ác nhân vướng mắc trong tội ác của mình,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "nó sa vào bẫy tội lỗi nó giăng ra."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Nó sẽ chết vì thiếu lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "vì ngu si quá đỗi, nó sẽ phải lạc đường."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Hỡi con, nếu con đã bảo lãnh cho một người bạn của mình,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "hay đã bắt tay giao kèo với một người xa lạ,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nếu con bị trói buộc vì những điều con đã hứa"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "hay vướng mắc vì những lời con đã nói ra,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "thì con ơi, khi đã trót rơi vào tay người bạn,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "muốn thoát thân, con phải làm điều này"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "là hãy đi lạy lục van xin nó."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Đừng chớp mắt khép mi, chớ nghỉ ngơi yên giấc."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Hãy tìm cách thoát thân như linh dương thoát bẫy,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "như chim thoát khỏi tay người tìm bắt chim."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Hỡi người biếng nhác, hãy đến xem loài kiến sống thế nào"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "và nhờ đó mà trở nên khôn."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Nó chẳng có thủ trưởng,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "chẳng có giám sát, chẳng có lãnh đạo."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Nhưng mùa khô đến, chúng biết tích trữ thức ăn,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "tới mùa gặt, chúng thu gom lương thực."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Hỡi người biếng nhác, ngươi còn nằm đó tới bao giờ ?"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Chừng nào ngươi mới ngủ dậy ?"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Ngủ một chút, chợp mắt một chút, khoanh tay nằm một chút,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "là cái nghèo sẽ đến như tên du thủ du thực,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Đây tên gian ác, đây đứa xấu xa,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "nó tới lui, miệng buông lời dối trá,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "nó nháy mắt, khều chân, dùng ngón tay ra hiệu."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Nó toan tính trong lòng mọi chước độc mưu thâm,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "lúc nào cũng gieo bất hoà, xung khắc."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Thế nên tai hoạ sẽ giáng xuống nó thình lình,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "bất ngờ nó bị suy sụp, vô phương cứu chữa."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Có sáu điều làm ĐỨC CHÚA gớm ghét,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "có bảy điều khiến Người ghê tởm :"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "mắt kiêu kỳ, lưỡi điêu ngoa, tay đổ máu người vô tội,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "lòng mưu tính những chuyện xấu xa,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "chân mau mắn chạy đi làm điều dữ,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "kẻ làm chứng gian thốt ra lời dối trá,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "người gieo xung khắc giữa anh em."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Hỡi con, lệnh cha con truyền, hãy lo tuân giữ,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "lời mẹ con dạy, chớ bỏ ngoài tai."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Những lời truyền dạy đó,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "con hãy khắc trong tim, con hãy đeo vào cổ,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "để ghi nhớ đêm ngày."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Những lời đó sẽ hướng dẫn con lúc con tới lui,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "sẽ giữ gìn con khi con nằm xuống,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "sẽ cùng con chuyện trò khi con thức dậy."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Vì huấn lệnh là ngọn đèn, lời dạy dỗ là ánh sáng,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "và lời quở trách bảo ban là đường dẫn tới sự sống,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "nhờ đó con sẽ được giữ gìn"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "khỏi tay người đàn bà trắc nết,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "khỏi lời đường mật của người phụ nữ đã có chồng."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Đừng để sắc đẹp nó quyến rũ lòng con,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "đừng để ánh mắt nó làm con mê mẩn."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Vì gái điếm chỉ đòi một ổ bánh thôi,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "còn người phụ nữ đã có chồng"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "làm hỏng cả một cuộc đời cao quý."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Có ai giấu lửa trong người mà không bị cháy áo ?"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Có ai đi trên than hồng mà không bị bỏng chân ?"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Người giao du với vợ bạn mình cũng thế,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "gần gũi nàng ắt bị trừng phạt thôi."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Chẳng ai khinh đứa đi ăn trộm chỉ vì đói mà muốn có ăn."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Tuy nhiên nếu bị bắt,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "nó phải đền gấp bảy, phải giao mọi của cải trong nhà."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Đàn ông ngoại tình thì mất hết lý trí,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "người phạm tội ấy tự huỷ hoại đời mình."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Nó phải ăn đòn và mang tiếng xấu,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "nỗi ô nhục của nó, không làm sao gột rửa."
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "Vì người chồng sẽ nổi cơn ghen,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "lúc trả thù, anh ta sẽ không mảy may thương xót."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "Mọi đền bù, anh ta sẽ không thèm nhận,"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "có đưa bao quà cáp, cũng một mực chối từ."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Hỡi con, lời thầy, con hãy giữ,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "huấn lệnh của thầy, hãy ấp ủ trong tim."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Hãy tuân giữ huấn lệnh của thầy, để cho con được sống,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "hãy giữ lời thầy dạy như con ngươi mắt con."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Lời giáo huấn của thầy, hãy đeo vào ngón tay,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "ghi khắc trong tâm khảm."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Hãy gọi khôn ngoan là bà chị,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "xem hiểu biết như thể người thân."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Nhờ thế, con sẽ được bảo vệ"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "khỏi người phụ nữ đã có chồng,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "khỏi người đàn bà trắc nết nói lời đường mật."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Khi thầy ngồi trong nhà, bên cửa sổ, nhìn qua lưới mắt cáo,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "thầy đã trông thấy một chàng giữa đám người ngây thơ ;"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "trong đám thanh niên, thầy đã nhận ra một anh ngu ngốc."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Chàng ta đang đi giữa phố hẹp,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "gần góc đường có nhà người phụ nữ kia ;"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "chàng bước trên đường dẫn đến nhà cô ấy,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "khi hoàng hôn, lúc chiều tà, hoặc giữa đêm tăm tối."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Kìa người phụ nữ ấy ra đón chàng,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "ăn mặc như gái điếm, lòng ẩn chứa mưu gian."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Đó là một con người ồn ào, thích bay nhảy,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "chứ không chịu chôn chân ở nhà."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Lúc ở công trường, khi ngoài đường phố,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "góc nào cũng thấy cô ta rình chờ."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Cô ả ôm ghì lấy chàng ta mà hôn,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "giơ bộ mặt trơ trẽn, ả nói :"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "“Em đã khấn dâng hy lễ tạ ơn,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "hôm nay em chu toàn lời khấn ấy,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "vì thế em ra đây để đón anh,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "em tìm kiếm anh hoài và em đã gặp."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Giường em, em đã trải nệm êm,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "trải hàng thêu nhiều màu và vải Ai-cập."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Chỗ em nằm, em rảy dầu thơm"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "chế từ một dược, lô hội và nhục quế."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Hãy đến anh ơi ! Ta hãy say ngất men tình cho đến sáng,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "cùng nhau ta tận hưởng khoái lạc của yêu đương."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Vì chồng em vắng nhà, anh ấy đã lên đường đi xa,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "mang theo mình túi bạc ;"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "đến ngày rằm anh ấy mới trở về.”"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Ả hết lời cám dỗ làm chàng ta xiêu lòng,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "dùng lời đường mật mà quyến rũ ;"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "thế là chàng ta đi theo tức khắc,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "như con bò đi vào lò sát sinh,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "như con nai sa vào tròng vào bẫy,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "cho đến khi một mũi tên đâm thủng ruột gan ;"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "hoặc như chim vội bay vào lưới,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "đâu biết mình sẽ mất mạng như chơi."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Vậy giờ đây, các con ơi, hãy lắng nghe thầy,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "và lưu tâm đến lời thầy nói."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Đừng để lòng con ngả theo nàng,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "chớ lạc vào những lối nàng đi."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Vì cô ta đã làm nhiều người ngã gục,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "ngay cả những người rắn rỏi nhất"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "cũng đều bị cô ta sát hại."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Nhà cô ở là đường dẫn tới âm ty,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "xuống ngục sâu thăm thẳm của tử thần."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Hỏi rằng Đức Khôn Ngoan đã không mời gọi,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "và Hiểu Biết đã chẳng lên tiếng đó sao ?"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Trên đỉnh cao bên đường phố,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "tại các giao lộ, Đức Khôn Ngoan đứng đó ;"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "bên cổng dẫn vào thành,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "nơi lối đi tới cửa thành, Đức Khôn Ngoan kêu to :"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "“Phàm nhân hỡi, ta mời gọi các ngươi đó,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "ta ngỏ lời với các ngươi, hỡi con cái loài người."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Hỡi những kẻ ngây thơ, hãy học cho biết điều khôn khéo ;"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "hỡi những người ngu xuẩn, hãy học cho biết lẽ phải chăng."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Nghe đây, ta sẽ công bố những lời cao quý,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "môi ta sẽ thốt lên những điều ngay thẳng."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Miệng ta nói sự thật, môi ta ghê tởm chuyện gian tà."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Mọi lời ta nói ra đều ngay chính,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "không có chi sai lạc, chẳng có gì quanh co."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Đối với ai am hiểu, mọi lời của ta đều đứng đắn ;"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "đối với người có được tri thức, mọi lời của ta đều ngay thẳng."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Hãy đón nhận lời nghiêm huấn của ta quý hơn cả bạc,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "hãy đón nhận tri thức quý hơn vàng ròng."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Khôn ngoan đáng quý hơn cả trân châu,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "không báu vật nào so sánh nổi.”"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "“Ta là Khôn Ngoan, ta làm bạn cùng mưu trí,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ta biết đường suy tính đắn đo."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "(Kính sợ ĐỨC CHÚA là gớm ghét điều dữ)."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Thói kiêu căng ngạo mạn, và lối sống bất lương"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "cũng như những lời gian manh, tráo trở,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "đó là những điều ta chê ghét."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Ta nắm mưu lược và thành công, ta có hiểu biết và sức mạnh."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Chính nhờ ta, mà vua chúa biết cầm quyền trị nước,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "các thủ lãnh có những phán quyết công bằng."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Cũng nhờ ta, hàng lãnh đạo biết cách điều khiển,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "giới cầm quyền biết xét xử công minh."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Kẻ yêu ta sẽ được ta yêu lại, người tìm ta ắt sẽ gặp ta."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Bên cạnh ta là giàu sang, danh giá,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "là phú quý bền lâu và thịnh vượng."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Trái trăng ta cho hưởng quý hơn cả vàng ròng,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "hoa lợi ta tặng ban tốt hơn bạc nguyên chất."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Ta bước đi trên lối công bằng,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "đi giữa nẻo công minh chính trực,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "để làm giàu cho những kẻ yêu ta,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "khiến kho tàng của họ thêm phong phú."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "“ĐỨC CHÚA đã dựng nên ta như tác phẩm đầu tay của Người,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "trước mọi công trình của Người từ thời xa xưa nhất."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Ta đã được tấn phong từ đời đời,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "từ nguyên thuỷ, trước khi có mặt đất."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Khi chưa có các vực thẳm,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "khi chưa có mạch nước tràn đầy, ta đã được sinh ra."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Trước khi núi non được đặt nền vững chắc,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "trước khi có gò nổng, ta đã được sinh ra,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "khi ĐỨC CHÚA chưa làm ra mặt đất với khoảng không,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "và những hạt bụi đầu tiên tạo nên vũ trụ."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Đã có ta hiện diện khi Người thiết lập cõi trời,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "khi Người vạch một vòng tròn trên mặt vực thẳm,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "khi Người làm cho mây tụ lại ở trên cao"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "và cho các mạch nước vọt lên từ vực thẳm,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "khi Người định ranh giới cho biển, để nước khỏi tràn bờ,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "khi Người đặt nền móng cho đất."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Ta hiện diện bên Người như tay thợ cả."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Ngày ngày ta là niềm vui của Người,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "trước mặt Người, ta không ngớt vui chơi,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "vui chơi trên mặt đất, ta đùa vui với con cái loài người."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "“Giờ đây, hỡi các con, hãy nghe ta."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Phúc thay người bước theo đường lối ta chỉ bảo."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Muốn nên khôn, phải nghe lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "đừng bao giờ gạt bỏ."
