Proverbs

1My son, if thou be surety for thy friend, thou hast engaged fast thy hand to a stranger.

2Thou art ensnared with the words of thy mouth, and caught with thy own words.

3Do therefore, my son, what I say, and deliver thyself: because thou art fallen into the hand of thy neighbour. Run about, make haste, stir up thy friend:

4Give not sleep to thy eyes, neither let thy eyelids slumber.

5Deliver thyself as a doe from the hand, and as a bird from the hand of the fowler.

6Go to the ant, O sluggard, and consider her ways, and learn wisdom:

7Which, although she hath no guide, nor master, nor captain,

8Provideth her meat for herself in the summer, and gathereth her food in the harvest.

9How long wilt thou sleep, O sluggard? when wilt thou rise out of thy sleep?

10Thou wilt sleep a little, thou wilt slumber a little, thou wilt fold thy hands a little to sleep:

11And want shall come upon thee, as a traveller, and poverty as a man armed. But if thou be diligent, thy harvest shall come as a fountain, and want shall flee far from thee.

12A man that is an apostate, an unprofitable man, walketh with a perverse mouth,

13He winketh with the eyes, presseth with the foot, speaketh with the finger.

14With a wicked heart he deviseth evil, and at all times he soweth discord.

15To such a one his destruction shall presently come, and he shall suddenly be destroyed, and shall no longer have any remedy.

16Six things there are, which the Lord hateth, and the seventh his soul detesteth:

17Haughty eyes, a lying tongue, hands that shed innocent blood,

18A heart that deviseth wicked plots, feet that are swift to run into mischief,

19A deceitful witness that uttereth lies, and him that soweth discord among brethren.

20My son, beep the commandments of thy father, and forsake not the law of thy mother.

21Bind them in thy heart continually, and put them about thy neck.

22When thou walkest, let them go with thee: when thou sleepest, let them keep thee; and when thou awakest, talk with them.

23Because the commandment is a lamp, and the law a light, and reproofs of instruction are the way of life:

24That they may keep thee from the evil woman, and from the flattering tongue of the stranger.

25Let not thy heart covet her beauty, be not caught with her winks:

26For the price of a harlot is scarce one loaf: but the woman catcheth the precious soul of a man.

27Can a man hide fire in his bosom, and his garments not burn?

28Or can he walk upon hot coals, and his feet not be burnt?

29So he that goeth in to his neighbour’s wife, shall not be clean when he shall touch her.

30The fault is not so great when a man hath stolen: for he stealeth to fill his hungry soul:

31And if he be taken he shall restore sevenfold, and shall give up all the substance of his house.

32But he that is an adulterer, for the folly of his heart shall destroy his own soul:

33He gathereth to himself shame and dishonour, and his reproach shall not be blotted out:

34Because the jealousy and rage of the husband will not spare in the day of revenge,

35Nor will he yield to any man’s prayers, nor will he accept for satisfaction ever so many gifts.

1Hỡi con, nếu con có bảo lãnh cho kẻ lân cận mình, Nếu con giao tay mình vì người ngoại,

2Thì con đã bị lời miệng mình trói buộc, Mắc phải lời của miệng con.

3Hỡi con, bởi vì con đã sa vào tay kẻ lân cận con, Hỡi làm điều nầy và giải cứu mình con: Hãy đi hạ mình xuống, nài xin người lân cận con;

4Chớ để cho hai mắt con ngủ, Hoặc mí mắt con chợp lại;

5Hãy giải cứu mình khỏi người như con hoàng dương thoát khỏi tay thợ săn, Như con chim thoát khỏi tay kẻ đánh rập.

6Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đi đến loài kiến; Khá xem xét cách ăn ở nó mà học khôn ngoan.

7Tuy nó không có hoặc quan tướng, Hoặc quan cai đốc, hay là quan trấn,

8Thì nó cũng biết sắm sửa lương phạn mình trong lúc mùa hè, Và thâu trữ vật thực nó trong khi mùa gặt.

9Hỡi kẻ biếng nhác, ngươi sẽ nằm cho đến chừng nào? Bao giờ ngươi sẽ ngủ thức dậy?

10Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm một chút,

11Thì sự nghèo khổ của ngươi sẽ đến như kẻ đi rảo, Và sự thiếu thốn của ngươi tới như người cầm binh khí.

12Người nào đi đứng có miệng giả dối, Là một kẻ vô loại, một người gian ác;

13Hắn liếc con mắt, dùng chân mình bày ý, Và lấy ngón tay mình ra dấu;

14Trong lòng hắn vẫn có sự gian tà; Nó toan mưu ác luôn luôn, Và gieo sự tranh cạnh.

15Bới cớ ấy, tai họa sẽ xảy đến nó thình lình; Bỗng chúc nó bị bại hoại, không phương thế chữa được.

16Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc:

17Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội

18Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ,

19Kẻ làm chứng gian và nói điều dối, Cùng kẻ gieo sự tranh cạnh trong vòng anh em.

20Hỡi con, hãy giữ lời răn bảo của cha, Chớ lìa bỏ các phép tắc của mẹ con.

21Khá ghi tạc nó nơi lòng con luôn luôn, Và đeo nó nơi cổ con.

22Khi con đi, các lời đó sẽ dẫn dắt con; Lúc con ngủ, nó gìn giữ con; Và khi con thức dậy, thì nó sẽ trò chuyện với con.

23Vì điều răn là một cái đèn, luật pháp là ánh sáng, Và sự quở trách khuyên dạy là con đường sự sống,

24Đặng giữ con khỏi người đàn bà ác nghiệp, Và khỏi lưỡi dua nịnh của dâm phụ.

25Lòng con chớ tham muốn sắc nó, Đừng để mình mắc phải mí mắt nó.

26Vì tại kỵ nữ có người nông nổi chỉ còn một miếng bánh mà thôi; Người dâm phụ vẫn lừa sẵn linh hồn quí báu.

27Há có người nào để lửa trong lòng mình, Mà áo người lại chẳng bị cháy sao?

28Há có ai đi trên than lửa hực, Mà chân mình lại chẳng bị phồng chăng?

29Kẻ nào đi tới cùng vợ người lân cận mình cũng vậy; Phàm ai đụng đến nàng ắt chẳng được khỏi bị phạt.

30Người ta chẳng khinh dị kẻ trộm, Nếu nó ăn cắp đặng phỉ lòng mình khi đói khát;

31Hễ nó bị bắt, chắc phải thường bồi gấp bảy lần; Nó sẽ nộp hết tài sản của nhà nó.

32Kẻ nào phạm tội ngoại tình với người đàn bà, tất vô tâm vô trí: Ai làm như vậy, khiến cho linh hồn mình bị hư mất.

33Người ấy sẽ bị thương tích và khinh bỉ, Sự sỉ nhục người sẽ chẳng bôi mất đi;

34Vì sự ghen ghét là điều giận dữ của người nam, Trong ngày báo thù, người không dung thứ;

35Người sẽ chẳng nhận giá đền tội nào hết, Mặc dầu con gia tăng của lễ, người cũng không đặng phỉ ý đâu.