2 Maccabees

1Now after a very little time, Lysias, the king’s guardian, kinsman, and chancellor, being very displeased about the things that had happened,

2collected about eighty thousand infantry and all his cavalry and came against the Jews, planing to make the city a home for Greeks,

3and to levy tribute on the temple, ason the other sacred places of the nations, and to put up the high priesthood for sale every year.

4He took no account of God’s power, but was puffed up with his ten thousands of infantry, his thousands of cavalry, and his eighty elephants.

5Coming into Judea and approaching Bethsuron, which was a strong place and about five stadiaaway from Jerusalem, he pressed it hard.

6When Maccabaeus and his men learnt that he was besieging the strongholds, they and all the people with lamentations and tears made supplication to the Lord to send a good angel to save Israel.

7Maccabaeus himself took up weapons first, and exhorted the others to put themselves in jeopardy together with him and help their kindred; and they went out with him very willingly.

8As they were there, close to Jerusalem, a horseman appeared at their head in white apparel, brandishingweapons of gold.

9They all together praised the merciful God, and were yet more strengthened in heart, being ready toassail not only men but the wildest animals and walls of iron,

10they advanced in array, having him who is in heaven to fight on their side, for the Lord had mercy on them.

11Hurling themselves like lions against the enemy, they killed eleven thousand infantry and one thousand and six hundred cavalry, and forced all the rest to flee.

12Most of them escaped wounded and naked. Lysias himself also escaped by shameful flight.

13But as he was a man not void of understanding, pondering the defeat which had befallen him, and considering that the Hebrews could not be overcome because the Almighty God fought on their side, he sent again

14and persuaded them to come to terms on condition that all their rights were acknowledged, andpromised that he would also persuade the king to become their friend.

15Maccabaeus gave consent upon all the conditions which Lysias proposed to him, being careful of the common good; for whatever requests Maccabaeus delivered in writing to Lysias concerning the Jews the king allowed.

16The letter written to the Jews from Lysias was to this effect: “Lysias to thepeople of the Jews, greetings.

17John and Absalom, who were sent from you, having delivered the document written below, made request concerning the things written therein.

18Whatever things therefore needed to be brought before the king I declared to him, and what things were possible he allowed.

19If then you will all preserve your good will towards the government, I will also endeavour in the future to contribute to your good.

20Concerning this, I have given order in detail, both to these men and to those who are sent from me, to confer with you.

21Farewell. Written in the one hundred and forty-eighth year, on the twenty-fourth day of the monthDioscorinthius.”

22And the king’s letter contained these words: “King Antiochus to his brother Lysias, greetings.

23Seeing that our father passed to the gods having the wish that the subjects of his kingdomshould be undisturbed and give themselves to the care of their own affairs,

24we, having heard that the Jews do not consent to our father’s purpose to turn them to the customs of the Greeks, but choose rather their own way of living, and make request that the customs of their law be allowed to them—

25choosing therefore that this nation also should be free from disturbance, we determine that their temple is to be restored to them, and that they live according to the customs that were in the days of their ancestors.

26You will therefore do well to send messengers to them and give them the right hand of friendship, that they, knowing our mind, may be of good heart, and gladly occupy themselves with the conduct of their own affairs.”

27And to the nation, the king’s letter was as follows: “King Antiochus to the senate of the Jews and to the other Jews, greetings.

28If you are all well, it is as we desire. We ourselves also are in good health.

29Menelaus informed us that your desire was to return home and follow your own business.

30They therefore who depart home up to the thirtieth day of Xanthicus shall have ourfriendship, with full permission

31that the Jews use their own foods and observe their own laws, even as formerly. None of them shall be in any way molested for the things that have been done in ignorance.

32Moreover I have sent Menelaus also, that he may encourage you.

33Farewell. Written in the one hundred and forty-eighth year, on the fifteenth day of Xanthicus.”

34The Romans also sent to them a letter in these words: “Quintus Memmius and Titus Manius, ambassadors of the Romans, to the people of the Jews, greetings.