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "Phúc thay người lắng nghe ta dạy,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "ngày ngày canh thức trước cửa nhà ta,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "túc trực ở ngay lối ra vào."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "Vì gặp được ta là gặp sự sống,"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "và hưởng ân lộc ĐỨC CHÚA ban cho."
        },
        {
          "n": 36,
          "t": "Còn ai phạm đến ta là làm hại chính mình,"
        },
        {
          "n": 36,
          "t": "mọi kẻ ghét ta là yêu cái chết.”"
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Đức Khôn Ngoan đã xây cất nhà mình,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "dựng lên bảy cây cột,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "hạ thú vật, pha chế rượu, dọn bàn ăn"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "và sai các nữ tỳ ra đi."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Đức Khôn Ngoan còn lên các nơi cao trong thành phố"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "và kêu gọi :"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "“Hỡi người ngây thơ, hãy lại đây !”"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Với người ngu si, Đức Khôn Ngoan bảo :"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "“Hãy đến mà ăn bánh của ta và uống rượu do ta pha chế !"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đừng ngây thơ khờ dại nữa, và các con sẽ được sống ;"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "hãy bước đi trên con đường hiểu biết.”"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Ai sửa dạy đứa ngoan cố là chuốc lấy khinh dể vào thân."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Ai khiển trách tên gian ác sẽ bị nó chửi rủa."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Đừng khiển trách đứa ngoan cố kẻo nó thù ghét con."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Hãy khiển trách người khôn ngoan, con sẽ được họ thương mến."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Hãy giáo huấn người khôn, họ sẽ khôn hơn nữa."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Hãy dạy bảo người công chính, họ sẽ hiểu biết thêm."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Kính sợ ĐỨC CHÚA là bước đầu của khôn ngoan ;"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "biết Đấng Chí Thánh mới là hiểu biết thật."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Vì nhờ ta, con sẽ được sống lâu, và tăng thêm tuổi thọ."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Nếu con khôn thì chính con được hưởng,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "còn con ngoan cố thì gánh chịu một mình."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Mụ Khờ Dại là một mụ đàn bà ầm ĩ,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "đần độn, chẳng hiểu biết chi."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Mụ ngồi bên cửa nhà,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "trên ngai, hay tại những nơi cao trong thành phố,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "để mời mọc kẻ qua người lại, mời những ai đi đường :"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "“Hỡi người ngây thơ, hãy lại đây !”"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Với người ngu si, mụ bảo :"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "“Nước uống lén mới ngọt, bánh ăn vụng mới ngon.”"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Nhưng nào ai biết được bóng âm hồn lảng vảng nơi đây,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "và thực khách mụ mời lại phải ở trong chốn âm ty sâu thẳm."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Châm ngôn của vua Sa-lô-môn."
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "Con khôn làm cha vui sướng,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "con dại làm mẹ buồn phiền."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Của phi nghĩa nào lợi ích chi,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "sống công chính mới cứu ta khỏi chết."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "ĐỨC CHÚA không để kẻ công chính phải đói bao giờ ;"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Người gạt bỏ tham vọng phường gian ác."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Kẻ biếng nhác phải chịu cảnh nghèo hèn,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "người siêng năng được giàu sang phú quý."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Mùa hè thu hoạch là khôn,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "mùa gặt ngủ vùi là nhục."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đầu người công chính được Chúa chúc lành,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "miệng kẻ gian ác chất chứa lời độc địa."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người ngay chính được tưởng nhớ và ngợi khen,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "còn tên tuổi kẻ gian tà sẽ mai một."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Người có trí khôn ngoan đón nhận các lệnh truyền,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "kẻ môi miệng dại khờ sẽ bị tiêu vong."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Ai sống liêm chính sẽ được an toàn,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "kẻ đi đường quanh co ắt sẽ bị phát hiện."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Kẻ nháy mắt sẽ gây ra đau khổ,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "người thẳng thắn rầy la sẽ đem lại an hoà."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Miệng người ngay là suối nguồn sự sống,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "miệng kẻ ác ẩn giấu bạo hành."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Ghét ghen sinh cãi vã,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "tình yêu khoả lấp mọi lỗi lầm."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Khôn ngoan ở trên môi người sáng suốt,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "roi vọt đập xuống lưng kẻ ngu si."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Người khôn giữ kỹ điều mình biết,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "kẻ ngu mở miệng là tai hoạ đến gần."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Của cải người giàu là thành trì kiên vững,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "cảnh nghèo khiến kẻ yếu thế phải tiêu vong."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Lương bổng của người ngay dẫn đến sự sống,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "huê lợi của kẻ ác đưa đến tội khiên."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Người giữ lời nghiêm huấn thì đi trong sinh lộ,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "kẻ khinh lời sửa dạy ắt sẽ bị lạc đường."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Môi lọc lừa che giấu lòng thù ghét,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "kẻ buông lời vu cáo là đứa ngu si."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Người năng nói năng lỗi,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "ai dè giữ lời nói mới là người khôn."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Lưỡi người ngay là bạc ròng hảo hạng,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "tâm kẻ dữ chẳng đáng giá bao nhiêu."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Môi kẻ ngay nuôi sống nhiều người,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "còn đứa dại chết vì dốt nát."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Chính phúc lành của ĐỨC CHÚA cho ta được giàu sang,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "vất vả nhọc nhằn chẳng thêm chi vào đó."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Gây tội ác là trò tiêu khiển của người ngu,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "còn khôn ngoan là thú vui cho người hiểu biết."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Ác nhân khiếp sợ chi là gặp ngay điều đó,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "chính nhân mong ước gì, ắt sẽ được ban cho."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Cuồng phong thổi qua, ác nhân đâu còn nữa,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "nhưng người ngay chính vẫn bền vững ngàn năm."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Giấm làm ghê răng, khói làm cay mắt,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "đứa lười làm bực bội người sai nó đi."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Ai kính sợ ĐỨC CHÚA sẽ được trường thọ,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "còn tuổi đời đứa ác bị rút ngắn đi."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Mong ước của người ngay dẫn đến vui mừng,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "hy vọng của ác nhân sẽ tan thành mây khói."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Đường lối của ĐỨC CHÚA là thành luỹ chở che người liêm chính,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "nhưng lại khiến kẻ làm điều ác phải tiêu vong."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Muôn đời người ngay không nao núng,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "còn ác nhân sẽ chẳng được sống ở quê hương."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Miệng người công chính nói điều khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "lưỡi đứa gian tà sẽ bị xẻo đi mất."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Môi người ngay làm kẻ nghe hả dạ,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "miệng đứa ác nói toàn chuyện dối gian."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm bàn cân gian,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "nhưng ưa thích quả cân chính xác."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Kiêu hãnh đi liền với ô nhục,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "khôn ngoan ở với kẻ khiêm nhường."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Đức liêm khiết của người chính trực sẽ dẫn lối họ đi,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "còn mưu mô của kẻ lọc lừa khiến chúng bị tiêu diệt."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Trong ngày thịnh nộ, của cải ích lợi chi,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "chỉ đức công chính mới cứu khỏi tử thần."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Đức công chính của người sống vẹn toàn"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "sẽ giúp họ thẳng đường tiến bước,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "còn ác nhân lại sa vào chính mưu độc của nó."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đức công chính của người ngay thẳng sẽ cứu họ,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "còn kẻ lừa đảo lại mắc bẫy vì tham lam."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Khi ác nhân nằm xuống, mối hy vọng của nó tiêu tan,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "và niềm cậy trông vào của cải cũng tan thành mây khói."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Người công chính được thoát cảnh hiểm nghèo,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "đứa gian tà lại rơi vào thế chỗ."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Quân vô đạo dùng miệng lưỡi làm hại tha nhân,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "bậc chính nhân nhờ tri thức mà được cứu thoát."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Chính nhân thịnh đạt, cả thành mừng rỡ,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "kẻ ác tiêu vong, ai cũng reo hò."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Người ngay chúc phúc, cả thành được thịnh vượng,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "ác nhân mở miệng, cả thành phải tiêu vong."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Kẻ thiếu lương tri mới khinh khi người khác,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "người giàu hiểu biết thì ngậm miệng làm thinh."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Đứa ngồi lê đôi mách sẽ tiết lộ điều bí mật,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "còn người tín cẩn giữ kín chuyện riêng tư."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Thiếu lãnh đạo, dân tộc bị sụp đổ,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "nhiều cố vấn, đất nước được an ninh."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Ai bảo lãnh người lạ sẽ chuốc hoạ vào thân,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "kẻ ghét chuyện giao kèo được bình yên vô sự."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Đàn bà có duyên được tiếng tăm,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "đàn ông gan dạ được giàu có."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Người nhân hậu làm ích cho bản thân,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "kẻ tàn nhẫn lại làm hại chính mình."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kẻ làm điều ác lãnh đồng lương hư ảo,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "người gieo công chính được phần thưởng vững bền."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Người thực thi công chính được đi vào cõi sống,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "kẻ theo đuổi gian tà phải đến chốn tử vong."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm tâm địa quanh co,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "nhưng ưa thích lối sống vẹn toàn."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Hẳn ác nhân không thoát khỏi hình phạt,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "nhưng giống nòi người công chính sẽ được cứu nguy."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Phụ nữ đẹp người mà không đẹp nết"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "khác chi khuyên vàng đem xỏ mũi heo."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Khát vọng của chính nhân ắt sẽ được thành tựu,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "hy vọng của kẻ ác đáng chịu thịnh nộ thôi."