Proverbs

1Khi con ngồi ăn uống với người quyền thế,hãy để ý cẩn thận người ngồi trước mặt con.

2Nếu con ham ăn,hãy để con dao nơi họng con.

3Chớ thèm các món cao lương mỹ vị,vì của ngon rượu ngọt là cạm bẫy giăng.

4Đừng nhọc công khổ trí làm giàu.Hãy sáng suốt khôn ngoan biết lúc phải dừng lại.

5Con có liếc mắt nhìn sự giàu sang,thì giàu có phù du hết rất mau, như đại bàng vỗ cánh bay mất.

6Chớ ăn của người có lòng keo kiệt;cũng đừng thèm cao lương mỹ vị họ mời.

7Miệng mời nhưng lòng họ chẳng muốn con ăn,điều họ nghĩ mới chính thật con người của họ.

8Con sẽ phải nôn hết món ăn ra,và phí cả lời khen tặng con đã nói.

9Đừng tốn công nói với người dại,vì hắn sẽ khinh thường lời khôn ngoan của con.

10Chớ dời ranh giới cũ;và đừng chiếm đoạt đất người mồ côi.

11Vì Đấng Cứu Chuộc họ là Đấng năng quyền;sẽ bênh vực họ và khép tội con.

12Chuyên lòng tiếp nhận dạy dỗ;lắng tai đón nghe tri thức.

13Đừng bỏ qua việc sửa dạy con cái.Roi vọt không làm nó chết đâu.

14Người dùng roi sửa dạy con,là cứu linh hồn nó khỏi hư vong.

15Con ơi, nếu lòng con khôn ngoan,thì chính lòng ta cũng vui mừng;

16Phải, lòng dạ ta sẽ mừng rỡ,khi miệng con nói điều ngay thẳng.

17Chớ hiềm tị vì người gian được may mắn,nhưng đem lòng kính sợ Chúa Hằng Hữu ngày đêm.

18Tương lai con sẽ trong sáng;hy vọng thành đạt là điều chắc chắn.

19Con ơi, hãy lắng nghe và trở nên khôn ngoan:Hãy hướng lòng con vào đường chính đáng.

20Chớ kết bạn với người nghiện rượu,hoặc với người ham ăn,

21vì tương lai họ khó khăn, cơ hàn,và người mê ngủ sẽ rách rưới tơi bời.

22Lắng tai nghe lời khuyên dạy của cha,khi mẹ yếu già, con chớ khinh khi.

23Phải mua chân lý và đừng bao giờ bán nó;cũng đừng bán khôn ngoan, học thức, và lương tri.

24Có con ngay lành, lòng cha mừng rỡ.Có con khôn ngoan, vui lòng hớn hở.

25Nguyện cha và mẹ con vui mừng!Nguyện người sinh ra con được rạng rỡ vui mừng.

26Con hãy dâng lòng con cho cha.Để mắt con chăm chú đường lối cha.

27Vì gái điếm là hố sâu,dâm phụ là giếng thẳm.

28Nó rình rập mồi ngon,gây cho số người bất nghĩa gia tăng.

29Ai phiền muộn? Ai đau khổ?Ai tranh cạnh? Ai thở than? Mắt đỏ ngầu, mình thương tích?

30Đó là người chè chén, la cà,nhấm nháp các thứ rượu pha.

31Chớ mê mẩn nhìn ly rượu hồng, nó đỏ đẹp thật,nó óng ánh làm sao; tuôn chảy dễ dàng.

32Nhưng rồi ra con sẽ bị rượu cắn như rắn;nọc độc nó như rắn lục.

33Mắt con sẽ thấy những điều kỳ lạ,và lòng con đầy dẫy điều xấu xa.

34Con sẽ như người đi giữa biển cả,dập dồi như thể leo lên cột buồm.

35Con nói: “Họ đánh tôi, nhưng sao tôi chẳng đau.Tôi không cảm biết khi bị họ đánh.Bao giờ tôi tỉnh lại đây để tôi còn tìm uống nữa?”

1When thou sittest to eat with a ruler, consider diligently what is before thee:

2And put a knife to thy throat, if thou be a man given to appetite.

3Be not desirous of his dainties: for they are deceitful meat.

4Labour not to be rich: cease from thine own wisdom.

5Wilt thou set thine eyes upon that which is not? for riches certainly make themselves wings; they fly away as an eagle toward heaven.

6Eat thou not the bread of him that hath an evil eye, neither desire thou his dainty meats:

7For as he thinketh in his heart, so is he: Eat and drink, saith he to thee; but his heart is not with thee.

8The morsel which thou hast eaten shalt thou vomit up, and lose thy sweet words.

9Speak not in the ears of a fool: for he will despise the wisdom of thy words.

10Remove not the old landmark; and enter not into the fields of the fatherless:

11For their redeemer is mighty; he shall plead their cause with thee.

12Apply thine heart unto instruction, and thine ears to the words of knowledge.

13Withhold not correction from the child: for if thou beatest him with the rod, he shall not die.

14Thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from hell.

15My son, if thine heart be wise, my heart shall rejoice, even mine.

16Yea, my reins shall rejoice, when thy lips speak right things.

17Let not thine heart envy sinners: but be thou in the fear of the LORD all the day long.

18For surely there is an end; and thine expectation shall not be cut off.

19Hear thou, my son, and be wise, and guide thine heart in the way.

20Be not among winebibbers; among riotous eaters of flesh:

21For the drunkard and the glutton shall come to poverty: and drowsiness shall clothe a man with rags.

22Hearken unto thy father that begat thee, and despise not thy mother when she is old.

23Buy the truth, and sell it not; also wisdom, and instruction, and understanding.

24The father of the righteous shall greatly rejoice: and he that begetteth a wise child shall have joy of him.

25Thy father and thy mother shall be glad, and she that bare thee shall rejoice.

26My son, give me thine heart, and let thine eyes observe my ways.

27For a whore is a deep ditch; and a strange woman is a narrow pit.

28She also lieth in wait as for a prey, and increaseth the transgressors among men.

29Who hath woe? who hath sorrow? who hath contentions? who hath babbling? who hath wounds without cause? who hath redness of eyes?

30They that tarry long at the wine; they that go to seek mixed wine.

31Look not thou upon the wine when it is red, when it giveth his colour in the cup, when it moveth itself aright.

32At the last it biteth like a serpent, and stingeth like an adder.

33Thine eyes shall behold strange women, and thine heart shall utter perverse things.

34Yea, thou shalt be as he that lieth down in the midst of the sea, or as he that lieth upon the top of a mast.

35They have stricken me, shalt thou say, and I was not sick; they have beaten me, and I felt it not: when shall I awake? I will seek it yet again.