35In regard to the things which Lysias the king’s kinsman granted you, we also give consent.

36But as for the things which he judged should be referred to the king, send someone promptly, after you have considered them, that we may publish such decrees as are appropriate for your case; for we are on our way to Antioch.

37Therefore send someone with speed, that we also may learn what is your mind.

38Farewell. Written in the one hundred and forty-eighth year, on the fifteenth day of Xanthicus.

1Ít lâu sau, hoàng thân Ly-xi-a là người giám hộ của vua và cũng là quan nhiếp chính vô cùng phẫn uất vì những sự việc đã xảy ra.

2Ông tập hợp chừng tám chục ngàn bộ binh và toàn thể kỵ binh, rồi lên đường tiến đánh người Do-thái. Mục đích của ông là biến Giê-ru-sa-lem thành nơi cư trú cho người Hy-lạp,

3bắt Đền Thờ phải nộp thuế như các đền thờ của dân ngoại và hằng năm bán chức thượng tế.

4Ông chẳng đếm xỉa gì đến quyền năng của Thiên Chúa, nhưng lại quá tự tin vì có hàng vạn bộ binh, hàng ngàn kỵ mã và có đến tám chục thớt voi.

5Vào xứ Giu-đê, ông tiến gần đến thành Bết Xua, một trọng điểm cách Giê-ru-sa-lem chừng hai mươi tám cây số, và vây hãm thành ấy.

6Ông Ma-ca-bê và các chiến hữu nghe biết ông Ly-xi-a đến công hãm các pháo đài, liền cùng với dân chúng khóc than kêu cầu Đức Chúa, xin Người sai một sứ giả kịp thời đến cứu Ít-ra-en.

7Rồi chính ông Ma-ca-bê là người đầu tiên cầm khí giới, khích lệ mọi người cùng với ông liều mạng cứu thoát anh em. Nhiệt khí bừng bừng, họ nhất tề xông vào trận chiến.

8Lúc họ đến gần Giê-ru-sa-lem, thì bỗng có một kỵ binh mình mặc áo trắng, tay cầm khí giới bằng vàng, hiện ra chỉ huy họ.

9Mọi người đồng thanh chúc tụng Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Họ cảm thấy hăng say phấn khởi đến nỗi sẵn sàng đâm chém không những kẻ thù, mà cả đến những con thú dữ dằn nhất ; thậm chí ngay vách sắt tường đồng, họ cũng sẵn sàng chọc thủng.

10Nhờ có Đức Chúa xót thương và được một đồng minh từ trời xuống giúp, họ dàn trận tiến lên.

11Như sư tử vồ mồi, họ xông vào quân địch, hạ sát mười một ngàn bộ binh, một ngàn sáu trăm kỵ mã, và buộc tất cả những tên khác phải tháo lui.

12Đại đa số bọn chúng bị thương, trút hết binh giáp chạy cứu lấy mạng ; chính Ly-xi-a cũng phải đào thoát thật nhục nhã ê chề.

13Nhưng ông Ly-xi-a không phải là người thiếu thông minh. Ông nghĩ lại việc thất trận vừa qua và nhận ra rằng sở dĩ người Híp-ri bách chiến bách thắng là nhờ có Thiên Chúa Toàn Năng liên minh trợ lực.

14Ông sai sứ giả đến với họ, đề nghị ký một hoà ước dựa trên những điều kiện thoả đáng, và ông hứa sẽ thuyết phục nhà vua làm thân với họ.

15Tất cả những điều ông Ly-xi-a đề nghị, ông Ma-ca-bê đều ưng thuận, vì chỉ quan tâm đến lợi ích chung. Cũng thế, những gì ông Ma-ca-bê đề nghị trong văn thư gửi ông Ly-xi-a liên quan đến người Do-thái, đều được nhà vua chấp nhận.

16Sau đây là nội dung bức thư ông Ly-xi-a gửi cho người Do-thái : “Ly-xi-a gửi lời chào thăm toàn dân Do-thái.

