Proverbs

More Proverbs of Solomon

1These are additional proverbs of Solomon, which were copied by the men of Hezekiah king of Judah:

2It is the glory of God to conceal a matterand the glory of kings to search it out.

3As the heavens are high and the earth is deep,so the hearts of kings cannot be searched.

4Remove the dross from the silver,and a vessel for a silversmith will come forth.

5Remove the wicked from the king’s presence,and his throne will be established in righteousness.

6Do not exalt yourself in the presence of the king,and do not stand in the place of great men;

7for it is better to be told, “Come up here!”than to be demoted in the presence of the prince. Even whatyou have seen with your own eyes,

8do not bring hastily to court.Otherwise, what will you do in the endwhen your neighbor puts you to shame?

9Argue your case with your neighborwithout betraying another’s confidence,

10lest he who hears you bring shame upon you,and your infamy never go away.

11A word fitly spokenis like apples of gold in settings of silver.

12Like an earring of gold or an ornament of fine goldis a wise man’s rebuke to a listening ear.

13Like the cold of snow in the time of harvestis a trustworthy messenger to those who send him; he refreshes the soul of his masters.

14Like clouds and wind without rainis the man who boasts of gifts never given.

15Through patience a ruler can be persuaded,and a gentle tongue can break a bone.

16If you find honey, eat just what you need,lest you have too much and vomit it up.

17Seldom set foot in your neighbor’s house,lest he grow weary and hate you.

18Like a club or sword or sharp arrowis a man who bears false witness against his neighbor.

19Like a broken tooth or a foot out of jointis confidence in a faithless man in time of trouble.

20Like one who removes a garment on a cold dayor vinegar poured on a wound is one who sings songs to a heavy heart.

21If your enemy is hungry, give him food to eat,and if he is thirsty, give him water to drink.

22For in so doing, you will heap burning coals on his head,and the LORD will reward you.

23As the north wind brings forth rain,so a backbiting tongue brings angry looks.

24Better to live on a corner of the roofthan to share a house with a quarrelsome wife.

25Like cold water to a weary soulis good news from a distant land.

26Like a muddied spring or a polluted wellis a righteous man who gives way to the wicked.

27It is not good to eat too much honeyor to search out one’s own glory.

28Like a city whose walls are broken downis a man who does not control his temper.

Những Châm Ngôn Khác của Sa-lô-môn

1Sau đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, do triều thần của Vua Ê-xê-chia, nước Giu-đa sưu tầm và sao chép:

2Vinh quang của Đức Chúa Trời là giữ kín một điều gì,tìm tòi, khám phá là vinh quang của các vua.

3Không ai biết trời cao, đất thấp bao nhiêu,lòng vua chúa cũng khó dò như vậy!

4Khi khử sạch cáu cặn khỏi bạc,con có vật liệu để chế tạo vật quý.

5Khi trừ diệt người xấu trước mặt vua,ngôi nước ngươi sẽ vững mạnh nhờ công lý.

6Trước mặt vua, con chớ phô trương,cũng đừng tranh địa vị với hàng cao trọng,

7Thà ngồi thấp, rồi được nhấc lên cao,còn hơn bị hạ trước bao nhiêu người.

8Đừng hấp tấp kiện thưa ai cả,vì biết đâu con phải bị thua. Khi danh dự tổn thương, con sẽ làm gì?

9Tốt hơn cả là hai bên ngồi đối chất,nhưng đừng tiết lộ điều gì cho người khác,

10Kẻo đối phương nghe được, lên án con nói xấu,và con không thể rút lại được lời mình.

11Lời bàn đúng lúc,chẳng khác gì trái táo vàng trên đĩa bạc.

12Nghe lời chỉ trích của người khôn ngoan,là giá trị hơn đeo nữ trang bằng vàng.

13Một sứ giả trung tín làm thỏa dạ chủ mình.Như tuyết mát lạnh giữa mùa gặt với nắng hè gay gắt.

14Hứa cho, nhưng chẳng giữ lời,giống như có mây, có gió, rồi lại chẳng mưa.

15Lòng kiên nhẫn thắng hơn cường lực,lưỡi dịu dàng bẻ gãy cả xương.

16Con có thích mật ong?Cũng đừng ăn nhiều quá, kẻo con phải mửa ra!

17Chớ đến nhà láng giềng thường quá,e nhàm mặt, người sẽ chán ghét con.

18Lời chứng gian vô cùng hiểm nguy,hại người chẳng khác nào gươm, tên, và dùi cui.

19Đặt lòng tin vào một người không đáng tin cậy,chẳng khác gì nhai với răng bị gãy, hay đi với chân khập khiễng.

20Hát xướng trước người đang âu sầu buồn bã,cũng như lột áo người ngày đông tháng giá, như đổ giấm vào vết thương.

21Đói cho ăn, khát cho uống,săn sóc kẻ thù, cho nước họ uống.

22Làm như vậy con sẽ chất than lửa đỏ trên đầu họ,và Chúa Hằng Hữu sẽ thưởng cho con.

23Gió bấc đem mưa,nói hành sinh giận.

24Thà ở nơi góc mái nhà,còn hơn ở chung nhà với đàn bà hay sinh sự.

25Được tin lành từ xứ xa đưa vào,như được nước mát lúc khát khao.

26Người công chính ngã quỵ trước người gian ác,sẽ như suối nước bị dấy đục một nguồn nước bị hư.

27Ăn nhiều mật có hại,tìm vinh quang cá nhân quá cũng không tốt.

28Ai không chế ngự lòng mình, chẳng lo tự chủ,như thành bỏ ngỏ không có tường.