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Người hào phóng lại được thêm giàu có,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "kẻ hà tiện lại lâm cảnh túng nghèo."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Người rộng lượng được phương phi béo tốt,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "chính kẻ cho uống lại được uống thoả thuê."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Dân chúng nguyền rủa kẻ đầu cơ lúa gạo,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "nhưng chúc phúc cho người đem bán ra."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Người tìm kiếm điều thiện thì gặp được ân phúc,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "kẻ chạy theo điều ác, điều ác đến bên mình."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Ai cậy trông vào của cải, người ấy sẽ quỵ ngã,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "còn chính nhân sẽ vươn lên như cành lá xanh tươi."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Ai gây bất thuận trong nhà sẽ chẳng có chi làm di sản,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "kẻ ngu si đần độn phải làm đầy tớ cho người khôn."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Người công chính được thừa hưởng cây sự sống,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "kẻ khôn ngoan chinh phục được lòng người."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Người công chính còn lãnh thưởng phạt nơi trần thế,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "huống chi là kẻ tội lỗi, đứa ác tâm."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Yêu lời nghiêm huấn là yêu tri thức,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "ghét lời sửa dạy là dại dột ngu si."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "ĐỨC CHÚA quý chuộng người lương thiện,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nhưng Người kết án kẻ mưu mô."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Kẻ làm ác đâu đứng vững được hoài,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "nền móng của chính nhân chẳng bao giờ lay chuyển."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Có vợ đảm đang như được mang ngọc miện,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "có vợ hư hỏng như bị bệnh mục xương."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Người ngay chính chỉ nghĩ chuyện công minh,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "kẻ gian tà luôn bày mưu lường gạt."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Lời kẻ ác giương bẫy giết người,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "miệng chính nhân thì lo cứu sống."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Ác nhân đã bị lật nhào là không còn nữa,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "còn nhà người công chính vẫn đứng nguyên."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Người biết điều phải trái sẽ được khen ngợi,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "kẻ phán đoán lệch lạc sẽ bị khinh chê."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Thà làm dân thường mà có một đầy tớ"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "còn hơn ra bộ ông lớn mà chẳng đủ cơm ăn."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Người công chính chăm lo cho sự sống đàn vật,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "còn ác nhân thì thâm độc tận đáy lòng."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Người canh tác đất đai được no đầy cơm bánh,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "kẻ chạy theo chuyện phù phiếm là đứa ngu si."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Lưới dò của kẻ xấu lôi cuốn ác nhân,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "cội rễ của người công chính thì bền vững."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Vì tội lỗi của đôi môi mà ác nhân sa bẫy,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "còn người công chính được thoát cảnh khốn cùng."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Người ăn nói tử tế sẽ được bao điều tốt đẹp,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "mỗi người sẽ lãnh hậu quả việc mình làm."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Kẻ ngu cứ tưởng mình đi đường ngay chính,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "ai nghe lời khuyên nhủ mới là người khôn."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Kẻ ngu si không kìm được giận dữ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "người khôn khéo biết nén nhục nuốt sầu."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Ai trình bày sự thật thì nói lên công lý,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "kẻ làm chứng gian toàn bịa chuyện lọc lừa."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Lời nói bừa bãi khác nào mũi gươm đâm,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "miệng lưỡi khôn ngoan lại chữa trị cho lành."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Lời ngay thật lưu tồn mãi mãi,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "lưỡi dối gian chỉ có một thời."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Lòng kẻ mưu điều ác chất đầy chuyện lừa đảo,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "người cổ võ hoà bình được chan chứa niềm vui."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Người công chính không khi nào gặp nạn,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "còn ác nhân, tai hoạ cứ dập dồn."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Đôi môi gian tà bị ĐỨC CHÚA ghê tởm,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "kẻ thực thi chân lý thì được Người mến thương."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Người khôn khéo chẳng khoe điều mình biết,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "kẻ dại khờ để lộ chuyện ngu si."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Người cần mẫn sẽ nắm quyền thống trị,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "kẻ biếng lười thì bị bắt làm phu."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Mối lo lắng trong lòng khiến con người suy sụp,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "nhưng những lời tử tế làm cho họ hân hoan."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Người công chính dẫn lối cho bạn bè,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "nhưng đường ác nhân đi khiến chúng bị lạc."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Kẻ lười biếng có thịt săn cũng không chịu nấu,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "nhưng siêng năng là vốn quý của con người."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Đường công minh đưa tới sự sống,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "lối gian tà dẫn đến tử vong."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Con khôn giữ lời cha nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "kẻ nhạo báng chẳng nghe lời sửa dạy."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Người nói điều lành thì được hưởng điều lành,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "còn quân phản trắc chỉ thích gây bạo động."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Giữ mồm giữ miệng là bảo toàn mạng sống,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "khua môi múa mép ắt sẽ phải thiệt thân."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Kẻ lười biếng thèm muốn mà chẳng được gì,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "người chuyên cần muốn chi cũng được thoả mãn."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Người chính trực ghét lời dối trá lọc lừa,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "kẻ gian ác làm điều xấu xa ô nhục."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đức công chính giữ gìn người sống thanh liêm,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "còn tội lỗi đưa ác nhân đến chỗ tiêu diệt."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người chẳng có chi thì khoe mình giàu có,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "kẻ nhiều của cải lại làm bộ túng nghèo."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Của cải có sức chuộc mạng người,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "còn kẻ nghèo chẳng nghe ai trách móc."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Ánh sáng người chính trực đem lại niềm vui,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "ngọn đèn của ác nhân sẽ bị dập tắt."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Tự mãn tự kiêu chỉ gây ra cãi cọ,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "nghe lời khuyên nhủ thì sẽ được khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Của cải mau tăng sẽ mau giảm,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "ai từ từ thu góp sẽ giàu lên."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Giấc mộng chưa thành làm trái tim khắc khoải,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ước mơ toại nguyện là cây ban sự sống."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Coi khinh lời dạy sẽ bị tiêu vong,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "tôn trọng lệnh truyền sẽ được ân thưởng."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Giáo huấn của hiền nhân là suối nguồn sự sống"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "giúp chúng ta tránh cạm bẫy tử thần."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Biết xử sự thì người đời mộ mến,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "theo đường bất tín sẽ chẳng tới đâu."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Người khôn ý thức việc mình làm,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "kẻ ngu để lộ điều dại dột."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Sứ giả gian manh chỉ gây nên tai hoạ,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "sứ giả trung tín là phương thuốc chữa lành."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Coi khinh lời nghiêm huấn ắt phải nghèo phải nhục,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "tuân giữ lời sửa dạy hẳn sẽ được hiển vinh."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Ước mơ thành tựu khiến tâm hồn vui thú,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "từ bỏ gian tà là điều đứa ngu ghê tởm."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Đi với người khôn, ắt sẽ nên khôn,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "chơi cùng kẻ dại, sẽ mang lấy hoạ."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Điều bất hạnh bám sát người tội lỗi,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "chuyện may lành là phần thưởng của chính nhân."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Người đức độ để gia sản tới đời con đời cháu,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "của cải đứa tội lỗi lại dành cho chính nhân."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Đất người nghèo vỡ hoang thì dồi dào lương thực,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "nhưng nhiều kẻ mất mạng vì bất công."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Kẻ ghét con mới không dùng roi vọt,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "người thương con sẽ lo sửa phạt con."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Chính nhân được ăn no, kẻ ác phải đói bụng."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Phụ nữ khôn ngoan xây dựng cửa nhà,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "phụ nữ dại dột tự tay phá đổ."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Người sống đời ngay thẳng thì kính sợ ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "kẻ lạc xa chính lộ lại khinh dể Người."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Miệng kẻ dại có mầm kiêu ngạo,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "môi người khôn bảo vệ người khôn."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Không có bò, máng ăn trống rỗng,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "nhờ sức trâu, nguồn lợi dồi dào."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Chứng nhân ngay thật thì không hề gian dối,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "chứng nhân xảo trá toàn nói chuyện dối gian."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Đứa nhạo báng tìm khôn ngoan chẳng thấy,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "người hiểu biết gặp tri thức dễ dàng."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Bạn hãy tránh xa đứa ngu si dại dột,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "vì biết rằng hắn chẳng có lời lẽ khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Cái khôn của kẻ sáng suốt là biết rõ đường mình đi,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "cái dại của kẻ ngu si là đi lường gạt."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Kẻ ngu nhạo báng hy lễ đền tội,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "và ơn Chúa ở với những người ngay."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Nỗi đắng cay chỉ riêng lòng mình biết,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "niềm hân hoan đâu chia sẻ được với người ngoài."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Nhà của ác nhân sẽ bị tàn phá,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "lều của người ngay ngày càng phát đạt."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Có con đường xem ra ngay thẳng,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "nhưng rốt cuộc lại đưa đến tử vong."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Cả khi cười, lòng vẫn vương sầu muộn,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "sau niềm vui lại đến nỗi buồn phiền."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Kẻ bất trung lãnh hậu quả do cách mình sống,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "người tử tế hưởng hoa trái của việc mình làm."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Kẻ khờ khạo ai nói gì cũng tin,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "người khôn ngoan thì đắn đo từng bước."