17Các ông Gio-an và Áp-sa-lôm được anh em cử đến gặp tôi, sau khi trình văn thư đính kèm, đã yêu cầu tôi chấp thuận những điều khoản được nêu ra trong đó.

18Vì thế, tất cả những gì cần trình lên nhà vua, tôi đã đệ trình. Còn những vấn đề có thể giải quyết, tôi đã chấp thuận.

19Vậy nếu anh em tiếp tục giữ thái độ hợp tình hợp lý đối với lợi ích quốc gia, thì trong tương lai tôi sẽ cố gắng phục vụ lợi ích của anh em.

20Còn những vấn đề phụ, thì theo chỉ thị của tôi, sứ giả của anh em và đại diện của tôi sẽ thảo luận với nhau.

21Chúc anh em vạn an. Năm một trăm bốn mươi tám, ngày hai mươi bốn tháng Đi-ô Cô-rin-tô.”

22Còn chiếu chỉ của nhà vua thì có nội dung như sau : “Vua An-ti-ô-khô gửi lời chào thăm người anh em Ly-xi-a.

23Từ khi phụ vương ta về sum họp với chư thần, ta hằng mong muốn cho thần dân trong vương quốc được an cư lạc nghiệp.

24Ta nghe biết người Do-thái không chịu sống theo phong tục Hy-lạp như phụ vương ta mong muốn, nhưng lại thích sống theo phong cách riêng của mình hơn, nên đã xin được giữ các luật lệ của mình.

25Nay vì muốn cho dân tộc ấy được sống yên hàn, ta quyết định trả lại Đền Thờ cho chúng, và cho phép chúng sống theo tục lệ cha ông.

26Vậy ngươi hãy cho sứ giả đến gặp chúng và bắt tay làm hoà, để một khi biết được ý muốn của ta, chúng an tâm và vui vẻ làm ăn sinh sống.”

27Còn chiếu chỉ của vua gửi cho dân Do-thái thì có nội dung như sau : “Vua An-ti-ô-khô gửi lời thăm hỏi Hội đồng kỳ mục và các người Do-thái khác.

28Các ngươi được vạn an thì quả là điều ta mong ước. Phần ta, ta vẫn được khang kiện.

29Mê-nê-la-ô đã trình cho ta biết nguyện vọng của các ngươi là trở về nhà mình làm ăn sinh sống.

30Vậy tất cả những ai về nhà mình trước ngày ba mươi tháng Xan-thi-cô sẽ được đảm bảo không bị trừng phạt.

31Ta cho phép người Do-thái dùng thức ăn riêng, giữ các lề luật của mình như trước ; không ai trong các ngươi bị trừng phạt cách nào vì những lỗi phạm do thiếu hiểu biết.

32Ta cũng đã sai Mê-nê-la-ô đến trấn an các ngươi.

33Chúc các ngươi an mạnh. Năm một trăm bốn mươi tám, ngày mười lăm, tháng Xan-thi-cô.”

34Người Rô-ma cũng gửi thư cho người Do-thái, nội dung thế này : “Quyn-tô Mem-mi-ô, Ti-tô Ma-ni-li-ô và Ma-ni-ô Xéc-ghi-ô, các sứ thần Rô-ma, gửi lời chào thăm dân Do-thái.

35Những điều hoàng thân Ly-xi-a chấp thuận cho anh em, chúng tôi cũng tán thành.

36Còn những điều hoàng thân xét là cần đệ trình đức vua, thì xin anh em xem xét cho kỹ, rồi phái người đến gặp chúng tôi ngay để chúng tôi có thể trình bày với đức vua cách nào có lợi nhất cho anh em, vì chúng tôi đang trên đường tới An-ti-ô-khi-a.

37Vì thế xin anh em gấp rút phái người đến gặp chúng tôi, cho chúng tôi biết ý kiến.

38Chúc anh em vạn an. Năm một trăm bốn mươi tám, ngày mười lăm tháng Xan-thi-cô.”