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Người khôn sợ điều dữ và tìm cách tránh xa,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "kẻ dại thì hung hăng và tự tin quá đáng."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Người nóng tính làm những điều dại dột,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "đứa mưu mô bị kẻ ghét người khinh."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kỷ phần của kẻ ngây thơ là dại dột,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "tri thức là triều thiên trên đầu người khôn."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Kẻ xấu phải cúi mình trước mặt người lành,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "kẻ ác chầu chực nơi cửa nhà người công chính."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Kẻ nghèo khó, láng giềng cũng ghét bỏ,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "người giàu sang có vô số bạn bè."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Khinh rẻ tha nhân thì mắc tội,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "nhưng xót thương kẻ nghèo là có phúc."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Kẻ mưu toan điều ác lại chẳng lầm lạc sao ?"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Người toan làm điều thiện sẽ gặp được nhân nghĩa tín thành."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Chịu cực là có ăn,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "nói suông thì chỉ tổ đói nghèo."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Phú quý là triều thiên của người khôn,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "còn kẻ ngu thì dại vẫn hoàn dại."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Chứng nhân ngay thật cứu được bao mạng người,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "chứng nhân dối trá chỉ làm trò bịp bợm."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Kính sợ ĐỨC CHÚA sẽ được an toàn kiên vững,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Người là nơi ẩn náu cho con cái Người."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Kính sợ ĐỨC CHÚA là nguồn sự sống,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "giúp ta tránh được cạm bẫy tử thần."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Đông dân, nhà vua được mạnh thế,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "thiếu dân, lãnh tụ sẽ đổ nhào."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Người chậm giận thì đầy sáng suốt,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "kẻ nóng tính để lộ cái dại khờ."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Tâm hồn bình an là nguồn sống cho thể xác,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "nhưng lòng ghen ghét tựa chứng bệnh mục xương."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Áp bức người yếu thế là sỉ nhục Đấng tạo thành nên họ,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "thương xót kẻ khó nghèo là tôn kính Đấng dựng nên người đó."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Ác nhân té nhào vì điều ác nó gây ra,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "chính nhân vững dạ vì đã sống vẹn toàn."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Khôn ngoan ngự trị trong lòng người hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "nhưng chẳng ai thấy nó trong dạ đứa ngu si."
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "Đức công chính đem cường thịnh cho nước,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "còn tội lỗi gây nhục nhằn cho dân."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "Bầy tôi mưu trí được hưởng ơn vua,"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "bầy tôi bất tài làm vua thịnh nộ."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Câu đáp dịu dàng khiến cơn giận tiêu tan,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "lời nói khiêu khích làm nổi cơn thịnh nộ."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Lưỡi người khôn tiết ra tri thức,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "miệng kẻ dại tuôn chuyện ngu si."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Mắt ĐỨC CHÚA ở mọi nơi mọi chỗ"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "hằng dõi theo kẻ dữ người lành."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Lời xoa dịu tựa cây ban sự sống,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "lời nham hiểm làm tan nát tâm can."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Kẻ ngu khinh lời cha nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "ai giữ lời sửa dạy sẽ nên khôn."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Nhà người ngay dư đầy của cải,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "nhưng huê lợi của kẻ ác gây bối rối âu lo."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Môi người khôn truyền bá kiến thức,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "lòng kẻ dại chẳng được thế đâu."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm hy lễ của đứa ác,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "nhưng ưa thích lời cầu của kẻ ngay."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm lối sống của ác nhân,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "nhưng mến thương người theo đuổi sự công chính."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Kẻ rời xa đường ngay chính sẽ bị nghiêm trị,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "ai khinh thường lời sửa dạy sẽ phải mạng vong."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Âm phủ, âm ty còn phơi bày trước nhan ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "huống chi là lòng dạ con người !"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Kẻ nhạo báng không thích bị khiển trách,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "cũng chẳng chịu đến với người khôn."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Lòng mừng vui làm hân hoan nét mặt,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "lòng sầu muộn khiến tâm trí rã rời."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Trí người minh mẫn kiếm tìm tri thức,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "miệng kẻ ngu si ham thích chuyện điên rồ."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Kẻ cùng khốn thấy ngày nào cũng xấu,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "đời người vui là yến tiệc kéo dài."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Ít của ít tiền mà biết kính sợ ĐỨC CHÚA"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "hơn có cả kho tàng mà cứ phải âu lo."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Thà bữa rau bữa cháo mà yêu thương nhau"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "còn hơn mâm cao cỗ đầy mà bất hoà bất thuận."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kẻ nóng tính gây ra cãi vã,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "người chậm giận làm dịu cuộc đôi co."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Đường kẻ lười bị rào gai cản trở,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "lối người ngay được bồi đắp thênh thang."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Con khôn làm hài lòng cha,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "đứa dại không nể mặt mẹ."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Kẻ ngu si lấy điều dại làm vui,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "người hiểu biết cứ thẳng đường mà tiến."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Thiếu bàn bạc, chương trình đổ vỡ,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "nhiều cố vấn, ắt sẽ thành công."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Biết đối đáp khiến con người vui thú,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "nói đúng lúc, thật tốt đẹp dường bao !"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Người khôn theo con đường đưa lên sự sống,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "tránh con đường dẫn xuống âm ty."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Nhà đứa kiêu căng, ĐỨC CHÚA giật cho sập,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "đất kẻ goá bụa, Người giữ vững đường ranh."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm những mưu đồ xấu xa,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "còn lời lẽ nhân hậu thì thuần khiết."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Kẻ hám lợi làm tan hoang nhà cửa,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "người khinh chê quà hối lộ sẽ được sống lâu."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Người công chính nghĩ suy rồi mới đáp,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "miệng kẻ ác tuôn trào chuyện xấu xa."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "ĐỨC CHÚA ở xa phường gian ác,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "nhưng nghe lời nguyện của chính nhân."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Cái nhìn ngời sáng làm tâm hồn vui sướng,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "tin tức may lành khiến xương cốt vững vàng."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Kẻ lắng nghe lời sửa dạy, lời ban sự sống,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "sẽ được cư ngụ với những bậc khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Bỏ lời nghiêm huấn là coi rẻ chính mình,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "nghe lời sửa dạy là sắm lấy hiểu biết."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Lòng kính sợ ĐỨC CHÚA là trường dạy khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "khiêm nhu là đường dẫn đến vinh dự."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Suy nghĩ lo toan là việc của con người,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "còn nói câu trả lời là do ĐỨC CHÚA."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Con người cho lối sống của mình là trong sáng,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nhưng ĐỨC CHÚA thấu suốt mọi tâm can."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Hãy ký thác việc bạn làm cho ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "dự tính của bạn ắt sẽ thành công."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Mọi việc ĐỨC CHÚA làm đều có cùng đích riêng,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "người ác được dựng nên là cho ngày tai hoạ."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Đứa kiêu căng làm ĐỨC CHÚA ghê tởm,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "hẳn nó không thoát khỏi án phạt đâu."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Nhờ nhân nghĩa tín thành mà tội được xoá bỏ,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "nhờ kính sợ ĐỨC CHÚA mà tránh được sự dữ."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Khi ĐỨC CHÚA hài lòng về lối sống của ai"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người khiến cả quân thù cũng làm hoà với kẻ ấy."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Thà ít của cải mà sống công chính"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "hơn nhiều huê lợi mà thiếu công minh."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Tâm trí con người nghĩ ra đường lối,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "còn ĐỨC CHÚA hướng dẫn từng bước đi."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Lời vua là lời sấm,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "mở miệng ra phân xử, vua sẽ chẳng sai lầm."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Cán cân và bàn cân chính xác là của ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "mọi quả cân trong túi là sản phẩm của Người."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Làm điều dữ là chuyện vua ghê tởm,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "vì nhờ sống công chính mà ngai báu vững bền."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Lời lẽ chân thành khiến vua quý chuộng,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "vua yêu thương kẻ ăn nói thẳng ngay."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Cơn giận của vua báo tin thần chết đến,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "biết làm vua nguôi giận ấy mới là người khôn."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Long nhan rạng rỡ là bầy tôi được sống,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "ơn vua ban xuống như mây đổ mưa xuân."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Được khôn ngoan tốt hơn được vàng,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "được hiểu biết quý hơn được bạc."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Nẻo đường người chính trực tránh xa điều ác ;"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "ai để mắt nhìn lối mình đi thì sinh mạng an toàn."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kiêu căng đưa đến sụp đổ,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "ngạo mạn dẫn đến té nhào."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Thà sống tự hạ với kẻ khiêm nhu"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "hơn chia chiến lợi phẩm với phường kiêu hãnh."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Kẻ chú tâm vào lời Chúa dạy sẽ gặp chuyện tốt lành,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "người đặt niềm tin vào ĐỨC CHÚA thật hạnh phúc dường bao."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Người có trí khôn ngoan được coi là sáng suốt,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "lời ngọt ngào làm cho sức thuyết phục gia tăng."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Kẻ có lương tri là có nguồn sự sống,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "sự dại khờ là hình phạt kẻ ngu si."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Trí khôn ngoan làm miệng nên khéo léo"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "và thêm sức thuyết phục cho đôi môi."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Lời tử tế là tảng mật ong"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "làm cổ họng ngọt ngào, khiến xương cốt lành mạnh."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Có con đường xem ra ngay thẳng,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "nhưng rốt cuộc lại đưa đến tử vong."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Miệng muốn ăn khiến con người vất vả,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "vì bụng đói nên đầu gối phải bò."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Quân vô lại đào hố gây tai ương,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "đôi môi nó như lửa hồng cháy bỏng."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Kẻ dối gian gây bất hoà tranh chấp,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "tên mách lẻo chuyên chia rẽ bạn bè."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Người thô bạo phỉnh phờ bằng hữu,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "dẫn họ vào đường nẻo xấu xa."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Nháy mắt mím môi, nghĩ ra điều dối trá"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "là làm sự ác rồi."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Mái đầu bạc là triều thiên vinh hiển"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "được tặng ban cho kẻ sống công chính."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Người chậm giận thì hơn trang hào kiệt,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "người tự chủ hơn kẻ chiếm được thành."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Người ta gieo quẻ trong vạt áo,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "nhưng mọi quyết định của phàm nhân"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "đều bắt nguồn từ ĐỨC CHÚA."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Thà ăn mẩu bánh khô mà được êm ấm"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "còn hơn đầy yến tiệc mà nhà cửa bất hoà."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Đầy tớ tài giỏi thì hơn cả đứa con hư đốn,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "lại được chia gia sản với anh em trong nhà."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Lò thử vàng, nồi thử bạc,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "còn ĐỨC CHÚA thử lòng dạ con người."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Phường gian ác để tâm đến những lời bất chính,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "quân lừa đảo lắng tai nghe những chuyện hại người."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Chế giễu kẻ lâm cảnh túng nghèo"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "là sỉ nhục Đấng tạo thành nên họ."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Vui mừng khi người gặp tai ương"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "thì sẽ không thoát khỏi án phạt."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Triều thiên của người già là đàn con cháu,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "vinh dự của con cái là chính người cha."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Lời tao nhã đâu có hợp với kẻ ngu dốt,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "lời dối gian càng không hợp với người thanh cao."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Quà hối lộ là bùa mê dưới mắt người đem biếu,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "người đó làm gì cũng thành công."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Ai muốn có bạn bè thì quên đi lầm lỗi,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "nhắc hoài chuyện cũ làm cho bạn xa mình."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Trăm roi đánh người dại"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "không bằng một lời mắng người khôn."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Ác nhân chỉ mưu tìm nổi loạn,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "nhưng một sứ giả dữ dằn sẽ được sai đến trừng trị nó."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Gặp gấu mẹ mất con"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "còn hơn gặp người ngu lên cơn rồ dại."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Bất hạnh sẽ không chịu rời bỏ,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "nhà kẻ nào lấy oán đền ơn."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Bắt đầu cãi cọ là như để cho nước vỡ bờ,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "hãy tránh xa trước khi cuộc tranh cãi bùng nổ."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Bênh vực đứa ác, kết tội chính nhân,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "hai việc này đều làm ĐỨC CHÚA ghê tởm."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Để sắm được khôn ngoan, tiền bạc trong tay đứa ngu ích lợi gì,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "bởi vì nó quá ư đần độn ?"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Bè bạn thương nhau mọi thời mọi lúc,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "vào ngày hoạn nạn chỉ có anh em."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Đứa ngu mới ký giao kèo,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "mới đứng ra bảo lãnh cho bè bạn."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Ưa cãi nhau là ưa phạm tội,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "tự cao tự đại là chuốc lấy suy vong."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Tâm địa quanh co sao gặp được hạnh phúc,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "miệng lưỡi dối trá ắt phải chịu tai ương."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Sinh ra đứa ngu là chuốc lấy phiền muộn,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "làm cha kẻ dại nào vui sướng gì đâu !"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Tâm trí hân hoan làm thân xác lành mạnh,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "tinh thần suy sụp khiến xương cốt rã rời."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Ác nhân nhận quà được giấu trong ngực áo,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "khiến cán cân công lý bị bẻ cong."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Người hiểu biết chỉ nhắm đến khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "còn người ngu để mắt khắp cùng trời cuối đất."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Con ngu khiến cha buồn giận,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "con dại làm mẹ đắng cay."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Phạt vạ chính nhân thì không phải lẽ,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "đánh người khả kính là ngược với công bằng."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Người nói năng dè dặt là người hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "kẻ giữ được điềm tĩnh là kẻ khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Nếu biết giữ thinh lặng,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "kẻ ngu cũng được kể là người khôn ngoan ;"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "nếu biết ngậm môi,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "kẻ đó được coi là người thông hiểu."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Kẻ ích kỷ chạy theo dục vọng,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "và nổi giận trước mọi lời khuyên."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Người ngu không ưa chuyện hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nhưng thích phô bày cảm nghĩ riêng."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Đâu có kẻ ác, đấy có khinh khi,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "đâu có nhục nhã, đấy có lăng mạ."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Lời miệng con người là nước sâu thăm thẳm,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "là dòng suối tràn trề, là nguồn mạch khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Bênh vực kẻ gian ác, đè nén người vô tội,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "xét xử như thế chẳng tốt đẹp gì."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Môi người ngu gây ra tranh cãi,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "miệng của nó khiến nó chịu đòn."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Miệng kẻ ngu làm cho nó tàn tạ,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "môi của nó là cạm bẫy cho mình."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Lời kẻ mách lẻo như của ngon vật lạ"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "trôi xuống tận ruột gan."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Người biếng nhác việc bổn phận mình"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "là anh em với quân phá hoại."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Danh ĐỨC CHÚA là tháp canh kiên vững,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "chính nhân chạy đến là được an toàn."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Người giàu coi của cải là thành trì kiên cố,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "họ cho đó là tường cao luỹ dầy."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Lòng tự cao dẫn đến suy sụp,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "đức khiêm tốn đem lại vinh quang."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Kẻ chưa nghe đã vội cãi,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "sẽ chịu tiếng nhục nhã, ngu si."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Người đau yếu được tinh thần nâng đỡ,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "nhưng tinh thần suy sụp thì lấy ai vực lên ?"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Trí người minh mẫn tiếp thu hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "tri thức là điều tai kẻ khôn kiếm tìm."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Ai có quà biếu sẽ rộng đường lui tới,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "sẽ gặp được người chức trọng quyền cao."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Kẻ nói trước cứ biện hộ cho mình là đúng,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "nhưng đối phương đến, sẽ lột mặt nạ y."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Quẻ gieo chấm dứt các vụ tương tranh"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "và phân định quyền lợi giữa những người quyền thế."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Một người anh em bị xúc phạm"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "thì còn hơn một thành trì vững chắc."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Các cuộc cãi vã tựa như then cài cửa luỹ đồn."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Con người phải chịu hậu quả lời mình nói"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "và được hưởng những gì môi miệng họ thốt ra."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Sống hay chết đều do cái lưỡi,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "ai yêu chuộng nó, sẽ lãnh nhận hậu quả."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Tìm được vợ hiền là tìm thấy hạnh phúc,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "và nhận được ơn ĐỨC CHÚA ban cho."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Người nghèo khẩn khoản nài xin,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "người giàu trả lời hống hách."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Có thứ bạn bè gây ra tai hoạ,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "có người thân hữu gắn bó hơn cả anh em."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 19,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Thà nghèo túng mà sống vẹn toàn,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "còn hơn điêu ngoa mà ngu ngốc."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Nhiệt tình mà thiếu suy xét nào có ích chi,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "bước vội vàng ắt có khi lầm lỡ."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Kẻ ngu dại làm hại đời mình,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "nhưng lòng nó lại căm ĐỨC CHÚA."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Người lắm của được thêm nhiều bạn,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "còn kẻ nghèo bị bạn hữu lánh xa."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Kẻ làm chứng gian không thoát khỏi hình phạt,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "người nói năng dối trá sẽ chẳng được yên hàn."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Lắm kẻ tâng bốc người hào phóng,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "ai cũng làm bạn với kẻ cho quà."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Kẻ nghèo túng bị mọi anh em khinh rẻ,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "bạn hữu lại càng lánh xa !"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Mong được đôi lời, cũng chẳng có."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Ai có óc hiểu biết thì yêu bản thân mình,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "ai giữ được sáng suốt thì tìm ra hạnh phúc."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Kẻ làm chứng gian không thoát khỏi hình phạt,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "người nói năng dối trá sẽ phải mạng vong."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Người ngu không hợp với nếp sống phong lưu,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "người nô lệ càng không thể điều khiển hàng thủ lãnh."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Hiểu biết làm con người chậm giận,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "bỏ qua lời xúc phạm khiến con người được tôn vinh."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Cơn giận của vua như tiếng gầm sư tử,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ân lộc vua ban tựa mưa móc trên cỏ xanh."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Con ngu là mối hoạ cho cha,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "vợ lắm điều như mái nhà dột."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Cửa nhà, tài sản là gia nghiệp của cha ông,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "còn người vợ khôn ngoan là do ĐỨC CHÚA."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Thói lười biếng làm con người ngủ mê,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "kẻ biếng nhác sẽ phải nhịn đói."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Tuân giữ lệnh truyền là giữ được mạng sống,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "khinh thường đường lối Chúa ắt phải mạng vong."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Thương xót kẻ khó nghèo là cho ĐỨC CHÚA vay mượn,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Người sẽ đáp trả xứng việc đã làm."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Hãy sửa phạt con cái bao lâu còn hy vọng,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "nhưng đừng nóng nảy khiến nó phải chết."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Người giận dữ hung hăng sẽ phải nộp phạt,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "nếu cứu nó, bạn chỉ làm tăng sự ác mà thôi."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Hãy lắng nghe lời khuyên, đón nhận lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "để sau này bạn được nên khôn."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Lòng con người ấp ủ bao dự tính,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "duy kế hoạch của ĐỨC CHÚA mới trường tồn."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Con người ao ước lòng nhân nghĩa,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "thà là kẻ nghèo khó còn hơn là đứa dối gian."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Lòng kính sợ ĐỨC CHÚA đem lại sự sống,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "cho người ta ăn no ngủ kỹ, thoát khỏi mọi tai ương."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Đứa lười biếng thò tay vào đĩa,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "nhưng chẳng buồn đưa thức ăn lên miệng."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Hãy đánh người ưa chế giễu,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "ắt kẻ ngây thơ sẽ nên lanh lợi ;"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "hãy quở mắng người khôn,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "người ấy sẽ thêm hiểu biết."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Kẻ bạc đãi cha và xua đuổi mẹ,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "là đứa con đốn mạt, nhuốc nhơ."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Này con, nếu thôi không nghe lời nghiêm huấn,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "con sẽ lạc xa những lời lẽ khôn ngoan."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Kẻ làm chứng gian nhạo cười công lý,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "miệng ác nhân ngốn ngấu chuyện gian tà."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Án phạt dành sẵn cho kẻ ưa chế giễu,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "và đòn vọt kề lưng đứa ngu si."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 20,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Rượu nồng sinh nhạo báng, men say tạo ồn ào,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "kẻ nào vướng vào đó, đâu còn là người khôn."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Cơn thịnh nộ của vua như tiếng gầm sư tử,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "kẻ làm vua nổi giận là làm hại chính mình."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Tránh đôi co đem lại vinh dự cho con người,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "mọi kẻ ngu đều hay sinh sự."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Đầu mùa đông, kẻ lười không lo cày cấy,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "đến mùa gặt, nó tìm kiếm cũng uổng công."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Ý định lòng người tựa nước sâu thăm thẳm,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "người hiểu biết mới kín múc được."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Lắm kẻ tự hào mình nhân nghĩa,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "nhưng người thành tín, nào ai kiếm cho ra ?"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người công chính ăn ở đức độ,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "phúc cho đàn con nối dõi tông đường !"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Đức vua ngự trên ngai xét xử,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "đưa mắt sàng lọc mọi xấu xa."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Ai dám nói : “Tôi đã giữ lòng mình thanh khiết,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "và tôi đã sạch tội rồi !”"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Cân non cân già, đấu gian đấu dối,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "ĐỨC CHÚA ghê tởm cả hai."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Qua việc làm, mà người ta biết được"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "tính hạnh đứa trẻ có trong sáng thẳng ngay."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Tai để nghe, mắt để thấy,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ĐỨC CHÚA làm nên cả hai."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Đừng mê ngủ kẻo ra nghèo túng,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "chong mắt thức, bạn sẽ được cơm bánh no nê."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Khi mua thì chê “Đồ ôi, đồ dở !”"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "lúc đi khỏi, lại tự khen mua được giá hời !"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Vàng bạc trân châu : nhiều vô kể,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "miệng lưỡi thông thái : thật hiếm hoi !"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Người nào dám bảo lãnh cho kẻ không quen,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "phải giữ lấy áo của người đó ;"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "người nào muốn bảo đảm cho phụ nữ xa lạ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "phải đòi người đó vật thế chân."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Bánh phi nghĩa, con người lấy làm ngon,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "nhưng sau đó, miệng nó đầy đá sỏi."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Lên kế hoạch, hãy dựa vào lời khuyên,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "lúc giao tranh, hãy nghe lời cố vấn."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Đứa ngồi lê đôi mách tiết lộ điều bí mật,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "vậy đừng giao du với kẻ lắm lời."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Kẻ nào nguyền rủa mẹ cha,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "ngay giữa đêm khuya, đèn nó bị tắt ngúm."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Của cải kiếm vội được lúc đầu,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "thì về sau sẽ không được chúc phúc."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Bạn đừng nói : “Tôi sẽ báo thù !”"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Hãy cậy trông ĐỨC CHÚA, Người sẽ cứu bạn."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Cân non cân già làm ĐỨC CHÚA ghê tởm,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "bàn cân gian dối, nào tốt đẹp chi !"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "ĐỨC CHÚA dẫn dắt từng bước chân con người,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "nẻo đời mình, phàm nhân sao hiểu hết."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Nguy hiểm thay, khi vội vàng khấn dâng của cải,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "rồi sau đó lại tiếc nuối nghĩ suy."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Vị minh quân sàng lọc lũ gian tà,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "cho bánh xe cán lên bọn chúng."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Tinh thần là đèn sáng ĐỨC CHÚA ban cho con người,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "dò xét mọi ngõ ngách tâm can."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Nhân nghĩa và tín thành gìn giữ đức vua,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "nhờ nhân ái, ngai vàng người bền vững."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Sức mạnh là niềm tự hào của giới thanh niên,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "mái đầu bạc là vinh dự của hàng bô lão."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Vết thương nhức nhối tẩy sạch điều gian ác,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "và roi vọt thấu đến tận cõi lòng."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 21,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Trong tay ĐỨC CHÚA, lòng vua tựa dòng nước chảy,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "Người lèo lái đi đâu tuỳ ý Người."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Con người cho lối sống của mình là ngay thẳng,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "nhưng ĐỨC CHÚA thấu suốt mọi tâm can."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Thực thi điều công minh chính trực"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "thì đẹp lòng ĐỨC CHÚA hơn là dâng hy lễ."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Mắt kiêu hãnh, lòng tự cao,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "vẻ hào nhoáng của ác nhân : thảy đều là tội lỗi."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Kế hoạch người siêng năng hẳn tạo ra lợi nhuận,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "ai vội vàng hấp tấp, ắt phải chịu đói nghèo."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Kho tàng thu tích nhờ môi miệng điêu ngoa"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "là hơi thở thoáng qua, là bẫy làm thiệt mạng."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Bạo hành của kẻ ác sẽ cuốn phăng kẻ ác,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "vì chúng không chịu thực thi công bằng."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Đường lối của kẻ gian ác thì quanh co,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "hành động của người trong sạch thì ngay thẳng."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Thà ở một góc trên mái nhà,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "còn hơn chung sống với một bà hay gây."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Lòng ác nhân ước ao sự dữ,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "ngay bạn bè, nó chẳng để mắt thương."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Phạt đứa ưa chế giễu, kẻ khờ dại nên khôn,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "dạy bảo người khôn, người khôn càng hiểu biết."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Đấng Công Chính xem xét nhà của ác nhân,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "bắt ác nhân lâm vòng tai hoạ."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Kẻ bịt tai trước tiếng kêu của người cô thế,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "đến lúc nó kêu, sẽ chẳng được đáp lời."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Tặng phẩm kín đáo làm tiêu tan cơn giận,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "quà giấu trong áo làm dịu trận lôi đình."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Thực thi công lý là niềm vui cho người công chính,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "nhưng là nỗi kinh hoàng cho kẻ bất lương."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Kẻ lạc xa con đường hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "sẽ phải sống chung với đám âm hồn."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Kẻ ham vui sẽ bần cùng đói khổ,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "người mê rượu chè sẽ chẳng giàu đâu !"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kẻ ác thành giá chuộc cho người công chính,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "tên phản bội bị phạt thay cho kẻ ngay lành."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Thà sống nơi đìu hiu cô quạnh,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "còn hơn bên người vợ hay gây gổ nổi xung."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Nhà người khôn có kho báu và dầu,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "còn người ngu có gì nuốt hết."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Người theo đuổi công chính và nhân nghĩa,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "sẽ được sống lâu và vinh dự."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Người khôn tấn công thành của quân thiện chiến,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "và lật nhào đồn luỹ chúng cậy trông."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Kẻ giữ mồm giữ miệng,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "thì giữ mình khỏi những hiểm nguy."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Đứa kiêu căng xấc xược được gọi là quân nhạo báng,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "nó cư xử ngạo ngược kiêu căng."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Vì ham muốn, đứa lười mất mạng,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "bởi nó không chịu ra tay làm."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Suốt ngày nó những ham cùng muốn,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "còn chính nhân cho hết, chẳng giữ lại gì."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Hy lễ của ác nhân là điều ghê tởm,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "nhất là khi dâng với ý gian tà."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Kẻ làm chứng gian sẽ phải tiêu vong,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "còn người biết nghe có thể nói hoài."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Kẻ gian ác mang bộ mặt trơ trẽn,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "còn người ngay cứ vững bước trên đường."
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Khôn ngoan, hiểu biết, nhủ khuyên,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "tất cả chẳng là gì sánh với ĐỨC CHÚA."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Chiến mã được chuẩn bị cho ngày giao tranh,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "nhưng thắng bại thuộc quyền ĐỨC CHÚA."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 22,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Lắm của cải đâu quý bằng danh thơm tiếng tốt,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "vàng với bạc nào trọng bằng được mến được thương."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Kẻ giàu người nghèo gặp nhau ở điểm này :"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "cả hai đều được ĐỨC CHÚA tạo dựng."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Gặp nguy hiểm, người khôn ẩn mình,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "đứa khờ dại lao tới và bị thiệt thân."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Giàu sang, vinh dự và sự sống là phần thưởng"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "ĐỨC CHÚA dành cho kẻ khiêm nhu và kính sợ Người."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Đường kẻ quanh co thì có gai, có bẫy,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "ai biết giữ mình ắt sẽ tránh xa."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Hãy dạy đứa trẻ đi con đường nó phải đi,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "để đến tuổi già, nó vẫn không lìa bỏ."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Người giàu thì thống trị kẻ nghèo,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "người đi vay làm tôi cho chủ nợ."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Kẻ gieo tai ác sẽ gặt tai ương,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "nó đã tàn phá, ắt sẽ tàn lụi."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Người tử tế sẽ được chúc phúc,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "vì đã đem cơm bánh cho người nghèo."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Đuổi quân nhạo báng đi là hết chuyện đôi co,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "cũng chẳng còn tranh chấp với lăng mạ."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Ai chuộng lòng thanh khiết và ăn nói dễ thương"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "sẽ được vua nhận làm bạn hữu."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "ĐỨC CHÚA để mắt trông nom người hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "và phi bác lời lẽ kẻ bất trung."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Đứa lười nói : “Có con sư tử ở ngoài kia ;"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "nếu tôi ra đường, chắc sẽ bị ăn thịt.”"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Miệng người phụ nữ trắc nết ví tựa hố sâu,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "kẻ bị ĐỨC CHÚA ruồng bỏ sẽ sa vào đó."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Tâm trí trẻ con vốn dại khờ,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "lấy roi sửa phạt là giúp nó nên khôn."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Bóc lột người nghèo là làm giàu cho họ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "tặng cho kẻ giàu là khiến mình nghèo đi."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Con hãy lắng tai nghe lời bậc khôn ngoan,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "và chú tâm vào những hiểu biết của thầy."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Vì khi con giữ những lời ấy trong tâm khảm"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "và sẵn sàng nói hết ra ngoài miệng"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "thì thật là vui thú dường bao !"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Hôm nay thầy muốn dạy con, cả con nữa,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "để con một niềm tin tưởng vào ĐỨC CHÚA."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Há thầy đã chẳng viết cho con ba mươi huấn dụ"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "gồm những lời khuyên răn và hiểu biết đó sao ?"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Mục đích là để giúp con am tường"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "những lời chân thật"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "và trình bày lại cho người đã sai con"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "sao cho thật trung thành."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Đừng bóc lột người nghèo, vì họ đã nghèo sẵn ;"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "cũng đừng chà đạp người yếu thế nơi cửa công,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "vì ĐỨC CHÚA sẽ biện hộ cho họ,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "và những ai tước đoạt họ, Người sẽ tước mạng sống."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Đừng bè bạn với người hay nóng giận,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "chớ giao du với kẻ dễ nổi xung,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "kẻo con lại học đòi lối sống của chúng,"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "khiến thân con mắc phải bẫy dò."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Đừng thuộc hạng người bắt tay giao kèo,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "hay hạng người bảo lãnh cho kẻ khác vay mượn,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "vì nếu con không có gì để trả,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "giường con đang nằm, người ta cũng lấy đi."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Đường ranh cha ông đã ấn định từ trước,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "con đừng có chuyển dời."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Con có thấy người giỏi giang khéo léo ?"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Người ấy sẽ được vào phục vụ các vua,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "chứ không phục vụ hạng tầm thường."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 23,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Khi con ngồi ăn với kẻ có chức quyền,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "hãy để ý kỹ người đối diện."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Nếu con vốn tham ăn, hãy đặt dao kề cổ."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "vì đó là thứ đồ ăn phỉnh gạt."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Chớ nhọc công thu tích của cải,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "và cũng đừng bận tâm đến nó ;"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "mắt con vừa thấy, nó đã chẳng còn,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "vì nó mọc cánh bay đi mất,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "tựa đại bàng bay tới trời cao."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Chớ ăn bánh của quân xấu bụng,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Vì lòng hắn nghĩ sao, con người hắn như vậy."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Hắn mời con : “Ăn uống đi nào !”"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Nhưng đâu phải hắn có lòng với con."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Mẩu bánh vừa nuốt vào, con đã phải thổ ra."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Mất công toi bao nhiêu lời tốt đẹp,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "con đừng nói vào tai đứa dốt,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "vì nó sẽ khinh dể lời lẽ khôn ngoan của con."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Con chớ chuyển dời đường ranh cũ,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "cũng đừng xâm phạm cánh đồng của trẻ mồ côi,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "vì Đấng cứu chuộc chúng là Đấng hùng mạnh,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "chính Người sẽ biện hộ cho chúng chống lại con."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Con hãy để tâm đón lấy lời huấn dụ,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "và lắng tai nghe điều hiểu biết."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Đừng ngại gì khi phải phạt trẻ con,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "nếu con đánh nó bằng roi, nó đâu có chết."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Lấy roi đánh nó là cứu nó khỏi âm ty."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Hỡi con, tâm trí con khôn ngoan"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "thì lòng dạ thầy cũng vui sướng."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Môi miệng con nói những lời chính trực"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "thì tâm hồn thầy sẽ mừng rỡ hân hoan."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Đừng để lòng con phân bì với quân tội lỗi,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "nhưng hãy luôn kính sợ ĐỨC CHÚA,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "vì chắc chắn con có một tương lai"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "và niềm hy vọng của con sẽ không thành mây khói."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Hỡi con, hãy nghe thầy và con sẽ nên khôn,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "hãy hướng lòng con theo chính đạo."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Đừng nhập bọn với quân chè chén say sưa,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "với những kẻ chỉ mê ăn mê nhậu."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Bởi vì kẻ say sưa ăn nhậu ắt sẽ phải túng nghèo ;"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "kẻ mơ màng buồn ngủ sẽ khố rách áo ôm."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Hãy lắng nghe cha con, đấng sinh thành ra con,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "đừng khinh dể mẹ con khi người già yếu."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Chân lý và khôn ngoan, nghiêm huấn và hiểu biết,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "con hãy mua lấy chứ đừng bán đi."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Thân phụ người công chính sẽ mừng vui,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "đấng sinh thành người khôn sẽ hoan hỷ."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Ước gì cha mẹ con được hỷ hoan"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "và người sinh ra con được mừng rỡ."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Hỡi con, hãy hết lòng tin tưởng vào thầy"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "và hãy để mắt noi gương thầy."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Vì gái điếm là hố sâu"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "và phụ nữ ngoại tình là giếng hẹp."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Nó khác nào kẻ cướp rình chờ"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "hòng tăng số những kẻ bất trung trong nhân loại."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Ai kêu : “Than ôi !” ? Ai kêu : “Khổ quá !” ?"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Ai cứ gây gổ ? Ai phải thở than ?"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Ai chịu những vết thương vô lý ?"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Ai có đôi mắt đỏ ngầu ?"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Đó là kẻ nấn ná mãi bên ly rượu,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "là người đã nếm đủ thứ rượu ngon."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Nhìn rượu làm chi : rượu màu đỏ hồng,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "óng ánh trong ly, rồi trôi xuống cổ."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Nhưng rốt cuộc, rượu như rắn cắn,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "như nọc độc hổ mang."
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Mắt con sẽ thấy những điều kỳ dị,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "lòng con tuôn ra bao chuyện nhảm nhí."
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "Con như người bồng bềnh giữa biển khơi,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "lắc lư trên cột buồm."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "“Bị người đánh, tôi chẳng biết đau,"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "bị người đập, tôi đâu cảm thấy."
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "Đến bao giờ mới tỉnh rượu đây"
        },
        {
          "n": 35,
          "t": "để tôi lại kiếm thêm ly nữa ?”"
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 24,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Chớ phân bì với quân tội lỗi,"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "cũng đừng ham bè bạn với chúng,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "vì lòng chúng chỉ nghĩ đến bạo hành"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "và môi chúng toàn nói lời độc ác."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Có khôn ngoan mới dựng được nhà,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "có sáng suốt mới biết xây cho vững."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Nhờ hiểu biết, phòng ốc mới đầy dư"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "mọi của cải sang trọng và quý giá."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Người khôn ngoan được nên mạnh mẽ,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "kẻ hiểu biết làm sức mạnh gia tăng."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Khi giao chiến, cần lời chỉ đạo,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "muốn thắng trận, cần nhiều cố vấn."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Đối với kẻ ngu, đức khôn ngoan cao vời vợi,"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "nơi cổng thành, nó chẳng dám hé môi."
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "Kẻ mưu tính những chuyện gian tà"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "sẽ bị gọi là vua bịp bợm."
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Kẻ ngu si chỉ mưu toan tội lỗi,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "quân chế nhạo bị kẻ ghét người khinh."
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "Ngày khốn quẫn mà để mất tinh thần,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "sức lực con ắt sẽ bị suy giảm."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Hãy giải thoát những người bị đem đi giết,"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "cứu những ai lảo đảo bước đến pháp trường."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Giả như con bảo : “Tôi đâu biết chuyện ấy”,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "thì Đấng đo lòng người lại không hiểu hết sao ?"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Đấng canh giữ lòng con thấu suốt cả,"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Người sẽ thưởng phạt ai nấy theo việc họ làm."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Hỡi con, cứ ăn đi, mật ong ngon lắm,"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "mật ong nguyên chất ngọt ngào trong miệng con."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Con nên nhớ : đức khôn ngoan đối với con cũng vậy."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Nếu con gặp được, hẳn sẽ có tương lai,"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "và niềm hy vọng của con sẽ không tan vỡ."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Này kẻ gian, chớ rình rập nhà người công chính,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "cũng đừng phá phách nơi họ ở."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Vì chính nhân có ngã bảy lần cũng đứng lên được,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "còn kẻ ác cứ lảo đảo hoài trong cảnh tai ương."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Khi quân thù gục ngã, con đừng lấy làm vui,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "lúc nó bị lảo đảo, lòng con chớ reo mừng,"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "kẻo ĐỨC CHÚA trông thấy mà gai mắt"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "và không nổi giận với nó nữa đâu."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Đừng ganh ghét với bọn bất lương,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "chớ ghen tuông cùng phường gian ác."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Vì bọn bất lương chẳng có tương lai,"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "và ngọn đèn của phường gian ác sẽ tàn lụi."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Hỡi con, hãy kính sợ ĐỨC CHÚA và nhà vua,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "đừng giao du với những quân nổi loạn."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Vì tai hoạ sẽ giáng xuống bất ngờ,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "cả hai sẽ tiêu diệt chúng ra sao, nào có ai lường được ?"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Những câu sau đây cũng là của bậc khôn ngoan :"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Xét xử thiên vị là điều không tốt."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Ai bảo kẻ gian ác rằng : “Anh vô tội !”"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "thì sẽ bị các dân nguyền rủa, các nước cười chê."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Còn ai răn đe nó, ắt sẽ được mừng vui"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "và phúc lành sẽ đến trên người đó."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Ai trả lời thẳng thắn mới là người bạn thật."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Hãy ổn định mọi chuyện bên ngoài"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "và thu xếp công việc đồng áng,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "rồi sau đó mới lo dựng nhà."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Đừng vô cớ làm chứng hại bạn bè,"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "cũng đừng nói ngọt nói ngon mà lừa đảo họ."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Con đừng nói : “Hắn đối xử với tôi ra sao,"
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "tôi xử lại với hắn như vậy."
        },
        {
          "n": 29,
          "t": "Tôi trả báo từng người theo việc họ làm.”"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "Tôi đi ngang cánh đồng của người biếng nhác,"
        },
        {
          "n": 30,
          "t": "qua vườn nho của kẻ ngu si."
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "Và này : chỗ nào cũng um tùm gai góc,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "khắp mặt đất phủ đầy cỏ dại,"
        },
        {
          "n": 31,
          "t": "tường đá bị sụp đổ hoang tàn."
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "Tôi đã nhìn và để tâm suy nghĩ,"
        },
        {
          "n": 32,
          "t": "tôi đã thấy và rút ra bài học này :"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "Ngủ một chút, chợp mắt một chút,"
        },
        {
          "n": 33,
          "t": "khoanh tay nằm một chút,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "là cái nghèo sẽ đến với bạn như tên du thủ du thực,"
        },
        {
          "n": 34,
          "t": "cảnh bần cùng sẽ đột nhập như người có vũ trang."
        }
      ]
    },
    {
      "chapter": 25,
      "verses": [
        {
          "n": 1,
          "t": "Đây cũng là những châm ngôn của vua Sa-lô-môn"
        },
        {
          "n": 1,
          "t": "được quần thần của Khít-ki-gia, vua nước Giu-đa, ghi chép lại."
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "Thiên Chúa vinh quang khi giấu kín việc Người làm,"
        },
        {
          "n": 2,
          "t": "đức vua vinh quang khi thấu hiểu việc nước."
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "Như trời cao đất dày,"
        },
        {
          "n": 3,
          "t": "tâm trí bậc đế vương thật vô phương dò thấu."
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "Lọc hết cặn bẩn ra khỏi bạc,"
        },
        {
          "n": 4,
          "t": "thợ bạc sẽ có một cái bình."
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "Loại người gian ác khỏi long nhan,"
        },
        {
          "n": 5,
          "t": "ngai vàng sẽ kiên vững trên nền công chính."
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "Trước long nhan, đừng lên mặt kiêu kỳ,"
        },
        {
          "n": 6,
          "t": "chớ đứng vào chỗ của hàng vị vọng."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Thà được người ta bảo : “Xin mời ông lên trên !”"
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "còn hơn bị hạ xuống trước mặt người quyền cao chức trọng."
        },
        {
          "n": 7,
          "t": "Điều mắt con nhìn thấy,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "con đừng vội đem ra trước toà,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "vì nếu đối phương làm cho con phải xấu hổ,"
        },
        {
          "n": 8,
          "t": "thì rốt cuộc con sẽ ăn nói ra sao ?"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "Cứ tranh cãi với đối phương,"
        },
        {
          "n": 9,
          "t": "nhưng đừng tiết lộ chuyện riêng của người khác,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "kẻo có ai nghe được, họ sẽ phỉ báng con,"
        },
        {
          "n": 10,
          "t": "và con không rút lại được những lời nói xấu."
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "Lời nói ra đúng lúc đúng thời"
        },
        {
          "n": 11,
          "t": "khác chi táo vàng trên đĩa bạc chạm trổ."
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "Đối với kẻ biết nghe, lời trách cứ của người khôn"
        },
        {
          "n": 12,
          "t": "tựa nhẫn vàng hay kiềng vàng hảo hạng."
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "Sứ giả trung tín với kẻ sai mình đi"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "thì đáng quý như tuyết mát ngày mùa :"
        },
        {
          "n": 13,
          "t": "người đó làm vững lòng ông chủ."
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "Kẻ to miệng hứa tặng quà mà không giữ lời hứa"
        },
        {
          "n": 14,
          "t": "chẳng khác nào có mây, có gió mà chẳng có mưa."
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "Cứ kiên nhẫn, thủ lãnh sẽ xiêu lòng,"
        },
        {
          "n": 15,
          "t": "lời mềm mỏng làm nát tan xương cốt."
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "Kiếm được mật, con chỉ ăn vừa đủ,"
        },
        {
          "n": 16,
          "t": "ăn quá nhiều, ắt sẽ mửa ra thôi."
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "Đừng năng lui tới với bạn bè,"
        },
        {
          "n": 17,
          "t": "kẻo nó chán ngấy con mà đem lòng ghét bỏ."
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "Kẻ làm chứng gian hại bạn bè"
        },
        {
          "n": 18,
          "t": "chẳng khác nào chuỳ, gươm và tên nhọn."
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "Trong ngày khốn quẫn,"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "lòng tin tưởng vào đứa bất trung"
        },
        {
          "n": 19,
          "t": "sẽ như răng lung lay, như chân lảo đảo."
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "Ca hát khi người khác khổ đau"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "thì như lột áo lúc trời lạnh"
        },
        {
          "n": 20,
          "t": "hay đổ thêm giấm vào nước chanh."
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "Kẻ thù con có đói, hãy cho nó bánh ăn,"
        },
        {
          "n": 21,
          "t": "nó có khát, hãy cho nước uống."
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "Như vậy là chất than hồng lên đầu nó,"
        },
        {
          "n": 22,
          "t": "và ĐỨC CHÚA sẽ thưởng cho con."
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "Như gió bấc khiến trời đổ mưa,"
        },
        {
          "n": 23,
          "t": "lời nói lén làm người ta nổi giận."
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "Thà ở một góc trên mái nhà,"
        },
        {
          "n": 24,
          "t": "còn hơn chung sống với một bà hay gây."
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "Tin vui từ phương xa đến"
        },
        {
          "n": 25,
          "t": "tựa nước mát khi cổ họng ráo khô."
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "Nước bị đục, suối bị dơ,"
        },
        {
          "n": 26,
          "t": "chính nhân bị kẻ gian ác làm nghiêng ngửa."
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "Mật ong, ăn quá nhiều không tốt,"
        },
        {
          "n": 27,
          "t": "những lời ca ngợi, con chớ mải kiếm tìm."
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "Người không biết tự chủ"
        },
        {
          "n": 28,
          "t": "ví như thành bỏ ngỏ, không tường luỹ chở che."
        }
      ]
    }
  ],
  "exportedAt": "2026-09-06T16:31:27.306Z",
  "source": "https://quillin.org"
}